استاد احمد باقریان ساروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «ازدواج و فرزند آوری در اسلام [قسمت اول]» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: اگرچه همسرگزینی و زندگی مشترک زن و مرد انسان ها از جهتی مانند حیوانات، برای ارضای غریزه و لذات جنسی است، ولی تمایز مهم انسان با حیوان در این باره این است که انسان ها برای همسرگزینی خود، تنها به ارضای غرایز جنسی بسنده نمی کنند؛ بلکه در کنار آن آرامش و فرزند آوری را نیز هدف خود قرار می‌ دهند و این هدف برای آنان تا آنجا از اهمیت برخوردار است که در بسیاری از موارد اگر یکی از دو طرف (زن و مرد) نازا باشد و راه درمانی برای آن پیدا نشود، ازدواج آن دو ادامه پیدا نکرده و به جدایی می ‌انجامد؛ و این، چیزی است که در حیوانات به چشم نمی‌ خورد؛ زیرا در چهارپایان اصالت اعمال غریزه جنسی است، گرچه در بیشتر آنان پس از تولد فرزند علاقه به فرزند نیز به عنوان امری غریزی طبیعی در آنها پدیدار می ‌َشود؛ بدون اینکه این موضوع هدف آنان از کنار هم قرارگرفتن و آمیزش باشد.

وی افزود: تمایز دیگر انسان ها با حیوانات در نوع، کمیت و کبفیت علاقه به فرزند است؛ زیرا علاقه به فرزند در حیوانات از جهت زمان محدود است و غالبا به مادر اختصاص دارد، به گونه ‌ای که با رسیدن فرزند به بلوغ و توانایی او برای ادامه حیات خود، مادر نیز او را از خود جدا کرده و رهایش نموده و با او مانند دیگر حیوانات بیگانه رفتار می ‌کند و ارتباط میان پدر مادر و فرزند کاملا منقطع می‌َ گردد؛ ولی  انسان ها وجود فرزند را نعمتی بزرگ به شمار آورده و نوعی استمرار زندگی خود می ‌َدانند و تا آخر عمر خود حاضر نمی‌ شوند از او جدا گردند؛ تا آنچا که با همه توان برای آسایش، پیشرفت، زندگی مناسب و خوشبختی او تلاش خود را به کار می‌ گیرند، و برای او همسر گزیده و در صورت توانایی مالی برای او خانه مناسب تهیه می کنند و یا در این راه به میزان توان خود او را یاری می‌ رسانند؛ و اگر دختر باشد او را شوهر می‌ دهند و او را با دادن جهیزیه در زندگی جدید مستقل کمک می‌َ کنند و در هر صورت به فکر آینده آنان نیز بوده و اموالی را به عنوان ارث برای فرزندان خود باقی می ‌َگذارند.     

استاد باقریان خاطرنشان کرد: از این رو در اسلام چه در قرآن کریم و چه در روایات پیشوایان معصوم علیهم السلام همسرگزینی و فرزند آوری مورد تشویق فراوان قرار گرفته و قوانین و ادابی برای آن مقرر شده است؛ چنانکه فقیهان نیز در کتاب نکاح به این موضوع اهتمام ورزیده و احکام الهی را در این باره استنباط می ‌نمایند.

وی اضافه نمود: در این گفتگو بررسی ازدواج و فرزند آوری در اسلام از نگاه قرآن و روایات پیشوایان معصوم علیهم السلام و آراء فقها است. در فقه برای ارزش و استحباب همسرگزینی و فرزند آوری به ادله اربعه [کتاب خدا، سنت، عقل و اجماع] می توان استدلال کرد.

دلیل اول: آیات قرآن در باره ازدواج

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در آیاتی از قرآن کریم، انسان ها به ازدواج تشویق شده اند؛ خداوند فرمود: (وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى‏ مِنْكُمْ وَ الصَّالِحينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَليم‏) «و البته بايد مردان بى‏زن و زنان بى‏شوهر و كنيزان و بندگان شايسته خود را به نكاح يكديگر درآوريد، اگر آن مردان و زنان فقيرند خدا به لطف و فضل خود آنان را بى ‏نياز خواهد فرمود و خدا رحمتش گسترده و بی پایان و (به احوال بندگان) آگاه است‏» [النور:32].

و نیز فرمود: (فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساء) «پس آن كس از زنان را به نكاح خود درآريد كه شما را نيكو (و مناسب با عدالت) است‏». [النساء:3].

وی افزود: قرآن کریم درباره هدف از همسرگزینی در میان انسان ها فرمود: (وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُون‏) «و باز يكى از آيات (لطف) او آن است كه براى شما از جنس خودتان جفتى بيافريد كه در كنار او آرامش يافته و با هم انس گيريد و ميان شما رأفت و مهربانى برقرار فرمود. در اين امر نيز براى مردم با فكرت ادله‏اى (از علم و حكمت حق) آشكار است‏» [الروم:21].

.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: علاقه انسان به فرزند طبیعی بوده و چندان به تشویق نیاز ندارد، و خداوند مردم عصر جاهلیت را از کشتن فرزندان خود نهی فرمود، خداوند در قرآن کریم در مورد دختران که در عصر جاهلیت آنها را می کشتند از کشتن آنان نهی نموده و فرمود (ً وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيَّاهُمْ) «و فرزندان خود را از بيم فقر نكشيد، ما شما و آنان را روزى مى‏دهيم‏». [الانعام:151].

و نیز فرمود: (وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كانَ خِطْأً كَبيراً) «هرگز فرزندان خود را از ترس فقر به قتل مرسانيد كه ما روزی رسان آنان و شما هستيم، زيرا اين کشتن فرزندان بسيار گناه بزرگى است‏» [إسراء:31].

استاد باقریان ساروی خاطرنشان کرد: در این دو آیه شریفه نکاتی شایسته توجه است:

(اولا) گرچه آنچه در جاهلیت عرب مرسوم بود کشتن فرزندان دحتر بود، ولی در این دو آیه با تعبیر «أولاد» به معنای فرزندان – اعم از دختر و پسر - از کشتن آنان نهی شده است.

(ثانیا) علت قتل آنان از سوی مردم آن عصر را ترس از گرسنگی بیان کرد که این علت به قتل دختران اختصاص ندارد و در زمان کنونی نیز علت سقط جنین و یا خودداری پدران و مادران از افزایش فرزند شمرده می شود.

(ثالثا) خدا به آن علت پاسخ داده و فرمود روزی رسان شما و آن فرزندان خدا است و در این صورت نگرانی شما از گرسنگی به خاطر داشتن فرزند بیجا است.

(رابعا) کشتن فرزندان را گناهی بزگ خوانده است. عنوان قتل تنها در مورد کشتن فرزندان پس از به دنیا آمدنشان صدق نمی کند؛ بلکه عمومیت دارد و سقط جنین را نیز شامل می ‌گردد، از این رو دیه قتل انسان در مورد سقط جنین نیز ثابت است.

وی افزود: خداوند در آیه دیگر درباره فرزندان کشته شده فرمود: (وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ * بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَت‏) «و به یاد اور هنگامى را كه از دختران زنده به گور شده باز پرسند * كه (آن بى گناهان) به چه جرم و گناه كشته شدند؟!».[التکویر:8 - 9].

از این دو آیه استفاده می شود که کشتن فرزند کیفر آخرتی دارد و کاری که کیفر آخرتی داشته باشد حرام است.