استاد هادی عباسی خراسانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «انگیزه بنی اسرائیل برای کفران و قتل انبیاء» پرداخت.

/270/260/22/

این شاگرد علامه حسن زاده آملی رضوان الله علیه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در سوره مبارکه بقره می خوانیم: «وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَىٰ لَنْ نَصْبِرَ عَلَىٰ طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا ۖ قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَىٰ بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ ۚ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ ۗ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ (61) إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَىٰ وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ» (62)

1- انگیزه بنی اسرائیل برای کفران و قتل انبیاء

وی افزود: قتل ‌هایی که در بنی اسرائیل رخ داد و زیاده‌ خواهی‌ هایی که داشتند و تبدیل آنچه خیر بود، به ادنی، باعث این شد که ذلت و مسکنت از آنها شود و مورد غضب الهی قرار بگیرند. کافر به آیات الهی شدند و کفران کردند و پیامبران را کشتند و همه اینها به غیر حق بود. انگیزه این کارها نیز دو مطلب بود: یکی عصیان و دیگری اعتداء و تجاوز از حدود الهی.

2- زدن سکه ذلت و مسکنت بر بنی اسرائیل

استاد عباسی خراسانی خاطرنشان کرد: ذلت و مسکنت به وسیله کارهای خودشان است؛ گرچه خداوند مالک ملک است؛ با این حال، آنها ایمان نداشتند و به این گرفتاری افتادند. گوساله ‌پرست ‌ها ذلت در حیات دنیا دارند. این عزت و ذلت از آن حضرت حق است و خدا می ‌دهد؛ ولی به خاطر حرکت خود فرد است. عصیان و قتل انبیاء و زیاده ‌خواهی باعث این شد. راه مقابل عزت را رفتند. راه مقابل عزت، ذلت است؛ «ذلک بما عصوا و کانوا یعتدون.» آنچه خیر است در دست اوست، نه آنچه در دست اوست، خیر است. در نتیجه عزت با رفاه ‌طلبی سازگاری ندارد. امیرالمؤمنین فرمودند: «لاَ تَجْتَمِعُ عَزِيمَةٌ وَ وَلِيمَةٌ» همچنین می فرماید: «لا تجتمع الفطنة و البطنة»؛ زکاوت با شکم پرستی جمع نمی‌ شود. شکم‌ پرستانی بودند که عزت خیالی داشتند، سکه ذلت و مسکنت برای آنها زده شد. انگیزه هم این است که اصرار بر گناه و استمرار بر آن داشتند؛ «و کانوا یعتدون». نکته ای است که جمله فعلیه در اینجا استمرار را می ‌رساند.

3- مراد از قتل انبیاء چیست؟

این مفسر قرآن کریم در ادامه بیان کرد: این قتل به دست افراد نیست؛ بلکه حیثیت خود را از دست دادند و شخصیت انبیاء را ترور کردند. شهادت انبیای الهی گاهی به وسیله تیر و شمشیر و جنگ و سمّ و مانند آن است و گاهی ترور شخصیت با حرف‌ های ناسزا است. «يونس عن ابن سنان عن اسحق بن عمار عن ابى عبد الله عليه السلام‌ و تلا هذه الاية ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ‌ قال: و الله ما قتلوهم بأيديهم و لا ضربوهم بأسيافهم، و لكنهم سمعوا أحاديثهم فأذاعوها فأخذوا عليها، فقتلوا فصار قتلا و اعتداء و معصية.» (تفسير نور الثقلين، العروسي، الشيخ عبد علي، ج 1، ص 84) مهمترین وظیفه آنها که حفاظت از اولیای الهی باشد را انجام نمی ‌دادند. این آیه گرچه برای بنی اسرائیل است، ولی در زمان ما ولایتمداران صاحب عزت و غیر آنها صاحب ذلت هستند.

4- تناسب آیات

وی افزود: نعمت‌ هایی  برای بنی اسرائیل ذکر شد و مشکلات آنها و ذلت و معصیت و اعتدای آنها بیان شد. پس از بیان نعمت ‌های یهود و ناسپاسی‌ ها و کفران آنها، بیان وعده ‌های خوبی است که به چهار گروه حضرت حق می‌ دهد که همه جزو مسلمانان هستند. یهود و نصاری و صائبان و مسلمین. کسانی که ایمان آوردند و کسانی که یهودی شدند و نصاری و صائبان ایمان به خدا و آخرت دارند. مبدأ و معاد را قبول دارند و عمل صالح دارند. نتیجه اینکه: «فلهم اجرهم عند ربهم»؛ پاداش اینها نزد خدا است. نه ترس دارند و نه حزن. نه از گذشته افسوس می‌خورند و ناراحتند و نه نگران آینده هستند.