استاد جعفری مطرح کرد؛

زندگانی آیت الله میر علی احمد حجت، از علمای برجسته افغانستان

استاد علی جعفری از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به موضوع «زندگانی آیت الله میر علی احمد حجت، از علمای افغانستان» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: بعد از آنکه عبدالرحمن در افغانستان قدرت را به دست گرفت، شیعیان را به صورت مظلومانه زندگی می کرد؛ چرا که علما را به شهادت می رساندند؛ و مردم در شهرها به تقیه رو آوردند.

 

وی افزود: با وجود فشارها شیعیان هزاره جات که شامل استان های غزنی، میلان، بامیان، دائی کندی و غور است، مذهب خود را حفظ کنند و مراسمات مذهبی و دینی خود را چه در ماه های محرم و صفر و چه در مناسبت های غیر این دو ماه، همانند عید غدیر خم و دیگر مراسمات، به خوبی برگزار نمایند.

 

استاد جعفری در ادامه بیان کرد: مردم بچه های خودشان را برای تعلیم و تربیت، به مدارس جدیده که تحت نظارت حاکمیت بود، نمی فرستادند؛ چرا که آنها به این وسیله قصد تغییر مذهب بچه ها را داشتند؛ از این رو مردم بچه هایشان را به نزد علمایی که زنده مانده بودند، می فرستادند. علما نیز با ساختن «حسینیه» ها و منبر، هم به تعلیم بچه ها به وسیله کتاب های مذهبی و دینی اقدام می کردند؛ و هم به برپایی مراسمات، همت می گماشتند. امروزه نیز در هزاره جات، علمایی هستند که روزهای پنجشنبه و در برخی مناطق، شب های جمعه به منبر می روند و احکام را بیان می کنند و تبلیغ دین می نمایند؛ و به این ترتیب در مقابل فشارهای حکومت که قصد تغییر مذهب مردم را داشتند، مقاومت کنند. در هزاره جات، تا حدی آزادی مذهبی ایجاد شده بود؛ چون مردم آن مناطق، شیعه بودند؛ اگر چه دولت فشار می آوردند؛ اما نتوانست برای ایجاد تغییر مذهب مردم موفقیت چشم گیری داشته باشد.

 

وی اضافه نمود: در مناطق شهرنشین و در بعضی از مناطقی که شیعه ها در اقلیت بودند؛ چون بچه ها در مدارس دولتی می رفتند و پدرانشان مدتی را تقیه می کردند؛ بچه ها تقریبا سنی شدند. اما در شهرهایی مانند مزار شریف و کابل و هرات، مراسمات به صورت علنی نبوده است و علما و مردم تقیه می کردند و مراسم را خصوصا در محرم و یا اعیادی همانند نیمه شعبان، شب ها در منزلی جمع می شدند؛ بعضی افراد را در کوچه ها به عنوان نگهبان قرار می دادند تا اگر کسی از پلیس ها می آید، آنها را خبر کنند.

 

این استاد حوزه علمیه قم افزود: این مسأله ادامه داشته است تا اینکه عالم بزرگ افغانستان، سید میر علی احمد حجّت، به کابل آمدند. ایشان از بازماندگان شهدایی است که پدرش و جدّش و عمویش را عبدالرحمن به شهادت رسانده بود. ایشان در سال 1307، بعد از تحصیلات در قم و نجف و مشهد، به کابل برگشت؛ تا آن زمان، در اکثر شهرهای افغانستان، خصوصا در کابل، شیعه ها در تقیه بودند؛ اما بعد از بازگشت این عالم بزرگوار، تقریبا تقیه کنار رفت.

 

وی اضافه نمود: پدر ایشان، سید گلشا از روحانیان سرشناس آن منطقه و از سادات شهربوده است. سال ولادت آیت الله حجت در سال 1268 بوده است. در روزگاری که آیت الله میر علی احمد حجت تولد یافتند، حاکم ظالم افغانستان، عبدالرحمن خان بودند که در آن سرزمین حکومت می کردند. توسط همین حکومت، پدر و جدّ و عموی ایشان به شهادت رسیده بودند.

 

استاد جعفری خاطرنشان کرد: آن زمانی که پدر ایشان شهید شدند، خود ایشان در 2 سالگی بودند. بعد از شهادت پدر و جدّش، تمام اموال و دارایی های آنها هم به خاطر روحانی بودن پدرشان، توسط حکومت به غارت رفت. برادر بزرگشان که در آن زمان 15 سال داشتند و علوم دینی را نزد پدرشان آموختند، به نام سید بلبل در سن 15 سالگی شبانه و مخفیانه از افغانستان فرار می کند و در مشهد به تحصیل علوم دینی می پردازد. برادرش 10 سال در مشهد به تحصیل خود ادامه می دهد. بعد از آن که عبدالرحمن از دنیا رفت، به کابل برگشت. در آن زمان که برادرش به کابل بر می گردد، سید میر احمد در سن 12 سالگی بوده است. این بار، سید میراحمد به همراه برادر به مشهد می رود. سید میر احمد حجت وارد مشهد می شود و به تحصیل علوم دینی مشغول می شود و به همراه برادرش 10 سال مشغول علوم دینی می گردد.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ایشان در حین تحصیل به تدریس هم می پرداخت؛ در ادامه تحصیلات به قم می رود و در محضر آیت الله حائری به شاگردی می پردازد و سه سال به تحصیل علوم دینی می پردازد. بعد از آن از قم به نجف اشرف مهاجرت می کند و 10 سال مشغول تحصیلات عالیه بوده است و در عین حال به تدریس هم می پرداخت و در نزد علمای برجسته آن زمان، همانند سید کاظم یزدی، سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاء عراقی، حسین نائینی حضور یافتند و در حدّ اجتهاد، درس خواندند و موفق به کسب اجازه اجتهاد از دست سید ضیاء الدین عراقی و آقا آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی شدند. اجتهاد نامه های آنها مکتوب و موجود است.

 

وی اضافه نمود: زمانی که به اجتهاد رسیدند، از آن جهت که مظلومیت مردم افغانستان را درک کرده بودند و خودشان از خانواده شهدا بودند؛ و از طرفی دیگر، عبدالرحمن هم از دنیا رفته بود. برای اینکه شیعیان دوباره جان تازه ای بگیرند، ایشان در سال 1307 با دریافت اجتهادنامه ها از نجف به شهر کابل برمی گردند و مستقر می شوند.

 

استاد جعفری خاطرنشان کرد: آیت الله حجت به مرور زمان، با حکومت هم رابطه برقرار کردند و بیان نمودند که ما از لحاظ دینی با شما تفاوتی نداریم. ایشان شروع به ساختن حسینیه ها و مسجدها نمودند. لازم به ذکر است که شیعیان تا آن زمان بعد از حکومت عبدالرحمن در مناطق شیعه نشین، مسجد نداشتند. علت اینکه شیعیان مسجد نمی ساختند، این بود که در هر منطقه ای که شیعیان می خواستند مسجدی بسازند، حکومت و اداره اوقاف، به جبر، یک روحانی را می فرستادند که مردم به طریق اهل سنت، نماز بخوانند؛ به همین خاطر، شیعیان در افغانستان تا زمانی که آیت الله سید میر علی احمد حجت به کابل بر نگشته بودند، تمام مراسمات خود، اعم از شادی ها و عروسی ها و عزاداری ها را در حسینیه ها و تکیه ها برگزار می کردند و آن را به دو قسمت زنانه و مردانه قرار می دادند.

 

وی افزود: قبل از آنکه آیت الله حجت به کابل برگردند، در حسینیه ها عالم سنی نمی آمدند؛ چرا که مردم حاضر به نماز جماعت نمی شدند. اما اگر مسجد بود، مردم را به اجبار راهی مسجد می کردند؛ از این رو شیعیان در شهرها مسجد آنچنانی نداشتند؛ اما با آمدن آیت الله حجت، شیعیان علاوه بر ساختن حسینیه ها، به ساختن مساجد اقدام نمودند. آیت الله حجت توانستند سدّ تقیه را بشکنند.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آیت الله حجت تأکید داشتند به دیگر مسلمان های افغانستان این نکته را بفهمانند که ما مسلمان هستیم و با شما تفاوتی اعتقادی نداریم. البته در روش های مذهبی همان طور که شما چهار مذهب دارید، ما هم مذهب پنجم هستیم

 

وی اضافه نمود: ایشان از جهت علمی بسیار برجسته بودند و علمای اهل سنت نمی توانستند در مقابل استدلال و منطق ایشان مقاومت کنند. ایشان توانستند تقیه را کنار بزنند. بعد از 1307 شیعیان توانستند تا حدی به صورت آزادانه مراسم مذهبی خود را به جا بیاورند. شیعیان در مساجدی که ساخته بودند، به طریقه مذهب شیعه نماز جماعت را بر پا داشتند. این عالم بزرگ، شروع به تدریس علوم دینی کردند. علما از شهرهای مختلف، مانند بامیان و دیگر مناطق شیعه جمع شدند و به تربیت، تعلیم فرزندان شیعیان رونق بیشتری یافت. آیت الله حجت، شاگردان مبرّزی را تربیت نمود که یکی از آنها آیت الله سید سرور واعظ، مقرّر درس های خارج آیت الله خویی در قالب کتاب مصباح الاصول بوده است. و به این ترتیب، بعد از حضور آیت الله حجت در کابل، شیعیان تا حدی آزادی پیدا کردند.

 

س, 08/17/1401 - 19:41