استاد امین اسدپور از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید «دو دیدگاه روش شناسی، بر اساس کتاب المدرسة القرآنیة شهید صدر» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در کتاب «المدرسة القرآنیة» برخی از آموزه های قرآنی تفسیری شهید آیت الله سید محمد باقر صدر گردآوری شده است. ایشان در کتاب المدرسة القرآنیة تلاش کرد تا تفاوت رویکرد تجزیه ای و رویکرد توحیدی و موضوعی به قرآن را بیان کند و نشان بدهد که در تفسیر ترتیبی متعارف، آیه به آیه و به ترتیب بحث کردیم و این نوع تفسیر، رویکرد تجزیه ای به آیات قرآن در ذهنیت تجزیه ای ما ایجاد کرده است.

وی افزود: آسیب عمده این رویکرد، آن است که آن نظریه های کلان و آن نظام های کلان را نمی تواند داشته باشد؛ علاوه بر اینکه آن نظام منظومه ای و سیستمی و کل نگر بودن را ندارد و ما از آن نوع نگاه منظومه ای و سیستم محروم می شویم. عملا منجر می شود که نظریه های کلان دیده نشود و از ظرفیت های قرآنی در بحث های نظامات استفاده نشود.

استاد اسدپور در ادامه بیان کرد: رویکرد دومی که شهید صدر بیان می کنند، رویکرد توحیدی و موضوعی است. روشن است که مراد از نگاه توحیدی، همان نگاه  منظومه ای کل گرایانه است که همان نگاه منظومه ای کل گرایانه که کل قرآن را با هم یک سیستم واحد ببیند.

وی خاطرنشان کرد: اما عمده توجه شهید صدر در تفسیر موضوعی به این است که موضوعی که حیات معاصر به آن عجین شده و با چالش و مشکل مواجه شدیم؛ و این موضوع چه حیات عقایدی، چه حیات هستی شناسانه و موجودی و چه حیات اجتماعی باشد، این موضوع را باید به کلیت قرآن عرضه کنیم و تلاش کنیم و در مواجهه با آن موضوع، قرآن را استنطاق نماییم.

استاد اسدپور در ادامه بیان کرد: شهید صدر مقایسه ای را هم بین فقه و تفسیر داشتند و برای فقه، یک مزیت نسبی به نسبت با تفسیر بیان کرده بودند؛ چرا که به خاطر نگاه واقع گرایانه ای که به صورت تاریخی در فقه ما نوعا وجود داشته و مسائل مستحدث را از واقعیت حیات اجتماعی دریافت می کند و پاسخ می دهد. البته در آسیب شناسی فقه معاصر، بیان می کند که فقه معاصر از این ظرفیت دور افتاده است و فقه معاصر ما هم دچار همان آسیبی شده است که تفسیر ما هم دچار آن هست؛ یعنی مواجهه با موضوعات حیاتی حیات روز ما فقه ما آن را ندارد. البته ایشان در اقتصادنا تلاش کردند این مواجهه با مسائل مستحدث را در فقه تزریق کنند. اما به شکل تاریخی فقه ما از مزیت واقع گرایی و مواجهه با واقعیت عینی برخوردار بوده است؛ هر چند در فقه ما هم با نگاه توحیدی نیست؛ مزیت فقه ما این است که به خاطر عملیاتی بودن و حیث تکلیف رفتاری که فقه به ما می دهد، فقه مضطر به این است که با واقعیت عینی مواجه می شود؛ با این حال فقه ما ابواب و جزیره جزیره است و آن نگاه منظومه ای در فقه ما هم کم رنگ بوده است.

وی افزود: شهید صدر بیان می کنند اگر ما بتوانیم این نگاه توحیدی را در فقه قرار بدهیم و نشاطش را برگردانیم، یک تطور بزرگی در فقه امروز ما می تواند اتفاق بیفتد و این ظرفیت می تواند به کمک تفسیر هم بیاید و آن روش شناسی تفسیر موضوعی ما را با استفاده از تراث فقهی و منهج اصولی می توانند کمک کنند؛ البته اگر در فقه، دوباره آن نشاط و حیات مجدد برگردد.