استاد حسین بنیادی از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «موازین تبلیغ دینی» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: ماه محرم، در معارف و فرهنگ اسلام از جایگاه خاص و از جهات عدیده دارای اهمیت فراوانی است؛ یعنی همانطور که قیام سیدالشهداء عليه‌ السلام، اسلام را حیات دوباره بخشید؛ مکتب سیدالشهداء علیه السلام نیز براي هميشه نجات دهنده و حیات‌ بخش خواهد بود؛ هر چند مصائب و شهادت اباعبدالله الحسین علیه السلام و اهل‌ بیت و یاران آن حضرت، سنگین است و با تعابیر گوناگون از سوی معصومين عليهم‌ السلام و در سیره عملی آنان مشهود است؛ اما با این حال مکتب عاشوراء و ماه محرم مملو از درس‌ ها و عبارت هایی است که چراغ هدایت و کشتی نجات امت است.

وی افزود: آنچه که در سیره و قیام امام حسین عليه‌ السلام می‌ درخشد، و نباید از آن غفلت ورزید؛ تلاش خستگی‌ ناپذیر آن حضرت در امر هدایت انسان‌ ها است؛ تا جائی که می‌ توان ادعا کرد که اهمیت جهاد تبلیغی امام حسین عليه‌ السلام کمتر از اهمیت جهاد و مبارزه در میدان رزم نبوده است. این فراز از زیارت‌نامه سیدالشهدا عليه‌ السلام: «وَ أَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَ نَصَحْتَ وَ وَفَيْتَ وَ أَوْفَيْتَ، وَ جاهَدْتَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ... گواهی می‌دهم که تو فرامین حق را رساندی و خیرخواهی کردی و وفا نمودی و در وفاداری، پایداری کامل داشتی و در راه خدا جهاد کردی» بیانی واضح در تمام سعی اباعبدالله الحسین عليه‌ السلام برای امر تبلیغ حقیقت اسلام و هدایت انسان‌ ها می‌ باشد؛ و این فراز از زیارت اربعین: «وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ، وَ حَيْرَةِ الضَّلالَةِ؛ و جانش را در راه تو بذل کرد تا بندگانت را از جهالت و سرگردانی گمراهی برهاند»؛ نشان‌ دهنده آن است که امام حسین عليه‌ السلام برای نجات بشر از نادانی‌ ها و گمراهی‌ های نهایت سعی خود را نمود و سنگین‌ ترین هرینه را متحمل شد تا بشریت راه نورانی و سعادت‌ بخش خود را بشناسد.

استاد بنیادی در ادامه بیان کرد: بذل سیدالشهداء عليه‌ السلام با تمام بذل‌ هایی که در امر هدایت بشر و دیگر امور صورت گرفته، متفاوت است؛ از شهادت خود و اهلبیتش و اصحاب صادق و با وفای خود، تا غارت اموال و اسارت اهلبیت، و اهانت به آنان، تا آنجا که جسم‌های مجروح و خسته و جان‌ های لبریز از حزن و اندوهِ آل‌ الله به مدینة‌ النبی صلی‌ الله‌ علیه‌ و‌ آله‌ و سلّم می‌ رسد؛ و تا امروز که دل مشتاق و محزون انسان‌ ها بر آن قیام خونین اشک می‌ ریزند و ماتم دارند؛ همه به خاطر هدایت بشر به حقیقت اسلام و کمالات انسان است؛ از این‌ رو «تبلیغ دینی در فرهنگ اسلام مساوی با هدایت و نجات بشر است»؛ و اینگونه تبلیغ، الگوی عمل و تلاش عالمان و مبلغین دینی در عرصه جهاد تبیین و تبلیغ بوده و هست.

تحلیل حقائق جامعه و تبیین اصول نجات انسان ها

استاد حسین بنیادی خاطرنشان کرد: دقت همراه با تحقیق درباره سخنان و تلاش سیدالشهداء علیه السلام در دعوت به خدا و پیروی از حق، انسان را به مواردی اساسی که ارتباط علّی با هدایت انسان‌ ها دارد؛ رهنمون می‌ سازد. رضایت و تسلیم در برابر مشیت الهی در قول و عمل، معرفی مرزهای میان حق و باطل، بیان مصاديق حق و باطل و ابطال اندیشه‌ های باطل، شجاعت در بیان کجی ‌ها و انحرافات و منشأ آنها، تلاش در جهت زدودن جهل و نادانی و ضلالت و گمراهی، استناد به آيات قرآن کریم و سنت نبوی، عوامل انحطاط، انحراف و سقوط جوامع، تبیین سه عنوان حقگویی، عزت‌ خواهی و عدالت‌ طلبی، شناخت جریان‌ های مخربِ اجتماعی، روشنگری و بصیرت‌ آفرینی در کلام سیدالشهداء علیه السلام استفاده از ابزار موجود جهت رساندن پیام حق، بیان عاقبت ابرار و عاقبت اشرار با دليل و برهان، شعاع وسیع مخاطب‌ شناسی و تکلم با ادبیات هما‌ن ها توسط امام حسین عليه‌ السلام، تلاش و خستگی‌ ناپذیری در امر هدایت و موارد دیگر که نشانگر آن است برای تبیین حقایق، تمام ابعاد تأثیرگزاری را باید در نظر داشت و بکار بست.

استحکام عقائد اولویت اول تبلیغ دینی

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امروز ما هستیم و جامعه‌ ای که تشنه معارف اصیل اسلامی و آموزه‌ های مکتب حسینی می‌ باشد و نگاه واقع‌ بینانه طالب حقیقت و عمل به حق می‌ باشند؛ آنچه که نیاز بشر امروز می‌ باشد و از طرفی دشمنان مذهب و مکتب سعی در تحريف و سست کردن آن می‌ باشند؛ نیاز به تبیین اصول اعتقادی و استحکام باورهای فکری و قلبی می‌ باشد. در واقع حمله دشمنان به عقیده‌ مندی جامعه است و دائم با کلمات سست و بیهوده سعی می‌ کنند تا در قلوب مومنین نفوذ نمایند و به تدریج ساختمان فکری و عقیدتی جامعه بویژه جوانان را فرو ریزند؛ از این رو مهمترین موضوع سخن دعوت به توحید و گسترش جریان توحیدی و دیگر اصول اعتقادی است که یقینا مهمترین روش فعال در امر تبلیغ دینی بیان اصول عقائد است که ارکان باورهای انسان را استحکام می‌بخشد به بیان دیگر مطالعه در احوال اهل‌بیت و اصحاب سیدالشهداء عليه‌ السلام نشان می‌دهد که همین امتیاز آنان را تا پای جان در دفاع از حریم امام و ولی خویش، استوار نگه داشت و در مقابل آنان که سست‌عقیده بودند با اندک وعده‌ای عقائد درونشان متزلزل و قدم‌ هایشان در دفاع از امامت و ولایت لرزان گردید و خود را در جمع شیاطینی دیدند که شاید خود نیز باورشان نمی شد.

وی افزود: جامعه امروز دچار شبهات، سوالات و تشکیک‌ های فراوانی است هم باید این موارد را شناخت و هم جواب اقناعی برای آن داشت. شبهه، سوال، ایجاد تشکیک، غبارآلود کردن فضای ذهنی جامعه تا جائی که قدرت تشخیص و تصمیم از انسان زدوده شود؛ ابزار دشمنان و بدخواهان می‌ باشد که تاریخ آن به زمان رسالت انبيا بر می‌ گردد؛ یعنی آنجا که جبهه حق دعوت به خدا و خوبی ها می‌ کرد؛ عده‌ ای نیز با به کار بستن انواع حیله‌ ها و راه انداختن عده و عُده و بلند کردن عَلم مخالفت، اصرار بر مقابله با خداجویان  و حفظ منابع و منافع دنیوی خود داشته‌اند؛ اما استقامت انبيا و اصحاب آنان در برابر این دسیسه‌ ها، باعث شد تا پیامبران در دو جبهه‌ فکری و میدانی، رسالت الهی خود را انجام و معارف الهی باقی بماند.

استاد بنیادی خاطرنشان کرد: آیه شریفه: «فاستم کما امرت» یک قاعده در برابر هجوم به عقائد اسلامی است؛ و از این رو شبهات و سؤالات فریبنده نه تنها تازگی ندارد بلکه از آغاز مأموریت انبيا و معصومين عليهم‌ السلام وجود داشته؛ هر چند با توسعه جامعه بشری و امکانات ارتباطی این امور به شکلی خطرناک‌ تر و شایع‌ تر رواج پیدا کرده است؛ اما اگر مبلغین مسلح به سلاح علم و عمل باشند و در مسیر حق قدم بردارند؛ یقینا در امر مبارک تبلیغ، موفق و مطابق با آيات قرآن دارای اجری عظیم می‌ باشند.

این عضو جامعه مدرسین در ادامه بیان کرد: در همین رابطه از ضروریات تبلیغ شناخت شبهه‌ ها و جنس سوالات است و اهداف و عقبه مغرض آنها می‌ باشد. سیر تفکرات در جهان امروز مبتنی بر تقابل با معارف دینی و یا به حاشیه راندن دین و منزوی کردن  آموزه‌های وحیانی است.

استاد بنیادی خاطرنشان کرد: جریانی کلان در جامعه جهانی فعال شده که هدف اصلی آنها اموری مانند تقابل دین و علم است، آنچه مسلّم است؛ حتی خود سران این جریان می‌ دانند که چنین تقابلی نه معنا دارد و نه شدنی است؛ اما وقتی جنبه‌ های سلطه‌ گری و منفعت‌ طلبی آنان در میان باشد با زور و تزویر و تزئین، گفته‌های خود را در فضای مجازی، به اذهان ملت‌ها تحمیل می‌کنند، در حقیقت به حاشیه راندن دین و منزوی کردن  آموزه‌های وحیانی، مهم‌ترین هدفی است که آنها دنبال می‌کنند و این بدان خاطر است که تنها جریانی که توان مقابله و خنثی‌سازی دسیسه‌های آنان را دارد، جریان دینی می‌باشد که منطبق با فطرت بشر و برآمده‌ی از عقل و شرع است؛ به همین جهت، هوشیاری در امر تبلیغ در چنین آوردگاهی پرهیز از اعمال و گفتار منفعلانه است بلکه لازم است بصورت فعال مبادی و مبانی فکری این جریان را مورد نقد و ابطال قرار داد.

وی در ادامه بیان کرد: نکته دیگری که در همین بخش لازم به ذکر می‌باشد این است که هرچند دشمنان در توهم و خیال خود اين است که فعالانه عمل می‌کنند اما به نظر می‌رسد کارهایی از قبیل اهانت به قرآن، معصومين عليهم‌السلام و پیروان راستین اسلام، نشانه‌های آشکار از انفعال و ضعف طرف مقابل است.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه افزود: در تبلیغ معارف دینی هم بیان مفاهیم دینی لازم است و هم شناخت و انطباق آن با مصاديق و موارد همسان با مفاهیم. بسنده کردن به کلیات و صِرف بیان مفاهیم اسلامی، در تبلیغ دینی کفایت نمی‌کند بلکه چنانکه روش قرآنی این امر را می‌آموزد نیاز به تطبیق مصاديق با مفاهیم است، در این صورت است که تبیین ضرورت اطاعت‌پذیری از امام علیه اسلام و همچنین تبعیت از معارف و احکام شرعی، معنا پيدا می‌کند و مخاطب را به کاربردی بودن و تاثیر بی‌بدیل دین در سلامت و امنیت، قانع می‌سازد و دلداگیش به معارف دینی تزاید پیدا می‌کند و از طرف دیگر در سایه‌ی انطباق مصاديق با مفاهیم است که می‌توان حق و باطل را از هم جدا ساخت، عزت و ذلت را معنا نمود و عدالت و ظلم را در مجسم ساخت؛ یکی از اشکالات و نقاط ضعف در ارشاد و هدایت جامعه، بیان کلیاتی است که شاید مخاطبین را از استماع آن منصرف نماید.

وی افزود: حقیقت آن است - مخصوصا - در بیان حقائق قیام ثارالله بقدری مصاديق منطبق با مفاهیم وجود دارد که شاید همان بیان ویژگی‌های مصاديق درس‌آموزتر از بیان مفاهیم باشد، اگر سرگذشت اصحاب سیدالشهدا عليه‌السلام آنطور که شایسته است بیان شود جریان الگوپذیری صحیح رواج پیدا می‌کند و حقیقتاً میدان کربلا، محل بروز و ظهور انسان‌هایی ناب از تبار اسلام ناب محمدی و شیعه‌ی مخلص علوی می‌باشد.

استاد بنیادی خاطرنشان کرد: تولد موضوع و تولید محتوای مناسب نیازمند فهم دقیق از معارف اسلامس و شناخت ذهنیات مخاطبین می‌باشد. چند سال قبل که حقیر توفیق این را داشتم که به صورت خودجوش با تعدادی از دوستان، محافل "تبلیغ و خطابه" را در مدرسه دارالشفا با حضور صدها مبلغ محترم داشته باشیم، مهم‌ترین دغدغه مبلغین عزیز، انتخاب موضوع و چینش و ارائه محتوا بود؛ اینکه چه موضوعی و چه محتوایی در چه زمانی و برای چه مخاطبی اولویت و اهمیت دارد از تکان مهم تبلیغ است که حتی پیشگامان و پیشکسوتان امر تبلیغ نیز وقت زیادی را صرف آن می‌نمایند اما باید دانست که «تولد موضوع مناسب و تولید محتوا» محصول اشراف مبلغین محترم به تحولات فکری جامعه و تسلط بر منابع دینی و مطالعه مناسب می‌باشد که اینها سه‌گانه "خطابه احسن" می‌باشد که مخاطب را جذب و متحول می‌سازد

خطر ورود نااهلان یا ناآگاهان به موضوع تبلیغ و بیان معارف

این عضو جامعه مدرسین در ادامه بیان کرد: اگر تریبون تبلیغ توسط مبلغین و محققین حوزوی و آگاه به مباحث دینی، خالی شود، نا اهلان به نام دین، اندیشه‌ مادی‌گرایی و تفکرات اباحی‌گران را رواج می‌دهند، به تجربه برای این حقیر ثابت شده که کسانی بدون آنکه سابقه‌ای در آموختن یا آشنایی حداقلی با معارف دینی داشته باشند با طمطراق و تبلیغات فراوان مجالس دینی را در دست گرفته و سست‌ترین مباحث را بیان می ‌کنند، احکام شرعی را اشتباه می‌گویند، حرکات ناشایست و نا مربوط با جایگاه منبر انجام می‌دهند و گاه مخاطبین را به مسیری سوق می‌دهند که نه دین است نه دنیا؛ به هر صورت یکی از مهم‌ترین تکالیف نهادهای متولی که تعدادشان کم هم نیست، رسیدگی به این معضلی است که متأسفانه رو به گسترش است و البته زنگ هشداری است برای مبلغین مخصوصاً اعلام که اگر سنگر منبر رها یا خدای نکرده کوتاهی صورت پذیرد، بر مصائب امر تبلیغ افزوده و نگرانی‌ها بیش از پیش می ‌شود.

همگان مخاطب تبلیغ دینی هستند

وی افزود: بدترین نوع نگاه در امر تبلیغ، نگاه مضیق به مومنین و دلخوش بودن از حضور آنان در محافل دینی و عزاداریها واقعه عاشورا است این در حالی است که جوانان اعم از پسران و دختران جامعه هرچند ظاهر پوشش و بیان آنها به مزاق برخی از مبلغین خوش نیاید، این در حالی است که اگر نسبت به تبیین معارف اسلامی در جمع مومنین و مسجدی‌ها، وظیفه وجود دارد در قبال گروه دوم، وظیفه‌ای مضاعف و جهادی مقدس‌تر است و خطرناک‌تر آنکه حتی در مراسم‌های حسینی که فضای عشق و علاقه و عاطفه نیز فزونی دارد، دو دستگی‌های بی‌اساس و نامربوط را دخیل کنیم و جامعه مخصوصاً جوانان را در مقابل یکدیگر قرار دهیم، باید این باور و اعتقاد وجود داشته که مکتب حسینی، مکتبی فراگیر، فرا مذهبی و شعاع معرفتی آن شامل همه انسانها می‌شود و چه بسیارند کسانی که در مجلس روضه‌ی سیدالشهداء و اهل‌بیت و اصحاب آن حضرت راه درست را انتخاب کرده‌اند و البته همه اينها به عنایت حضرات معصومین بویژه حضرت ثارالله علیه‌السلام می‌باشد

سخن پایانی

استاد حسین بنیادی خاطرنشان کرد: بحمدالله مناسبت‌ها و ظرفیت‌هایی تبلیغی و اصحاب تبلیغ در حوزه‌های علمیه به وفور وجود دارد که شاید در رأس این مناسبت‌ها دو ماه محرم و صفر است که دلها آماده و شوق و عشق به خاندان رسول‌الله خاصه حضرت سیدالشهداء در جان‌ها زبانه می‌زند و این در نوع خود نعمت و فرصتی بی‌نظیر است تا صراط مستقیم و طریق حق به نحو شایسته و بایسته‌ای تعریف و تبیین شود که چنانکه رهبر فرزانه و حکیم انقلاب اسلامی فرمودند باید در امر تبلیغ فعال، نوآور و خستگی‌ناپذیر وارد میدان شد و تبلیغ به مرحله‌ای از اهمیت برسد که علت و غایت فقاهت است و آن اولویت تبلیغ برای همه اساتید و نخبگان و فضلا نسبت به امور دیگر حوزوی باشد.