استاد سید محمد تقی قادری از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به موضوع «تحلیل جامع میلاد استثنایی امام علی علیه السلام داخل کعبه مکرمه» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: از جمله فضائل امام علی علیه السلام، تولد استثنائی آن حضرت در داخل کعبه است، که نیاز به تحلیل همه جانبه دارد، تا بتوان به عظمت و فلسفه آن پی برد؛ از این رو در چهار بخش به تحلیل میلاد خجسته آن حضرت می پردازیم.

بخش اول ((فضایل فاطمه بنت اسد سلام الله علیها))

استاد قادری در ادامه بیان کرد: پیش از تحلیل چگونگی تولد امام علی علیه السلام در کعبه، آنچه که باید به آن پرداخته شود، تبیین و تحلیل همه جانبه شخصیت و جایگاه فاطمه بنت اسد است، چرا‌ که در بین زنان مسلمان فاطمه بنت اسد یکی از زنان شایسته ای است که از فضایل فراوانی برخوردار است؛ ولی عظمت و بزرگی امام علی علیه السلام موجب شده است آنگونه که شایسته این بانوی بلند مرتبه است پرداخته نشود، از همین رو تلاش می شود با بیان بعضی از خصیصه ها، به معرفی آن حضرت بپردازیم.

1- ((عارفه و سالکه در جزیره العرب))

وی افزود: در شرایطی که عموم مردم جزیره العرب بت پرست بودند، این بانوی شایسته نه تنها موحد بود، بلکه عارفه ای بود که با توسل خویش به کعبه، نه تنها دیوار کعبه برایش شکافته شد و درون کعبه زایمان نمود، بلکه در مدت چهار روزه توقف در داخل کعبه از مائده آسمانی تناول می کرد، ازهمین رو در گزارش تاریخی آمده است: شیعه و سنی نقل کرده‌ اند هنگامی که درد زایمان بر او فشار آورد، و هنگام ولادت فرزندش علی رسید، به کنار کعبه آمد و با این چند جمله ناراحتی خود را به خدا اظهار کرد و گفت: «پروردگارا، من ایمان دارم به تو و به همه پیامبران و کتاب هایی که از سوی تو آمده و گفتار جدّم ابراهیم خلیل را تصدیق دارم و او که این خانه کعبه را بنا کرد. پروردگارا به حق ابراهیم همان کسی که این خانه را بنا کرد و به حق این نوزادی که در شکم من است، ولادت او را بر من آسان گردان …»

ناگهان دیوار کعبه شکافته شده، و فاطمه به درون خانه رفت و علی به دنیا آمد. این مطلب به سرعت در شهر پیچید، سه روز گذشت، چون روز چهارم شد فاطمه از همان مکان بیرون آمد و علی را روی دست داشت و به مردم گفت: «خدای تعالی مرا بر زنان پیش از خود، برتری بخشید، زیرا آسیه دختر مزاحم، خدا را در مکانی پرستش کرد که جز به صورت اضطرار و ناچاری نمی‌ بایستی پرستش می ‌نمود، و مریم دختر عمران، نخله خشکی را حرکت داد، تا از آن رطب تازه خورد؛ و من داخل خانه خدا شدم و از میوه بهشتی خوردم؛ و چون خواستم از خانه بیرون آیم، هاتفی ندا کرد: فاطمه نام این مولود را علی بگذار که خدای علی اعلی فرماید: من نام او را از نام خود جدا کردم و به ادب خود ادب آموختم و من بر مشکلات علم خویش او را واقف ساختم و اوست کسی که بت ها را در خانه من می ‌شکند و او است کسی که بر پشت بام خانه ام اذان بگوید و مرا تقدیس کند. وای به حال کسی که او را دشمن داشته و نافرمانیش کند: (امالی صدوق ص195، مستدرک علی الصحیحین نیشابوری، ج 3، ص550)

2- ((مادر ثانی پیامبر))

استاد قادری خاطرنشان کرد: در بلند مرتبه بودن فاطمه بنت اسد همین بس که نه تنها که فرزند آسمانی چون امام علی علیه السلام دامنش تربیت شده است، بلکه او بانوی بلند مرتبه ای است که همراه همسرش ابوطالب سرپرستی و تربیت پیامبر گرامی اسلام را از سن 8 سالگی به عهده داشتند که در گزارش تاریخی آمده است: ((از آنجا که پیامبر اسلام در کودکی، پدر، مادر و جدش را از دست داد، از ۸ سالگی تحت سرپرستی ابوطالب درآمد. فاطمه بنت اسد به عنوان همسر ابوطالب در سرپرستی رسول خدا (ص) شریک بود. مهربانی فاطمه بنت اسد نسبت به پیامبر (ص) چنان بود که پس از درگذشت وی، پیامبر (ص) فرمود: «امروز مادرم وفات کرد.» و او را در پیراهن خویش کفن کرد و در قبرش فرود آمد و در لحد او خوابید، و چون به او گفتند:‌ «ای رسول خدا! برای فاطمه سخت بی ‌تاب گشته ‌ای!» گفت: «او به‌ راستی مادرم بود، چه کودکان خود را گرسنه می ‌داشت و مرا سیر می ‌کرد، و آنان را گردآلود می‌ گذاشت، و مرا شسته و آراسته می ‌داشت، راستی که مادرم بود». نیز نقل است که فرمود: از ابوطالب، کسی چون فاطمه به من نیکی نکرد. (تاریخ یعقوبی، ص49 ترجمه آیتی، الاستيعاب، ج4، ص1894)

3- ((کعبه زایشگاه فاطمه بنت اسد))

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: فاطمه بنت اسد آن چنان روحیه عارفانه داشت که به هنگام درد زایمان، دیوار کعبه به جانبش شکافته می شود و کعبه با اینکه عبادتگاه بود، زایشگاه این بانویی بلند مرتبه شد ازهمین رو وقتی صعصعه بن سوهان از امام علی علیه السلام پرسید مقام شما بالاتراست یا عیسی بن مریم حضرت در پاسخ فرمودند: ((به اذن و قدرت پروردگار، وقتی جبرئیل در گریبان مریم دمید، او حامله شد و زمانی که موقع وضع حملش رسید، به مریم وحی شد که: «از خانه بیت المقدس بیرون آی، این خانه محل عبادت است نه محل ولادت و زایشگاه: اخرجی عن البیت فإنّ هذه بیت العبادة لا بیت الولادة» به همین دلیل از بیت المقدس بیرون رفت و عیسی در بیابان خشکیده ای متولد شد. اما وقتی مادر من ـ فاطمه بنت اسد ـ درد زاییدن گرفت در وسط کعبه به مستجار کعبه متوسل شد و گفت: بارالها به حق این خانه کعبه و به حق کسی که این خانه را بنا نهاده است، درد زایمان را بر من سهل و آسان گردان. در همان وقت دیوار کعبه شکافته شد و مادرم فاطمه با ندای غیبی به داخل خانه راه یافت، من در همان خانه کعبه متولد شدم.

بنابراین چون مکه معظمه بر بیت المقدس برتری دارد و مریم از زادن عیسی در بیت المقدس ـ مکانی پائین تر از مکه ـ نهی شد، ولی مادر علی (علیه السلام)، برای زادن او به درون کعبه ـ مکانی برتر از بیت المقدس ـ دعوت شد، بدین جهت روح، نفس و بدن او از عیسی پاکیزه تر است: (اللعمه البیضاء، ص 121)

4- ((دومین زن مسلمان، اولین زن بیعت کننده))

استاد سید محمد تقی قادری خاطرنشان کرد: در فضیلتش همین بس که دومین زن و یازدهمین فرد مسلمان، و از نخستین زنانی بود که به پیامبر اسلام (ص) ایمان آورد (ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ، ج۱، ص۱۴،)) وهمچنین از نخستین زنانی بود که با علی (ع) از مکه به مدینه هجرت کرد، از همین رو امام‌ صادق (ع) می‌ ‏فرماید: «فاطمه بنت اسد، مادر امیرالمؤمنین (ع)، نخستین زنی بود که با پای پیاده از مکّه به مدینه هجرت کرد. (کافی، ۱، ج۲، ص۳) همچنین اولین زن بیعت کننده با پیامبر پس از فتح مکه بود (الفصول المهمة، ، ص۳۷.) و آن هنگامی که پیامب ر(ص) بر کوه صفا قرار گرفته بود و از مردان بیعت می‌گرفت، زنان مکه که ایمان آورده بودند برای بیعت خدمتش آمدند. در این زمان آیه ۱۲ سوره ممتحنه نازل شد که خطاب به پیامبر(ص) می‌فرماید: «ای پیامبر! هنگامی که زنان مؤمن نزد تو آیند و با تو بیعت کنند که چیزی را شریک خدا قرار ندهند، دزدی و زنا نکنند، فرزندان خود را نکشند، تهمت و افترایی پیش دست و پای خود نیاورند و در هیچ کارشایسته ای مخالفت فرمان تو نکنند، با آنها بیعت کن و برای آنان از درگاه خداوند آمرزش بطلب که خداوند آمرزنده و مهربان است المیزان، ج19، ص.246».

5- ((پیراهن پیامبر کفن فاطمه بنت اسد))

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آن چنان این بانو، صاحب فضیلت شد و درخشید، وقتی در سال چهارم هجری در مدینه از دنیا رفت؛ رسول خدا (ص) با پیراهن خودش او را کفن کرد و فرمود: «جبرئیل به من خبر داد که او اهل بهشت است و خداوند به هفتاد هزار فرشته امر کرده که براو دعا بخوانند؛ سپس بر بدن فاطمه نماز میت خواند. پیامبر (ص) در تشییع جنازه او شرکت کرد تا به قبرش در قبرستان بقیع رسید. پیامبر (ص) داخل قبر شد و در آن دراز کشید، آنگاه برخاست و جنازه را با دست خود گرفت و درون قبر گذاشت: (کنزالعمال، ج6، ص228، تذکرة الخواص، ص 10.)

بخش دوم -((گزارش چگونگی تولد امام علی علیه السلام))

استاد سید محمد تقی قادری خاطرنشان کرد: در منابع روایی چگونگی میلاد امام علی علیه السلام در درون کعبه اینگونه گزارش شده است؛

۱- امام باقر (ع) از امام سجاد (ع) اینگونه نقل می ‌کند: «با پدرم در کنار قبر جدّمان پیامبر خدا (ص) نشسته بودیم و زیارت می‌ کردیم و زنان فراوانى هم آنجا بودند که یکى از آنان به سمت ما آمد. من از او پرسیدم: تو کیستى؟ گفت: من زیده دختر قریبه بن عجلان از قبیله بنی ساعده هستم. به او گفتم: آیا چیزى دارى که براى ما بازگویى؟ گفت: آرى! مادرم ام عماره، برایم نقل می ‌کرد: روزى در میان زنان عرب بودم که ابوطالب، دلتنگ و غمگین، پیش آمد. به او گفتم: اى ابوطالب! تو را چه شده است؟

گفت: همسرم فاطمه بنت اسد، در اوج درد زایمان است. سپس دستانش را [از ناراحتى‏] بر صورتش نهاد. در این میان، محمد (ص) آمد و به ابوطالب فرمود: اى عمو! چه شده ‏است؟ گفت: فاطمه بنت اسد، از درد زایمان ناله می ‌کند. پس محمد (ص)، دست ابوطالب را گرفت و به همراه فاطمه، به سوى کعبه آورد و فاطمه را در کعبه نشاند و فرمود: با اتکا به نام خدا، بنشین. پس دردش گرفت و پسرى خندان و نظیف و پاکیزه به دنیا آورد که به زیبایی‌ اش ندیده‌ ام. پس ابوطالب او را على نامید و پیامبر (ص) او را تا خانه فاطمه برد. پس امام سجاد (ع) گفت: به خدا سوگند، تا کنون چیزى نشنیده ‌ام، مگر آنکه این سخن از آن، نیکوتر بود: (الطرائف فی معرفه مذاهب الطوائف، ج ۱، ص ۱۶)

۲.- امام صادق (ع) از پدرانش چنین نقل می‌ کند: عباس بن عبدالمطلب و نَوْفَل بن قَعْنَب در میان بنی‌ هاشم و در جوار کعبه نشسته بودند. فاطمه بنت اسد آمد و درد زایمان او را گرفت. این دو نقل می ‌کنند که دیدیم دیوار پشتی کعبه باز شد و فاطمه وارد آن شد. در خانه نیز بسته شد. سپس شکاف دیوار به هم آمد و چسبید. رفتیم که در را باز کنیم تا زن‌ ها داخل خانه بروند، ولى نتوانستیم. فهمیدیم که این کار از جانب خداست. فاطمه سه روز در آنجا ماند و همه ‌جا سخن از او بود. بعد از سه روز، باز هم همان‌ جا شکافته شد و فاطمه بیرون آمد. و على (ع) روى دست‌ هاى او بود. و گفت: در این سه روز از میوه ‌هاى بهشت تغذیه می ‌کردم: (الخرائج و الجرائح، ج ۱، ص ۱۷۱)

۳.- یزید بن قعنب می‌ گوید: من با عباس بن عبدالمطلب و گروهى از قبیله عبدالعزى، رو به‌ روى کعبه نشسته بودم که ناگاه، فاطمه بنت اسد، جلو آمد. او در ماه نهم باردارى به على (ع) بود و درد زایمانش آغاز شد … گفت: پروردگارا! من به تو و پیامبران و کتاب‌ هاى آمده از سوى تو، ایمان دارم و سخن جدم ابراهیم خلیل را تصدیق می‌ کنم و اینکه او خانه کهن و آزاد را [براى عبادت همه مردم‏] ساخت. پس به حق بنا کننده این خانه و به حق فرزندى که در شکم دارم، زایمانم را بر من آسان گردان! پس دیدیم که پشت کعبه باز شد و فاطمه، داخل شد و از دید ما پنهان گشت و دیوار کعبه به هم برآمد. خواستیم قفل درب را بگشاییم؛ اما گشوده نشد. پس دانستیم که این، امرى از طرف خداوند متعال است. سپس فاطمه پس از چهار روز بیرون آمد، در حالی که امیر مؤمنان را در دست داشت. گفت: من بر همه زنان پیش از خود، برترى یافتم؛ چون آسیه دختر مزاحم، خدا را پنهانى در جایى عبادت کرد که خدا عبادت در آن‌جا را جز از روى اضطرار دوست نمی‌ دارد، و مریم دختر عمران، درخت خشکیده خرما را تکان داد تا از آن، خرماى تازه بخورد، ولى من به درون خانه حرمت‌دار خدا رفتم و از میوه‌ها و روزی‌ هاى بهشتى خوردم: (علل الشرائع، ج1، ص131)