تاريخ اسلام به صراحت گواه است که رسول خدا (ص) زنان خود را با خود به سفر مي برد و آنان را از بيرون شدن از خانه منع نمي فرمود بلکه مقصود از اين دستور، آن است که زن به منظور خودنمايي از خانه بيرون نشود آن چنان که امروز عده اي از زنان براي بيرون رفتن از خانه و خودنمايي و پرسه زدن در خيابان ها، ساعت ها در پاي ميز آرايش به سر و وضع خود و لباس خويش مي رسند.

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد، از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ادامه بحث در موضوع «حجاب و علل بد حجابی و راه های مبارزه با بد حجابی» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در پنج قسمت گذشته بعد از پرداختن به کلیات بحث و حجاب از دیدگاه فقهای امامیه و اهل سنت، به بیان انواع آن اشاره نمود. در بیان از انواع حجاب، به حجاب چشم و حجاب و عفاف زبان پرداخت.

3) حجاب در رفتار

استاد طاهری آزادی در ابتدای ششمین قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: نوع دیگر حجاب و پوشش قرآنی، حجاب رفتاری زنان در مقابل نامحرم است. به زنان دستور داده شده است به گونه ‎ای راه نروند که با نشان دادن زینت ‎های خود باعث جلب توجه نامحرم شوند: «وَ لا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ ما یُخْفِینَ مِنْ زِینَتِهِنَّ» (نور: 31)

 وی افزود: آیه شریفه می فرماید آن طور پای به زمین نزنند که خلخال و زیور پنهان پاهایشان معلوم شود. مقصود از حجاب در رفتار اعمال و افعالي است که به واسطه اعضا و جوارح پديد مي آيند. آن چه به حجاب در رفتار تعلق مي گيرد، مجموع چند امر و نهي الهي است :

الف: آشکار ساختن زينت هاي پنهان 

ب: استعمال عطر

ج: آرام گرفتن در خانه و پرهيز از تبّرج جاهلي

الف: آشکار ساختن زينت هاي پنهان

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: خداوند در سوره مبارکه نور مي فرمايد: «ولايضربنَ بأرجُلِهِنَّ ِلِيعلَمَ ما يخفينَ مِن زينَتِهِنَّ» (سوره نور، آيه 31) به زنان مؤمن بگو آن گونه بر زمين پاي نزنند که خلخال و زينت پنهان پاهايشان معلوم شود.»

وی اضافه نمود: نهي مذکور در آيه شريفه مرتبط با بحث زينت در حجاب فيزيکي است و از به جلوه درآوردن و اظهار زينت هاي پنهان زنانه سخن مي گويد. اظهار نمودن بدون ظاهر نمودن، يعني سهل انگاري يا مکر زنانه در جلوه گري و خودنمايي. خداوند متعال در آيه شريفه از نحوه خاصي از راه رفتن نهي نموده است؛ راه رفتني که ديگران را به زينت هاي پنهاني زن آگاه مي کند .

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: شهيد مطهري در ذيل آيه شريفه چنين مي گويد : «زنان عرب معمولاً خلخال به پا مي کردند و براي آن که بفهمانند خلخال قيمتي به پا دارند، پاي خود را محکم بر زمين مي کوفتند. از اين دستور مي توان فهميد که آنچه موجب جلب توجه مردان مي گردد، مانند استعمال عطرهاي تند و زننده و هم چنين آرايش هاي جالب نظر در چهره ممنوع است و به طور کلي زن در معاشرت نبايد کاري بکند که موجب تحريک و تهييج و جلب توجه مردان نامحرم گردد.» (مطهري، 1353 ص 145)

وی افزود: برخي ديگر از صاحب نظران معتقد هستند آن چه در اين بخش از آيه شريفه از آن نهي شده است، آشکار شدن هر گونه زينت و زيبايي هاي زنانه است که پنهان است و بايد پوشيده بماند و اين اعم از صداي النگو و صداي پاشنه کفش است که موجب جلب توجه نامحرم به خود زن يا پاي زن است. از سوي ديگر، زينت پنهان مي تواند پوشيدن لباس ها و زينت هاي خاصي در زير چادر باشد که با اندک کنار رفتن چادر، آن زينت ها آشکار شده و ناقض حجاب مي گردد.» (در و صدف، محمد شجاعي.. قم: محيي ، چ 5 ، 1385 ص 177)

ب: استعمال عطر

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد خاطرنشان کرد: از جمله مواردي که به شدت از آن نهي شده است، اين است که زن به هنگام خروج از خانه خود را معطر سازد، به طوري که بوي عطر وي به مشام نامحرم برسد. حضرت پيامبر (ص) مي فرمايند: «هر زني که به خود عطر بزند و از خانه اش خارج شود تا وقتي که به خانه اش برگردد، لعنت و نفرين مي شود [تا] هر وقت که برگردد.» (تحف العقول، شعبه حرانی، چاپ سال 1363ص42)

وی اضافه نمود: آن چه مسلم است، اين است که عطر زدن براي خانم ها نه تنها اشکالي ندارد، بلکه استحباب نيز دارد، به خصوص که براي همسر باشد. آن چه که از آن نهي شده اين است که زن موقع بيرون رفتن از منزل و يا موقعي که با نامحرم در تماس است، طوري عطر بزند که بوي آن به مشام نامحرم برسد و ايجاد مفسده کند.» (همان، ص 178)

ج: آرام گرفتن در خانه و پرهيز از تبّرج جاهلي  

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در آيه شريفه 33 سوره احزاب به زنان پيامبر (ص) علاوه بر تقوا ، امر مي شود که در خانه هاي خود آرام و قرار گيرند و هم چون جاهليت نخستين در ميان جمعيت ظاهر نشوند. (سوره احزاب ، آيه 33)

وی افزود: کلمه «قَرن» امر از ماده قرء است که به معناي پا برجا شدن است و ممکن است از ماده قار يقار به معناي اجتماع و کنايه از ثابت ماندن در خانه ها باشد.» (تفسیر  المیزان، طبا طبایی، ... ص 483)

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: کلمه «برج» يعني آشکار شدن. صاحب مجمع البيان مي گويد: «تبّرج آن است که زن زيبايي هاي خود را اظهار کند. اصل آن به معناي ظهور است و به عبارتي ديگر، از آن جهت به آن «برج» گويند که ظاهر و هويداست.

وی اضافه نمود: زمخشري نيز در کشاف مي گويد: «بدأ و بر» به معناي ظهور و نظير تبرج هستند. اشتقاق بروج از تبرج است به جهت ظاهر بودن آنها.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: بر اساس نظرات تفسيري مذکور، معناي آيه شريفه «و تبرجن تبرج الجاهليه الاولي»؛ «ظاهر نشويد و خودنمايي نکنيد مانند خودنمايي «جاهليت اولي» (قاموس قرآن،  قريشي، ج 1  ص 174)

وی افزود: نکته اي که در اين آيه شريفه مطرح گرديده است؛ «تحرّز و پرهيز از آميزش و مراوده با مردان بيگانه» اختصاص به زنان رسول خدا (ص) ندارد بلکه شامل عموم زنان مي شود. همان گونه که در روايت هاي بسياري آمده است که بهترين محيط زندگي براي زن خانه اش است، حتي ثواب نماز زنان جوان در خانه به مراتب از حضور در مساجد و مجامع بالاتر شمرده شده است و البته اين بدان معني نيست که زن از فعاليت اجتماعي محروم باشد .

استاد شیخ  محمد باقر طاهری آزاد خاطرنشان کرد: مقصود از اين دستور زنداني کردن زنان پيغمبر (ص) و هيچ زني در خانه نيست؛ زيرا تاريخ اسلام به صراحت گواه است که رسول خدا (ص) زنان خود را با خود به سفر مي برد و آنان را از بيرون شدن از خانه منع نمي فرمود بلکه مقصود از اين دستور، آن است که زن به منظور خودنمايي از خانه بيرون نشود آن چنان که امروز عده اي از زنان براي بيرون رفتن از خانه و خودنمايي و پرسه زدن در خيابان ها، ساعت ها در پاي ميز آرايش به سر و وضع خود و لباس خويش مي رسند.» (خاطرات و خطرات، مهدي قلي هدايت.. تهران : زوار ، چ 4  ،1363 ص  186)

حجاب زنان سالمند

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: قرآن مجید به شکل ظریفی به این تأثیر و تأثّر اشاره فرموده است. نخست به زنان سالمند اجازه می‎ دهد که بدون قصد تبرّج و خودنمایی، لباس‎های رویی خود، مثل چادر را در مقابل نامحرم بردارند، ولی در نهایت می‎ گوید: اگر عفت بورزند، یعنی حتی لباس‎هایی مثل چادر را نیز بر ندارند، بهتر است:«وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللاَّتِی لا یَرْجُونَ نِکاحاً فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُناحٌ أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ غَیْرَ مُتَبَرِّجاتٍ بِزِینَةٍ وَ أَنْ یَسْتَعْفِفْنَ خَیْرٌ لَهُنَّ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ» (نور؛60)

وی اضافه نمود: علاوه بر رابطه‌ قبل، بین پوشش ظاهری و عفت باطنی، رابطه‌ علامت و صاحب علامت نیز هست؛ به این معنا که مقدار حجاب ظاهری، نشانه‎ای از مرحله‌ خاصی از عفت باطنی صاحب حجاب است. البته این مطلب به این معنا نیست که هر زنی که حجاب و پوشش ظاهری داشت، لزوماً از همه‌ مراتب عفت و پاکدامنی نیز برخوردار است

لینک قسمت قبلی مصاحبه:https://www.neshasteasatid.com/node/5863.

/270/260/21/