استاد علی اصفهانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان گوشه ای از دوران زندگانی امام جواد علیه السلام پرداخت.

این استاد سطوح عالی در ابتدای این قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: دوران امامت امام جواد علیه السلام مصادف با خلافت مأمون و معتصم عباسی بوده است؛ پانزده سال از ایام امامت ایشان در دوران مأمون عباسی بوده است؛ همان که در میان خلفای عباسی به عالم  ترین بودن معروف است.

وی افزود: ازدواج حضرت جواد علیه السلام با ام الفضل موجب گردیده است که آن حضرت آزادی بیشتری داشته باشند؛ چه اینکه بعد از این ازدواج به مدینه بازگشتند و به این ترتیب از نظارت های مأمون عباسی کاسته گردید و حضرت علیه السلام از آزادی عمل بیشتری برخوردار بودند.

استاد اصفهانی خاطرنشان کرد: دوران هارون و مأمون عباسی دوران آغاز ترجمه کتاب ها و رشد مکاتب گوناگون است تا بتوانند در مقابل معارف عمیق اهل بیت علیهم السلام، رقیب تراشی بنمایند.

وی اضافه نمود: نقل است که هارون عباسی به ازای ترجمه هر کتاب فلسفی یونانی، پانصد دینار طلا پرداخت می کرد؛ برای تقریب به ذهن بیشتر، باید گفت که  چهار دینار، قیمت یک نفر شتر بوده است؛ حال با پرداخت پانصد دینار می توان در نظر گرفت که چه انگیزه ای ایجاد می شد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: دستگاه خلافت می خواستند چیزی در مقابل علوم اهل  بیت علیهم السلام داشته باشند تا بتوانند ایستادگی نمایند؛ از این رو خرج های فراوانی در این رابطه انجام داده اند.

وی افزود: در این ایام فرقه معتزله توانست اشاعره را منکوب نماید و منصب های حساس حکومت را تصاحب نمودند. آنها نظرات خاصی را بیان می کردند و آراء خود را بر قرآن تحمیل می نمودند.

استاد اصفهانی خاطرنشان کرد: فرقه هایی مانند زیدیه، واقفیه، مجسمه، غلات از دیگر فرقه های نوظهور آن ایام بوده اند؛ خصوصا واقفیه که بعد از شهادت امام موسی بن جعفر علیهما السلام ظهور  یافته بود؛ همه اینها مشغول فعالیت بودند و مردم را به گمراهی می کشاندند.

وی اضافه نمود: امام جواد علیه السلام در مقابل همه این فرقه ها ایستاد و به صراحت تمام اینها را به جامعه معرفی کرد و رسالت الهی را به خوبی ابلاغ نمود و از هر فرصتی برای نشر معارف استفاده نمود؛ حضرت علیه السلام در جلساتی که به دستور مأمون تشکیل می شد، شرکت می کرد و سؤالات فراوانی را پاسخ می نمود و معارف را بیان می کرد و به این ترتیب مخالفت خود را با مکاتب گوناگون نشان می داد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام علیه السلام به واسطه وکلای گوناگونی که به اقصی نقاط سرزمین های اسلامی گسیل داشته بودند، موجب گسترش بیش از پیش شیعیان و معارف تشیع شده بودند.

وی افزود: حضرت علیه السلام در حکومت طاغوتی آن زمان که موجب اختناق شدید شده بود، کارگزارانی را به کار گرفتند و این کارگزاران خاصّ به شیعیان رسیدگی می کردند و به این ترتیب به شیعیان کمک می کردند.

استادعلی اصفهانی در همین رابطه خاطرنشان کرد: یکی از اصحاب حضرت علیه السلام، فضل بن شاذان است که قبر شریف ایشان  در نیشابور است؛ این صحابه امام جواد علیه السلام بیش از صد و هشتاد کتاب را تألیف نمود؛ امام حسن عسگری علیه السلام تألیف ایشان را نگاه و تأیید کردند و سپس سه بار فرمود: «رحم الله الفضل رحم الله الفضل رحم الله الفضل»

وی افزود: یکی از شیعیان امام جواد علیه السلام که در دستگاه عباسی بوده است، علی بن مهزیار اهوازی بوده است؛ که نماینده امام در اهواز بودند و امام علیه السلام برای او توقیعاتی داشته است. از اینکه علی بن مهزیار به شیعیان رسیدگی می کرد، حضرت علیه السلام بسیار خوشحال می شد؛ به طوری که یکی از نامه هایی که به دست علی بن مهزیار رسید، حضرت فرمود: «مرا مسرور کردی به آنچه ذکر کردی و همیشه مرا مسرور می داری. خداوند تو را با بهشت مسرور سازد و از تو به سبب رضای من راضی شود.»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام جواد علیه السلام در زمان مأمون فراغ بال بیشتری داشت و معارف و حقایق را بسط می داد؛ هم خودش اشان، هم به کمک کارگزارانش در حکومت و هم به وسیله وکلا این مهم را به انجام می رساندند.

وی اضافه نمود: بعد از گذشت پانزده سال و مرگ مأمون، برادرش معتصم به حکومت رسید. او روحیه ای خشن و جنگ طلب داشت و سیاست بازی های مأمون را نداشت. با مرگ مأمون در سال 218 هجری قمری، معتصم یک سال بعد، امام جواد علیه السلام را خواست.

استاد اصفهانی خاطرنشان کرد: معتصم به صورت علنی مخالفت خودش با اهل بیت علیهم السلام را نشان می داد؛ در یکی از این موضع گیری ها، امام جواد علیه السلام را از مدینه به بغداد فرا خواند.

وی افزود: دو سال آخر امامت امام جواد علیه السلام در دوران معتصم عباسی بود و به این ترتیب، حضرت، در بغداد در شدیدترین نظارت نظامی و امنیتی قرار گرفت و آن آزادی عمل در مدینه دیگر برای امام جواد علیه السلام فراهم نبود؛ از این رو توسط برخی دیگر از کارها معارف را برای شیعیان بیان می کردند و مطالب را به آنها می رساندند؛ گاه با معجزات و گاه با شرکت در مجالس علمی مطالب و حقائق ناب دین را به مردم گوشزد می کردند و توجه می دادند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: همه این زحمت ها که ائمه معصومین علیهم السلام کشیدند، برای هدایت ما بوده است؛

من که ملول گشتمی از نفس فرشتگان

قال و مقال عالمی می کشم از برای تو

وی اضافه نمود: همه این زحمت ها برای این بود که خدای متعال به خلق خود توجه دارد و می خواهد آنها هدایت شوند؛ همه آنها برای هدایت است؛ هدایت مردم برای بیرون شدن از تاریکی ها و رهنمون شدن به طرف نور؛ و برای اینکه در ولایت الهی قرار بگیرند؛ و این امر محقق نمی شود، مگر با پیروی از اهل بیت علیهم السلام. 

استاد اصفهانی در مورد لزوم توجه به تاریخ ائمه اطهار علیهم السلام خاطرنشان کرد: معصوم علیه السلام روی این جهت که مرتبط با عالم اعلی است و راه های آسمانی ها را می داند و حقایق و مطالب را می داند و بر همه چیز اشراف دارد، بالاتر از این، مرز زمان را در نوردیده است، یعنی زمان محصورش نمی کند، «علم ما کان و ما یکون و ما هو کائن» در نزد آنها است و فوق زمان هستند و احاطه زمان دارند؛ روی این جهت مطالبی را که می گویند، مطالب برهه ای و برای زمان خاصّی نیست؛ کارهایی را که انجام می دهند، برای زمان محدود و خاصّی نیست.

وی افزود: آن بزرگواران رفتارشان، گفتارشان، سکناتشان از روی دقت است و از این رو قرآن برای هر زمانی حجت است؛ خدای متعال برای همه، همه چیز را در نظر داده است؛ این بزرگواران هم چون مرز زمان را در نوردیده اند و اشراف دارند، کارهای آنها مانند کارهای ما نیست که فقط برای برهه ای خاص بوده باشد؛ کارهای آنها باید الگو و خطّ مشی برای تمام بشریت قرار بگیرد؛ از این رو توجه به زندگی ائمه اطهار و حتی توجه به افعال و گفتار و رفتار آنها هم درس است و باید توجه شود.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آن بزرگواران شامل این آیات کریمه هستند، «عباد مکرمون لا یسبقونه بالقول و هم بأمره یعملون»؛ اگر ما توجه به جایگاه والای امام کنیم و بدانیم که امام در عالم هستی چه عظمتی دارد، متوجه می شویم که زندگی آنها را مرور کردن چقدر می تواند مهم باشد؛ چه اینکه آنها هیچ اشتباهی در کارشان نیست و می توانیم بر کارهای آنها اتکاء کنیم.

وی اضافه نمود: یک انسان باید کسانی را داشته باشد که از هر جهت، از جمله از جهت علمی و از جهت قدرت بتواند به او تکیه کند و هدایت کننده به سمت وجود مقدس ربوبی باشد و امامان و امام جواد علیه السلام اینگونه بودند. جوان اگر متوجه بشود و نکته اتکاء خود را به خوبی پیدا کند، دیگر سرگردان نیست و مسائل مختلف نمی تواند او را تکان بدهد.

استاد علی اصفهانی در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به علی بن مهزیار و رضایت امام جواد علیه السلام از او پرداخت: علی بن مهزیار کارهای مؤمنین را راه می انداخت و رسیدگی می کرد؛ جایگاه مؤمنین در نزد خداوند بسیار بالا است و حرمتش از کعبه نیز بالاتر است؛ علاوه بر اینکه در زمان بنی العباس و بنی امیه شیعیان واقعا در تنگنای عجیبی به سر می بردند و مورد اذیت و آزار قرار می گرفتند. می توان قیاس کرد که شیعیان عربستان در حال حاضر چگونه به سر می برند.

وی افزود: محمد بن اسماعیل بزی نیز اینچنین بوده است؛ او نیز مانند علی بن مهزیار به شیعیان کمک رسانی می کرد؛ آنها به شیعیان پر و بالی می دادند؛ اگر در حالت عادی به شیعیان کمک شود، خیلی ارزش دارد، چرا که مؤمن، فی نفسه ارزشمند است؛ اما کمک رسانی امثال این بزرگواران در ایامی صورت می گرفت که شیعیان در تنگنای شدید به سر می بردند.