استاد فاضل چنانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «شرح فقراتی از حکمت های نهج البلاغه» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد  سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: حکمت اول از حکمت های نهج البلاغه درباره روش برخورد با فتنه ها است؛ حضرت می فرماید: «کن فی الفتنة کابن اللبون لا ظهر فیرکب و لا ضرع فیحلب» در فتنه ها و آشوب ها مانند بچه شتر باش؛ که نه می توان از پشته او استفاده کرد و نه می شود از شیر او بهره برد.

وی  اضافه نمود: گاهی باطل با باطل وارد جنگ می شود.؛ گاهی هم حق با باطل وارد جنگ می شود؛ این حکمت حضرت ناظر به جنگ باطل با باطل است؛ یعنی در زمانی که باطل با باطل وارد جنگ می شود، شما زرنگ باش و مانند بچه شتر باش که نه سواری می دهد و نه می توان از شیر او دوشید. شما هم در فتنه ها نه کمک مستقیم و نه کمک غیر مستقیم بدهید.

استاد چنانی خاطرنشان کرد: در زمان امام صادق علیه السلام عده ای از بنی عباس آمدند و از حضرت امام صادق علیه السلام برای کمک گرفتن در جنگ با بنی امیه درخواست دادند؛ حضرت، نامه آن سفیر را پاره کردند؛ چون می دانستند این جنگ، جنگ باطلی است. از حضرت امام صادق علیه السلام می خواستند بهره خودشان را ببرند. حضرت نامه آن شخص را آتش زدند؛ در فتنه هایی که باطل با باطل درگیر است، نباید طرف هیچ کدام را گرفت؛ ولی گاهی «حق» با باطل وارد جنگ می شود؛ در اینجا نباید سکوت کرد؛ بلکه باید به نفع حق وارد عمل شد و حق را نصرت داد. از این رو در فتنه های اینچنینی باید بصیرت و قدرت تحلیل و قدرت تشخیص داشت.

استاد فاضل چنانی در ادامه بیان کرد: حضرت امیر علیه السلام در حکمت 101 نهج البلاغه می فرماید: «لا یستقیم قضاء الحوائج الّا بثلاث: بإستصغارها لتعظُم، و بإستکتامها لتظهر، و بإستعجالها لتهنُؤ.» خدمت کردن به مردم و کمک دادن به مردم از طاعات الهی است و ثواب بسیار دارد؛ و مستحب است. ولی خدمت کردن به مردم، فرهنگ دارد؛ خدمتی که به مردم ارائه می دهیم، باید پیش خودمان کوچک باشد و پیش خدا بزرگ باشد؛ اصلا فراموش کنیم. باید کمک های خودمان به مردم را کوچک بشماریم تا خداوند متعال آن را پیش خودش رشد بدهد و بزرگ کند. کمک ها و خدماتمان به مردم باید به سرعت انجام بشود و نباید امروز و فردا کنیم که برای مردم تحقیرآمیز بشود و اذیت بشوند؛ نباید کارهای مردم به تأخیر انداخته بشود. باید کارها را سریع انجام بدهیم تا گوارا بشود. همچنین خدماتی که به مردم ارائه می شود، باید پنهانی انجام بشود. خدماتی را که ارائه می دهیم، جار نزنیم تا خداوند، خودش آنها را بین مردم پخش کند و ظاهر نماید. این فرهنگی است که از حضرت امیر علیه السلام یاد گرفته ایم.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در حکمت 110، از حکمت های نهج البلاغه می خوانیم: «لا یقیم امر الله الا من لا یصانع و لا یضارع و لا یتّبع المطامع» دستور خدا را کسانی می توانند فرمان بدهند که اهل طمع و زیاده خواهی و زیاده طلبی و رانت خواری نباشند؛ فرمان خدا را کسانی می توانند در جامعه اسلامی برپا بدارند که اهل سازش نباشند؛ و از اصول و ارزش ها کوتاه نیایند و با دشمن دست ندهند.

وی افزود: کسانی می توانند دستورات الهی را در جامعه فرمان بدهند که اهل ذلت و خواری نباشند؛ در مقابل دشمن، شجاع و عادل باشند. بنابراین مسئول و صاحب منصب در حکومت اسلامی باید زیاده خواه نباشد و قانع باشد. در زمان مسئولیتش نخواهد ثروتمند باشد. در اصول کوتاه نیاید؛ و بر سر اصول مصالحه نکند؛ و ترسو و بزدل نباشد.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: حضرت امیر سلام الله علیه در حکت 117 از حکمت های نهج البلاغه می فرماید: «هلک فیّ رجلان محبّ غال و مبغض قالٍ» دو دسته انسان در مورد حضرت علی علیه السلام هلاک می شوند و به جهنم می روند؛ یک دسته دوستان افراطی و دیگری دشمنانی که بر ضد حضرت، سخنان کفرآمیز می گویند و دشمنی می کنند.

وی افزود: ما در قبال اهل بیت علیهم السلام سه وظیفه داریم؛ معرفت، محبت و اطاعت؛ اما برخی در قبال محبت حضرت امیر علیه السلام افراط می کنند؛ و برخی هم تفریط؛ کسانی که افراط می کنند، حضرت را در حدّ خدا بالا می برند؛ و از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم هم بالاتر می برند و می گویند روح خدا در حضرت امیر حلول کرده است؛ این افراط است. حضرت به کسانی که در زمانشان چنین اعتقاداتی بیان می کردند، مهلت دادند تا توبه کنند و آنها هم توبه نکردند؛ و حضرت آنها را اعدام کرد. برخی هم راه تفریط را طی کردند و راه دشمنی را پیمودند؛ ما باید راه «اعتدال» را بپیماییم؛ راه درست همین است.

استاد فاضل چنانی خاطرنشان کرد: در حکمت 390 از حکمت های نهج البلاغه می خوانیم: «للمؤمن ثلاث ساعات فساعة یناجی فیها ربّه و ساعة یرمّ معاشه، و ساعة یخلّی بین نفسه و بین لذّاتها فیما یحل و یجمُل» انسان می تواند ساعات شبانه روزش را به سه قسمت تقسیم کند؛ قسمتی از ساعات را به مناجات با خدای متعال و عبادت اختصاص بدهد؛ ساعتی را به کار اقتصادی و کسب حلال قرار بدهد؛ و قسمتی را به تفریحات سالم و لذت های حلال بگذارد.

وی اضافه نمود: اما متأسفانه در میان ما افرادی هستند که دارای افراط و تفریط هستند؛ برخی در مسائل عبادی افراط می کنند؛ و یا در مسائل کار و کسب افراط می کنند و به خانواده و زن و فرزند توجه نمی کنند؛ و یا در تفریحات افراط می کنند و اغلب ساعات شبانه روزشان را به عیش و نوش می گذرانند؛ که همه اینها باطل است. حضرت امیر علیه السلام می فرماید: ساعات شبانه روزشان را به سه قسمت قرار بدهند؛ قسمتی را به مناجات با خدا؛ و قسمتی را برای کسب حلال و قسمتی را هم برای تفریحات سالم قرار بدهیم.