استاد احمد عابدی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «تدبیر منزل، یکی از سه بعد اخلاق» پرداخت.

/270/260/22/

انتخاب همسر

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: اخلاق سه بحث دارد: اول، بحث تزکیه نفس یعنی اخلاق فردی، دوم بحث تدبیر منزل، و سوم سیاست مُدن و کشورداری.  تدبیر منزل یعنی رعایت آداب و اخلاق و هماهنگی در امور خانواده؛ این بخش از اخلاق شاید مهمترین بخش آن باشد. به عبارت دیگر، اخلاق تنها به ذکر گفتن نیست؛ اگر چه آن هم خوب است که فلان دعا خوانده شود یا غیبت و دروغ گفته نشود؛ اما این موارد، یک بخش از اخلاق را تشکیل می دهد؛ بخش دیگری از اخلاق به نحوه رفتار با خانواده و همسایه برمی گردد؛ چه اینکه بخش دیگری از اخلاق به نوع رفتار با شهرداری، فرمانداری، پلیس و اداره های مختلف است.

وی افزود: بحث فعلی حول محور ارکان منزل است؛ از این رو باید گفت یکی از ارکان منزل، خانواده است؛ و به طور مشخص، در انتخاب همسر، چه اینکه همسر، مهمترین رکن تشکیل منزل و خانواده است. اولا همسر، کسی است که شریک در مال شوهر است. ثانیاً نایب شوهر در خانواده است؛ ثالثاً کدخدای خانه نیز اوست؛ یعنی امورات داخلی را بر عهده دارد. پس زن از جهتی رئیس و از جهتی شریک و از جهتی نایب رئیس خانه و منزل است. روایات زیادی از رسول خدا صلی الله علیه و آله آمده است به این مضمون، زنی انتخاب کنید که این شرایط را داشته باشد: عفیف باشد، عاقل باشد، با حیا باشد، امانتدار باشد، باتدبیر و دارای عقل اجتماعی باشد، معاشرتش با مردم خوب باشد، خوشرو باشد تا با لبخندی، همه خستگی های شوهر را از تن بیرون کند.  اما مسأله مال، جمال و نسب، وجود این سه خصلت نیز خوب است؛ ولی اگر با آن خصوصیات بخش اول تعارض کرد، آنها مقدم است؛ یعنی داشتنِ ایمان و عفت، عقل و حیا و امانت در درجه نخست است و بعد از آن، مال و جمال و نسب.

تفاوت افکار و سلایق خانواده ها

استاد احمد عابدی در ادامه بیان کرد: بخشی از اخلاق، تدبیر منزل است؛ یعنی تنظیم چگونگی ارتباط و رفتار افراد خانواده با یکدیگر. در این رابطه حکم شرع و قانون باید رعایت شود؛ اما برای  رعایت مسائل اخلاقی، نکاتی قابل تذکر است؛ باید توجه نمود که افراد با یکدیگر فرق دارند؛ از این رو نباید انتظار داشته باشیم که همه افراد یک جور فکر کنند و یک سلیقه داشته باشند و یا رفتار و برخورد آنان شبیه هم باشد. بنابراین نباید انتظار داشته باشیم که مرد این خانه مثل مرد دیگر باشد یا زن این منزل هم مثل زن آن منزل باشد. هر کسی در یک خانه رفتاری را خوب می داند که در خانه دیگر خوب نمی دانند. اگر فلان مرد و زنی در خانه خودشان فلان کار را خوب می دانند، نباید حتماً در خانه ما هم همان کار و رفتار اتفاق بیفتد؛ چون افکار متفاوت است و در پی آن سلیقه ها هم متفاوت است، فرزندان نیز چنین هستند. ممکن است این افکار و رفتار، حتی در مناطق گرمسیر و سردسیر هم فرق کند و متفاوت باشد.

ویژگی های منزل (خانواده) متعادل

این استاد حوزه علمیه قم افزود: منزل باید وحدت و اتحاد داشته باشد؛ یعنی با کثرت و تشتت نمی توان کار کرد و یک زندگی آرامی داشت؛ همانطور که سر انسان، کارش فرماندهی است و دست و پا باید اطاعت کنند، خانواده نیز چنین است، یک کشور نیز اینگونه است. یک کشور همانند یک انسان دارای قوای غضبی و شهوی و عقلایی است. خانواده نیز اگر بخواهد در مسیر مستقیم قرار داشته باشد و جلو برود و موفق باشد، باید هر یک از این قوا در جای خود قرار بگیرند. نیروی غضبی کشور، ارتش است، نیروی شهوی آن بازار و سرمایه است، عقل هم باید فرماندهی کند. عقل می گوید: بازار باید مالیات بدهد تا ارتش از سرمایه او محافظت کند. در خانواده نیز همه این قوانین باید رعایت شود؛ یعنی یک عقل باید باشد تا فرماندهی کند و بین سایر قوا، هماهنگی ایجاد نماید، بین شهوت و غضب و مال و خادم، هر کدام باید کارشان معلوم باشد. همانطور که در کشور بدن، کار دست و پا و چشم معلوم است، در کشور منزل نیز باید کار هر کسی معلوم باشد و هر کسی باید مسؤولیتی قبول کند، هر چند بچه کوچک باشد و هر چند کارش کم یا زیاد باشد.

وی افزود: نکته دوم اینکه خدا انسان را به گونه ای و حیوان را به گونه ای دیگر آفریده است؛ غذای حیوان را آماده قرار داده، احتیاج به پخت و پز هم ندارد، هم علف می خورد و هم گوشت؛ اما غذای انسان آماده نیست، بلکه همان غذای حیوان را باید بپزد و بخورد. از طرفی حیوان غذای همان روزش را می خورد و ذخیره نمی کند؛ غیر از مورچه که ترس از باران دارد و همیشه عجله دارد؛ اما انسان باید غذای فردا را هم فکر کند. از این رو انسان به همسر و خانه و محافظت از اموال نیاز دارد. پس در تدبیر منزل، حفظ منزل هم مهم است.