استاد باقریان ساروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «سرنوشت دروس آزاد حوزه علمیه قم» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد ىرس خارج حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: آزاد بودن دروس و انتخاب آزادانه استاد از سوی طلاب در حوزه های علمیه شیعه، پیشینه تاریخی طولانی دارد؛ و در شهر نجف، هنوز هم تقریبا همه دروس، از ادبیات تا خارج، کاملا ازاد است.

وی افزود: در قم و مشهد دروس ازاد رونق فراوان داشت؛ مرحوم ادیب نیشابوری تقریبا در همه عمر خود در مقبره شیخ بهائی رحمه الله کتاب سیوطی را؛ و مرحوم حجت هاشمی کتاب های سیوطی و مغنی را تدریس می کرد. در قم مرحوم استاد فشارکی کتاب مطول را، و مرحوم مدرس افغانی از صرف میر تا دیگر کتاب های ادبیات عرب را و اساتید بزرگوار دیگر منطق، معانی و بیان، و کتاب های شرح لمعه، رسائل، مکاسب، کفایة الاصول و فلسفه و تفسیر و اعتقادات و مخصوصا درس های خارج فقه و اصول را به صورت آزاد تدریس می کردند و مدارس تنها به صورت خوابگاه طلاب مجرد بوده است.

استاد باقریان در ادامه بیان کرد: این روش تا چند سال پس از انقلاب ادامه داشت، تا اینکه مدارس جدیدی تاسیس شد و تدریس بعضی از دروس سطوح یک تا شش را اغاز کردند و شورای مدیریت قم نیز آنها را به رسمیت شناخت، تا اینکه تدریجا هم بر تعداد این نوع مدارس افزوده شد و هم سطح دروس مدارس را گسترش داده و به همه ده پایه سطح و بلکه به دروس خارج کشانده و گسترش دادند و شورای محترم حوزه علمیه قم به صورت انفعالی انها را رسمیت شناخت.

وی خاطرنشان کرد: از طرف دیگر مشکلات اقتصادی طلاب از یک سو و امتیازاتی که بعضی از مؤسسات داشتند و برخوردار بودن انها از بودجه دولتی، طلاب را به این مدارس جذب می نمود و رفت و امد طلاب برای حضور در دروس آزاد بهانه ای شد تا صاحبان آن مؤسسات اساتیدی را برای تدریس در مؤسسه خود دعوت نموده و طلاب مژسسه خود را به شرکت در آن دروس وادار نمایند. موضوع به اینجا خاتمه پیدا نکرد؛ بلکه بعضی از مؤسسات که جنبه رسمی پیدا کرده و از ردیف بودجه دولتی برخوردار هستند، بر توسعه مؤسسات و به دنبال ان بر توسعه برنامه درسی دروس حوزوی در درون مؤسسات خود افزودند و همه اینها بدون هیج عکس العمل مناسبی با موافقت شورای مدیریت انجام گرفته و مورد امضای آن شورای محترم قرار می گرفت.

استاد باقریان خاطرنشان کرد: شتیسته توجه است که برخی از مؤسسات و مراکز آموزشی حوزه فاقد استاندارد لازم برای فعالیت هستند و نباید اجازه فعالیت داشته باشند. نتیجه این شد که مدارس اطراف حرم مطهر حضرت معصومه سلام الله علیها همانند مدرسه فیضیه، گلپایگانی، آیت الله بروجردی و... از طلاب خلوت شد و بعضی از دروس آزاد تعطیل گردید. در حالی که رفت و امد طلاب و اساتید در اطراف حرم خود نوعی شعائر و تبلیغ بوده است. البته مخفی نماند در سال های اخیر عوامل دیگر مزید بر علت تضعیف دروس ازاد، بلکه علت افول حوزه های علوم دینی شده است که برخی از انها را می توان گفت عبارتند از:

 1.  پیدایش کرونا.

2. بی برنامگی برای اشتغال طلاب با فراخور معلومات کسب شده. 

3. عدم استقبال نوجوانان از حوزه ها که خود ریشه در فشارهای اقتصادی مردم و نیز عملکرد مسئولان نظام دارد و در مجموع موجب بدبینی بسیاری از مردم به روحانیت و حوزه های علمیه شده است.  

4. کیفیت نداشتن و نوآوری نداشتن بسیاری از دروس خارج.

وی افزود: با وجود این عوامل، شورای محتر مدیریت حوزه های علمیه نه تنها گام مثبتی برای تقویت دروس آزاد بر نداشت، بلکه با هماهنگ شدن با مؤسسات نیمه دولتی و تایید و تقویت دروس سطوح تا خارج در آن مؤسسات و خوابگاه ها دروس ازاد حوزه علمیه قم را به حالت نیمه تعطیل در آورده است و بیم ان می رود که در اینده نه چندان دور دروس حوزه علمیه قم همانند مدارس دولتی و دانشگاه ها در آید که استاد آزا د وجود نداشته و طلاب مدارس و مؤسسات اختیاری در گزینش استاد نداشته باشند.

استاد باقریان ساروی خاطرنشان کرد: برخی راه های حل مشکل که شورای محترم مدیریت و اساتید می توانند در آن نقش داشته باشند، عبارتتد از:

 حذف دروس رسمی سطوح از پایه هفتم به بعد و خارج از مؤسسات آموزشی به ویژه خوابگاه ها.

تلاش فراوان اساتید دروس خارج برای بهتر شدن کیفیت دروس و نواوری به ویژه در موضوعات مبتلا به جامعه.

تعطیل کردن مراکز آموزشی فاقد استاندارد لازم آموزشی و اجازه ندادن برای تاسیس این گونه مراکز آموزشی.

برنامه ریزی برای اشتغال طلاب بر اساس میزان معلومات و تلاش برای اعزام آنان به حوزه های علمیه شهرهای دور برای تدریس دروس حوزه و نیز به روستاهای دور با طرح های خاص مورد حمایت حوزه و جذب انها با شرایط خاص برای بعضی از نهادها و نیز آموزش و پرورش.