پوشش بدن به جز وجه کفّين و مهار کردن جاذبه هاي جنسي زنانه معيار حجاب الهي و قرآني است که اگر در پوشش چند قطعه اي خمار و به تناسب فرهنگ و تمدن هر ملتي عينيت يابد، نمره صحت عمل را در منظر آيات شريفه به دست آورده است و اگر ابعاد قلبي، گفتاري و رفتاري و بُعد نگاه را نيز در پوشش يکسره جلباب تجلي بخشد، نمره کمال و برتري الهي را کسب نموده است .

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ادامه بحث در موضوع «حجاب و علل بد حجابی و راه های مبارزه با بد حجابی» پرداخت.

این استاد سطوح عالی در قسمت های گذشته، بعد از بیان کلیات در زمینه حجاب، به بیان انواع حجاب ظاهری و نکات در این زمینه پرداخت. در این قسمت به «حجاب باطنی» پرداخته می شود.

ب: حجاب باطنی.

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: از جمله مباحث که در آیات و روایات به آن اشاره گردیده است، حجاب باطنی بوده است که در این فرصت از بحث به آن اشاره می شود:

حجاب قلب

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ابزارهای شناخت حسی، موانع و حجاب‌ هایی دارند. مثلاً چشم انسان در صورت وجود مانعی مانند تاریکی هوا، کدورت قرنیه، وجود گرد و غبار و ... قادر به انجام کار اصلی خود یعنی دیدن نیست. انسان هم ممكن است با به وجود آوردن حجاب‌ ها و موانعى، راه‌ های شناخت قلبی و معرفتی را بر خود ببندد و دیده قلب خود را كور كند. پس اول باید حجاب ‌ها را از جلو دیده قلب برداشت و موانع معرفت را کنار زد و سپس به سراغ شناخت حقایق رفت.

وی افزود: از نشانه های قلب ناسالم، حجاب است. این حجاب و پرده، محصول و نتیجه طبیعی انکارها و اِعراض های غفلت آمیز و غرورهای تکبرآمیزی است که طبق قانون علت و معلولی موجب عدم رؤیت حقیقت و دور ماندن از نور و حرارت هدایت آن می شود و از آنجایی که همه فعل و انفعالات عالم تحت نظاماتی انجام می گیرد که خداوند مقرر داشته است و او به اصطلاح، مسبب الاسباب و تنها مؤثر و مرکز همه نیروها و عوامل تأثیرگذار در جهان هستی است، قراردادن چنین پرده و حجابی را هم که مانع فهم قرآن و درک توحید است، به خودش نسبت داده است، هر چند به اختیار مشرکین انجام شده است.

استاد طاهری آزاد در همین زمینه اضافه نمود: هرگاه قرآن می خوانی؛ میان تو و کسانی که به آخرت باور ندارند، پرده ای ناپیدا می افکنیم و بر دل هایشان پرده و بر گوشهایشان سنگینی نهادیم تا آن (پیام) را در نیابند و چون یکتایی پروردگارت را (در برابر عقاید شرک آمیز آنان) در قرآن یاد کنی، پشت کرده و با بیزاری دور می شوند.

قرآن نه تنها اندیشه یعنی عمل تعقل را به قلب نسبت داده، بلکه کور شدن را به جای چشم، حالتی از قلب شمرده است:«افلم یسیروا فی الارضِ فتکون َ لهم قلوب یعقلون بها او اذانٌ یسمعون بها فانها لاتعمی الابصار ولکن تعمی القلوب التی فی الصدور. چرا در زمین سیر و سیاحت نمی کنند تا دل هایی داشته باشند که به آن درک کنند وگوش هایی که به آن بشنوند، پس این چشم ها نیست که کور می شوند بلکه دل هایی که در سینه هاست کور می شوند. (سوره حج: ۴۶)

وی در ادامه بیان کرد: معنای سخن فوق این است که آدمی ممکن است با چشم ظاهر، زوال دنیا را در آثار بجای مانده از اهل زر و زیور و تزویر در تاریخ گذشته بنگرد اما دلی برای عبرت گیری و پندآموزی نداشته یا قلبش کور شده باشد.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: درمان دل مردگی و کوردلی دو چیز است؛ یکی تصفیه و پالایش آن از ناخالصی ها، دیگری رعایت بهداشت محیط زیستِ قلبی و پالایش آن از پلیدی های اخلاقی. پالایش قلب کاری درونی است، شرایط بیرونی هم همواره عامل مؤثری برای سلامت قلب می باشند. وسوسه های محیط و تحریکاتی که به خصوص در مسائل جنسی عارض انسان ها می شود، قلب را تحت تأثیر و نفوذ و در معرض لغزش قرار می دهد. قرآن به مردان توصیه کرده است که اگر برای صرف غذا به خانه ای دعوت شدند، از وارد شدن به حریم خصوصی خانه (آشپزخانه و ...) برای برداشتن غذا یا وسائل آن اجتناب کنند و غیر مستقیم (نه رو در رو) از اهل خانه درخواست نمایند، چرا که رعایت این شیوه، برای دو طرف ( مهمان و همسر و یا دختران میزبان) پاک تر است: «ذلک اطهَرُ لِقُلُوبِکُم و قُلُوبِهِنَّ» (احزاب: ۵۳)

وی اضافه نمود: ابزارهای شناخت حسی، موانع و حجاب‌ هایی دارند. مثلاً چشم انسان در صورت وجود مانعی مانند: تاریکی هوا، کدورت قرنیه، وجود گرد و غبار و ... قادر به انجام کار اصلی خود یعنی دیدن نیست. انسان هم ممكن است با به وجود آوردن حجاب ‌ها و موانعى، راه‌ های شناخت قلبی و معرفتی را بر خود ببندد و دیده قلب خود را كور كند. پس اول باید حجاب‌ ها را از جلو دیده قلب برداشت و موانع معرفت را کنار زد و سپس به سراغ شناخت حقایق رفت.

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: در برخی از آیات قرآن، سخن از کوردلی و نابینایی دل است که بزرگترین مانع درک حقیقت و رسیدن به مقام کشف و شهود است. کسانی که مدت مدیدی در ظلمات جهل، خودخواهی و غرور گناه فرو می‌ روند، بینایی دل را از دست می‌دهند.» (معرفت ‌شناسی در عرفان، ص ۱۶۷)

وی افزود: آفات و حجاب‌ های دل، گاه خفیف و گاه شدیدند و گاهی هم آن‌ چنان آفت بر دل چیره می ‌شود که انسان در ظلمت کامل فرو رفته و همه نوع قدرت درک و معرفت از وی سلب می‌ گردد. در قرآن، گاه سخن از انحراف دل و قلب و به مرحله زنگار رسیدن آن و گاه این انحراف، بیماری مزمن می ‌شود و پرده ‌هایی بر دل می ‌افتد، قلب به جایی می‌ رسد که در غلافی فرو می ‌رود، و آنگاه مُهر بر دل می ‌زنند و نقش ثابت به خود می ‌گیرد. گاهی از این هم فراتر می ‌رود و چشم و گوش نیز زیر پرده‌ ها قرار می ‌گیرد، آدمی ‌هویت انسانی‌ اش را از دست می ‌دهد و تا مرحله چهارپایان و از آن پایین‌تر سقوط می ‌کند. (پیام قرآن، ج ۱، ص ۲۹۸)

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در برخی از آیات قران، سخن از کوردلی و نابینایی دل است که بزرگترین مانع درک حقیقت و رسیدن به مقام کشف و شهود است. کسانی که مدت مدیدی در ظلمات جهل و خودخواهی و غرور گناه فرو می ‌روند، بینایی دل را از دست می‌ دهند. (معرفت ‌شناسی در عرفان، ص ۱۶۷)

وی اضافه نمود: آفات و حجاب‌ های دل، گاه خفیف و گاه شدیدند و گاهی هم آن‌ چنان آفت بر دل چیره می‌ شود که انسان در ظلمت کامل فرو رفته و همه نوع قدرت درک و معرفت از انسان سلب می ‌گردد.

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد خاطرنشان کرد: در قرآن، گاه سخن از انحراف دل و قلب و به مرحله زنگار رسیدن آن است و گاه این انحراف، بیماری مزمن می‌شود و پرده‌ هایی بر دل می‌ افتد، قلب به جایی می‌ رسد که در غلافی فرو می ‌رود، و آنگاه مُهر بر دل می‌ زنند و نقش ثابت به خود می ‌گیرد.

وی افزود: گاهی از این هم فراتر می ‌رود و چشم و گوش نیز زیر پرده ‌ها قرار می‌ گیرد، آدمی ‌هویت انسانی ‌اش را از دست می‌ دهد و تا مرحله چهارپایان و از آن پایین ‌تر سقوط می‌ کند. (پیام قرآن، ج ۱، ص ۲۹۸)

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: خداوند متعال در برتري تقواي دل در امر حجاب مي فرمايند: «و اذا سألتموهنّ متاعا فاسئلُوهُنَّ مِن وَرَاء حجابٍ ذلکُم اَطهَرُ لِقُلُوبِکم و قُلوِبِهنّ» هنگامي که از همسران پيامبر (ص)  چيزي خواستيد از پشت حجاب و پرده از ايشان بخواهيد که اين کارتان براي دل هاي شما و دل هاي ايشان پاکيزه تر است .(سوره احزاب، آيه 53)

وی اضافه نمود: در ذيل آيه صاحب تفسير نمونه چنين بيان مي کند: «هنگامي که رسول خدا (ص) با زينب ازدواج کرد، وليمه نسبتاً مفصلي به مردم داد. انس که خادم مخصوص پيامبر (ص) بود، مي گويد: پيامبر (ص) به من دستور داد که اصحابش را به غذا دعوت کنم، من همه را دعوت کردم، دسته دسته مي آمدند و غذا مي خوردند و از اتاق خارج مي شدند، تا اين که عرض کردم: اي پيامبر خدا! کسي باقي نماند که من او را دعوت نکرده باشم، فرمود: اکنون که چنين است سفره را جمع کنيد، سفره را برداشتند و جمعيت پراکنده شدند، اما سه نفر هم چنان در اتاق پيامبر (ص) ماندند و مشغول بحث و گفتگو بودند. آيه نازل شد و دستورات لازم را بيان کرد» (برگزيده تفسير نمونه، ناصر مکارم شيرازي.. تصحيح احمد علي بابايي. قم ، دارالکتب الاسلاميه ، چ دوم ، 1376 ، ج 3  ص 607)

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد خاطرنشان کرد: از بعضي قرائن استفاده مي شود: «گاهي همسايگان و ساير مردم طبق معمول براي عاريت گرفتن اشيايي نزد بعضي از زنان پيامبر (ص) مي آمدند، براي حفظ حيثيت همسران پيامبر (ص) آيه نازل شد و به مؤمنان دستور داد که هر گاه مي خواهند چيزي از آنها بگيرند، از پشت پرده بگيرند.» (برگزيده تفسير نمونه، احمد علي بابايي.. تهران: دارالکتب الاسلاميه، چ 9، 1380 ، ج 3  ص 625)

وی افزود: علامه طباطبايي در ذيل آيه شريفه مي نويسد: «درخواست متاع از همسران حضرت، کنايه از اين است که مردم با آنها درباره حوايجي که دارند، سؤال کنند؛ يعني اگر به خاطر حاجتي که براي شما پيش آمده ناگزير شديد با يکي از همسران آن جناب صحبتي بکنيد از پس پرده صحبت کنيد، براي اين که وقتي از پشت پرده صحبت کنيد دل هايتان دچار وسوسه نمي شود و درنتيجه، اين روش دلهاي شما را پاک تر نگه مي دارد.» (الميزان في تفسير القرآن، محمد حسين طباطبايي.. تهران : دارالکتب الاسلاميه . 1398 ق ، ج 16  ص 528)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نکته حايز اهميت در اين مورد که جزء دستورات ويژه براي زنان پيامبر (ص) است و نه دستور عمومي براي تمام زنان آن است که خداوند اين نحوه پوشش خاص را براي رعايت حجاب درقلب ذکر مي نمايد.

وی اضافه نمود: نکته ديگري که در اين آيه ذکر شده است پاک ماندن قلب مردان را پيش از قلب زنان بيان نموده است و چه بسا بتوان از اين نکته استفاده نمود که اين تقدم نشان دهنده آسيب پذيري دل مردان بيش از زنان است؛ چرا که زنان پيامبر (ص) در مأمن و مأواي زوجيت آن حضرت در امانند، امّا کساني که بيش از پيش از ايشان مي توانند در معرض خطر باشند، مرداني هستند که به خانه رسول خدا (ص) مراجعه و با زنان ايشان مواجه مي شوند؛ البته زنان نيز بايد دل خود را پاک نگه دارند و از اين رو، پرده پوششي و حفظ حجاب و عفاف براي پاکي دل آنان نيز بهتر است .

استاد طاهری آزاد خاطرنشان کرد: براي آن که کسي حريم الهي را در حيطه تعامل با افراد نامحرم به درستي رعايت نموده و حيطه حجاب و پوشش را حفظ کند، لازم است بعد قلبي حجاب را جدّي تلقي نمايد و در اين زمينه، تسامح و تساهل روا ندارند که دروازه دل، چشم است و دل کتاب چشم است.» (محمد ري شهري ،  همان ...  1377  ص 6315)

وی افزود: يکي از راحت ترين و مهم ترين راه ها براي حفظ دل، حفظ نگاه از نامحرم است؛ به قول شاعر :

زدست ديده و دل هردو فرياد

که هرچه ديده بيند دل کند ياد

بسازم خنجري نيشش زفولاد

زنم بر ديده تا دل گردد آزاد

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در دنيايي که در تبليغات رنگارنگ خويش که فرهنگ برهنگي، سقوط اخلاقي و ارزش هاي انساني نماد برتري و پيشرفت و توسعه!! را جلوه گر ساخته است، دين مبين اسلام با فرهنگ پوشش و توجه به هويت انساني، معنويت و جاذبه روحي و آرامش را درجامعه نمايان گر ساخته است زيرا قاموس الهي بر اساس فطرت، هويت، توانايي و جاذبه هاي فيزيکي زن و مرد نازل شده است، که اگر جوامع انساني تنها به فطرت و دستورات الهي عمل کنند به جايگاه و هويت اصلي خود دست پيدا مي کنند و جامعه با امنيت و مصونيت مي تواند راه خويش را طي کند.

نتيجه گيري

استاد شیخ محمد باقر طاهری آزاد در بخش پایانی این قسمت از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: فرامين الهي از جمله حجاب هم از مرحله صحت تا مرحله قبول، داراي درجات و مراتبي است که حداقل آن، شرط تماميت است که در «حجاب خمار» جلوه گر مي شود و حد کمال آن در جامعيت ابعاد پنج گانه حجاب قرآني «جلباب» به تجلي مي آيد .

وی افزود: پوشش بدن به جز وجه کفّين و مهار کردن جاذبه هاي جنسي زنانه معيار حجاب الهي و قرآني است که اگر در پوشش چند قطعه اي خمار و به تناسب فرهنگ و تمدن هر ملتي عينيت يابد، نمره صحت عمل را در منظر آيات شريفه به دست آورده است و اگر ابعاد قلبي، گفتاري و رفتاري و بُعد نگاه را نيز در پوشش يکسره جلباب تجلي بخشد، نمره کمال و برتري الهي را کسب نموده است .

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اين امر نشان دهنده اين است که در دين مبين اسلام با طرح و تأکيد حجاب به تمام جوانب شخصيت زن و مرد در اجتماع توجه کرده است و با توجه به آن حجاب را به صورتي متعادل و متناسب مطرح نموده است تا جامعه اي سالم و به دور از فساد داشته باشيم تا انسان هاي به ما هو انسان بتوانند در کمال مصونيت و امنيت به کارکردها و نقش هاي خويش بپردازند و سير کمال و سعادت را با پيروي از دستورات و مباني ديني درجامعه بشري با لطافت معنوي و کمال حقيقي تجربه کنند.

لینک قسمت قبلی مصاحبه: https://www.neshasteasatid.com/node/5864