استاد محمد هادی رحمانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به موضوع «وظایف دانشگاه و حوزویان، نسبت به دانشجویان» پرداخت.

/270/260/21/

وظایف دانشگاه، نسبت به دانشجویان

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: ما معتقد هستیم دانشگاه علاوه بر اینکه خودش را موظف می داند بر تعلیم علوم طبیعی و علوم تخصصی که به آن رشته منتسب هست، دو وظیفه مهم دیگر هم نسبت به دانشجویان بر عهده دارد.

وی افزود: وظیفه آنها از حیث اندیشه، آموزش معارف دینی، اجتماعی و سیاسی است تا یک جوان، به عنوان یک دانشجو حقایق دین و اسلام ناب را بداند و هم اندیشه های اجتماعی و سیاسی جامعه و شناخت دقیق از اوضاع کلان جامعه و فضای بین المللی و جایگاه ایران در فضای بین المللی به خوبی به دانشجویان انتقال داده بشود؛ وظیفه دیگر، تربیت شخصیت دانشجویان است که شخصیت های تأثیرگزار و دارای روح متعالی و مؤمن انقلابی است؛ به عبارت دیگر، تربیت شخصیت هم جزو شخصیت وظایف دانشگاه است. نمی شود دانشگاه، خودش نسبت به این وظیفه جدا ببیند. پر واضح است که این دو وظیفه، یعنی آموزش معارف دینی و جایگاه اجتماعی و سیاسی کشور و تربیت شخصیت، با کار فرهنگی شکل خواهد گرفت. البته می دانیم با افزایش دانشگاه ها و افزایش دانشجویان از یک سو، و رشد فضای مجازی و ارتباطی از سوی دیگر، به اندازه این رشد، نتوانستیم فضای فرهنگی و تعاملی را برای دانشجویان فراهم کنیم؛ ولی اتفاق های خیلی خوبی هم در این زمینه افتاده است.

استاد رحمانی در ادامه بیان کرد: من دورنمای فضای دانشگاه را خیلی مثبت و رو به رشد می بینم؛ حتی این اختلافات سیاسی هم که گاهی رخ می دهد، در مجموع، باعث تعالی دانشجویان می شود؛ ولو اختلافات و مشکلاتی را هم پدید بیاورد؛ اما در مجموع، باعث شناخت دانشجویان نسبت به دشمن و ترفندهای آن می شود؛ و باعث می شود که دانشجویان خصوصیات دشمن را بیشتر بشناسند.

وی اضافه نمود: نکته اول که باید مورد توجه قرار بگیرد، آن است که به جای تفکر احساساتی، فضای تفکر و اندیشه در دانشگاه حاکم باشد. این امر در فضای دانشگاه باید خیلی تقویت بشود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نکته دوم، تحمل فضای قول مخالف و نظرات دیگر در دانشگاه است؛ مقام معظم رهبری بارها بر «کرسی های آزاد اندیشی» و جلسات بررسی های علمی تأکید داشته اند.

وی افزود: نکته سوم ایجاد دغدغه های کلان و مهم در دانشگاه است. گاهی به دوستان عرض می کردم که بعضی دانشجویان ما تنها این دغدغه داشتند که چرا سلف غذاخوری ما چرا از خانم ها جدا است. این دغدغه برای دانشجویی که باید دغدغه مسائل کلان اقتصادی و سیاسی و جایگاه ایران در عرصه بین المللی را داشته باشد، بسیار کوچک است. این امر باید با کارهای فرهنگی و معرفت افزایی در دانشگاهیان تقویت بشود.

استاد محمد هادی رحمانی خاطرنشان کرد: نکته چهارم که بسیار نکته مهمی است، بحث جایگاه اساتید در اندیشه دانشجویان است. غالب اساتید ما بسیار مثبت و با اندیشه های بالا و والا هستند؛ اما اگر استادی به همین دغدغه های سخیف برخی دانشجویان دامن بزند و به دانشجویان بگوید «تلاش کنید تا سلف شما با دختران یکی بشود» این ضعف فکری استاد، در دانشجویان تأثیر می گذارد. به نظرم روی انتخاب اساتید و روحیه و رفتار اساتید بررسی جدی بشود. البته غالب اساتید بسیار انسان های غیور، متفکر، و با دغدغه های بالا و بلند هستند؛ اما جنبه رابطه اساتید را هم باید به صورت جدی در نظر گرفت.

وی افزود: دانشگاه، علاوه بر تعلیم رشته های تخصصی به دانشجویان، باید به جنبه های معرفتی و اندیشه های سیاسی است. اما از حیث تربیت شخصیت نیز لازم است تا نکاتی بیان بشود. برگزاری برنامه های فرهنگی در دانشگاه با حضور شخصیت های سیاسی، دینی و اخلاقی، برای دانشجویان بسیار جذاب می تواند باشد. سخنگوی دولت در دانشگاه ها حضور داشت؛ دیگر مسئولان هم می توانند بیش از پیش حضور داشته باشند. برنامه های عبادت دسته جمعی و برنامه های حضور در مکان های معنوی، ازدواج های دانشجویی و برنامه های دیگر فرهنگی می تواند در تربیت دانشجویان و ایجاد شناخت در آنها مؤثر است.

استاد رحمانی خاطرنشان کرد: باید درباره نمادهای فرهنگی در دانشگاه ها توجه داشت. از فضای نمادهای فرهنگی، کم استفاده و توجه می کنیم. فضاهایی مانند مساجد دانشگاه ها، اتاق های فرهنگی دانشگاه ها و تابلوهای اعلاناتی را نباید دسته کم گرفت. از این فضاها باید بیشتر استفاده شود و نمادهای فرهنگی را در آن تبلور داد.

وی افزود: افزایش سواد رسانه ای در دانشجویان از اهمیت بالایی برخوردار است. تولید نشریه ها و بولتن ها و برگزاری کلاس های سواد رسانه ای و حضور در فضای مجازی دانشجویان بسیار اهمیت دارد. در جلسه ای به دانشجویان می گفتم اطلاعاتتان را تنها از یک منبع به خصوص نبینید؛ اهل بررسی اطلاعات و اخبار باشید و از جنبه های مختلف بررسی کنید.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نکته بعدی در زمینه رشد تربیت شخصیت، پرهیز از دو قطبی سازی است.

وی اضافه نمود: نکته بعدی الگو سازی و استفاده از ظرفیت شهدا است. الگو سازی برای دانشجویان هم از حیث شهدا و هم از حیث بزرگان معتبر دانشگاهی که هم جنبه شخصیتی قوی و هم جنبه علمی قوی دارند، برای رشد شخصیت دانشجویان کمک جدی می کند.

الزامات ارتباط مؤثر طلاب و دانشجویان

استاد محمد هادی رحمانی خاطرنشان کرد: طلاب از طریق نهاد رهبری حضور خوبی در دانشگاه دارند و در عرصه های «تبلیغ دانشگاهی»، «حوزه دانشجویی در دانشگاه ها»، و «درس های معارفی که طلاب حضور دارند»، با دانشجویان در ارتباط هستند. در این سه عرصه باید نکاتی باید دقت و در جهت بهبود، تکمیل بشود.

وی افزود: نکته اول، ایجاد رابطه دوستانه، برادرانه یا پدرانه بین طلبه با دانشجو است. تصور رابطه از بالا نباید در فضای تبلیغی باشد. بسیاری از دوستان ما که در دانشگاه می روند، این بحث را رعایت می کنند. ارتباط با دانشجو حتی بعد دانشگاه و حتی بعد از ازدواج، باقی می ماند و این نکته بسیار تأثیرگزار است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نکته دوم، استمرار در ارتباط است. اگر یک جلسه با دانشجو ارتباط برقرار کنید و بعد، او را فراموش کنید، تأثیری مقطعی دارد؛ اما با آن فشاری که تبلیغات دشمن بر او اعمال می کند، اثر تبلیغ ما را بی اثر می کند. امروز هم با ابزارهای مختلف می توان ارتباط برقرار کرد و این امر، با شبکه های اجتماعی تسهیل شده است. ما هنوز با دانشجویانی که به خوابگاهشان می رفتیم، در ارتباط هستیم.

وی اضافه نمود: نکته سوم، ارائه الگو و شخصیت سازی برای دانشجویان است. الگوهایی مانند شهدا و علمای دینی و علمایی همانند شخصیت های دانشگاهی که شخصیت های سیاسی و علمی قوی داشتند؛ دکتر شهریاری هم از بعد علمی و هم سیاسی و اخلاقی شخصیت عجیبی بود. معرفی کردن این افراد به عنوان الگو برای دانشجویان بسیار مهم است.

استاد رحمانی خاطرنشان کرد: نکته چهارم ارائه دین صحیح و بدون خرافات است. دانشجو متفکر است؛ دین صحیح و عالمانه و با مبانی فلسفی را باید به او ارائه داد و او را از خرافات دور کرد.

وی افزود: نکته پنجم فضای فرهنگی و علمی دانشجو را باید درک کرد. کسی می تواند ارتباط خوبی داشته باشد که توقع و انتظار از او را درک کند. باید بداند در چه هجمه فرهنگی و سیاسی است. اگر دانشجویی حرفی بی ربط زد که حرف پرتی است، نباید تند برخورد کرد و باید تحمل حرف او را داشته باشیم.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه اضافه نمود: نکته ششم فرصت دادن به دانشجو برای حرف زدن است. همراهی کردن به او کمک می کند که او را بیشتر با خودمان و فکرمان همراه کنیم.

وی در ادامه بیان کرد: نکته هفتم بحث «سواد رسانه ای» است. آگاهی سیاسی دادن به دانشجویان توسط طلبه هایی که در جمع آنها حضور می یابد، بسیار مهم است. انحرافات فکری برخی از افراد کمک کار رسانه دشمن هستند، باید برای دانشجو تبیین بشود.

استاد محمد هادی رحمانی خاطرنشان کرد: نکته هشتم ایجاد فضای ارتباط با دانشجو بسیار مهم است. اردو رفتن، خانه شهدا رفتن و تفریح رفتن با دانشجویان بسیار حائز اهمیت است. حتی فوتبال رفتن با آنها می تواند ارتباط را هر چه بیشتر تقویت کند. ان شاء الله خداوند عاقبت همه ما را ختم به خیر کند.