استاد بادله طالسی مطرح کرد؛

جایگاه علم و عالم

عالم بودن به زمان و به مکان، مسأله خیلی مهمی است؛اینکه امام رضوان الله علیه می تواند سرآمد بشود و دنیا را تکان بدهد، از همین  رو بود. همین عالم به زمان و مکان بودن است که می تواند موجب پیشرفت هم خود عالم و مردم عصر خود بشود.

 

عباس بادله طارسی، از اساتید بزرگوار حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «اهمیت علم و علماء» پرداخت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو به این حدیث شریف اشاره نمود:

«محمد بن الحسن و علي بن محمد عن سهل بن زياد عن محمد بن عيسى عن عبيد الله بن عبد الله الدهقان عن درست الواسطي عن إبراهيم بن عبد الحميد عن أبي الحسن موسى علیه السلام قال: دخل رسول الله ص المسجد فإذا جماعة قد أطافوا برجل فقال ما هذا فقيل علامة فقال و ما العلامة فقالوا له أعلم الناس بأنساب العرب و وقائعها و أيام الجاهلية و الأشعار العربية قال فقال النبي ص ذاك علم لا يضر من جهله و لا ينفع من علمه ثم قال النبي ص إنما العلم‏ ثلاثة آية محكمة أو فريضة عادلة أو سنة قائمة و ما خلاهن فهو فضل» (الكافي (ط - الإسلامية) ؛ ج‏  1؛ ص 32)

 

وی در ادامه بیان کرد: بر اساس این حدیث شریف، علم سه گونه است که اولین آن، «آیه محکمه است؛ در تفسیر آن فرموده اند که منظور، اعتقادات انسان است؛ و انسان در این نظر باید قوی بشود؛ مخصوصا ما طلبه ها که در این زمینه باید قوی بشویم.

 

استاد بادله طالسی افزود: در ابتدای کتاب «جامع المقدمات»، بعد از «بسم الله الرحمن الرحیم»، آمده است: «اول العلم معرفة الجبار»؛ که این امر حکایت از اهمیت بالای این امر دارد. هر کس به اندازه توانایی خود باید خدای عالم را بشناسد و به پروردگار عالم، غیب و قیامت، و انبیاء و اولیاء شناخت پیدا کند. اهمیت دادن به شناخت مسائل اعتقادی، هم برای خودمان و هم برای جامعه باید مورد توجه قرار بگیرد؛ چه اینکه اگر مسائل اعتقادی ضعیف بشود، دیگر مسائل نیز ضعیف خواهد شد.

 

وی افزود: دومین نوع علم که در این حدیث به آن اشاره شده، «فریضة عادلة» است که در تفسیر آن، فرموده اند، منظور از آن، «مسائل اخلاقی» است. این امر، چه برای علما و چه غیر علما، مهم است؛ اخلاق، و مخصوصا «اخلاق اسلامی، از جایگاه بالایی برخوردار است؛ ما به عنوان مسلمان، باید بدانیم که چگونه در رفتار، کردار و منش خود عمل کنیم.

 

استاد بادله طالسی خاطرنشان کرد: یکی از آیات شریفه درباره پیامبر عظیم الشأن اسلام صلی الله علیه و آله و سلم، این آیه شریفه است که می فرماید: «و لکم فی رسول الله اسوة حسنة». ابراهیم، پیامبر، علی امیرالمؤمنین، حضرت زهرا سلام الله علیهم اجمعین اسوه بودند؛ ما کمبودی در این زمینه نداریم.

 

وی اضافه نمود: باید توجه کرد که در کنار مسائل اعتقادی، مسائل اخلاقی خیلی مهم است؛ مشکلات عمده جامعه، مخصوصا جامعه اسلامی ما مسائل اخلاقی است؛ اگر اخلاق و رفتار درست بشود، برای دنیا و آخرت انسان ها اثرگزار است.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه به فقره سوم، یعنی «سنة قائمه» پرداخت و خاطرنشان کرد: منظور از آن، مسائل احکام و مسائل فقهی است که از نیازهای ضروری انسان ها به شمار می آید. از این رو می بینیم که در رساله فقها و مجتهدین ما ذکر گردیده که بر انسان واجب است آنچه را که نیاز دارد، یاد بگیرد.

 

استاد بادله طالسی در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید افزود: شهدا از جایگاه بالایی برخوردار هستنند، اما علما چه ویژگی هایی دارند که «مداد العلماء افضل من دماء الشهداء».عالم ویژگی هایی دارد که شاید دیگران نداشته باشند؛ و آن، دارا بودن علم است؛ اگر علم با عمل و اخلاص توأم باشد.

 

وی اضافه نمود: اینکه می  بینیم  علما به مقام بسیار عالی می رسند، بی جهت نیست. در مورد مرحوم نراقی رضوان الله تعالی علیه آمده است که وقتی جامع السعادات را نوشت، این کتاب به دست بزرگان نجف می رسد و در همین راستا مرحوم بحر العلوم نیز این کتاب را مطالعه می کند.

مرحوم نراقی سفری به نجف دارند؛ با توجه به اینکه ایشان مجتهد بزرگواری بودند، همه علما به دیدار ایشان می روند؛ اما علامه بحرالعلوم به دیدار ایشان نمی روند و این امتناع از رفتن، تا سه روز به طول می انجامد؛ بعد از روز سوم علامه بحرالعلوم به دیدار مرحوم نراقی می روند؛ اما ایشان را تحویل نمی گیرند.

بعد از آن، مردم می بینند که علامه بحرالعلوم پا برهنه به دیدار مرحوم نراقی می روند. از ایشان سؤال می کنند که چرا این سه روز به دیدار ایشان نرفتید و اکنون پابرهنه می روید. می فرماید: من کتاب ایشان را مطالعه کردم؛ خواستم ببینم که  آیا ایشان اهل عمل هم هستند یا نه؛ که دیدم بله! ایشان اهل عمل هستند؛ تواضع کردند.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: «تواضع» و «فروتنی»، «اخلاص» و «نیت پاک»، «اهل تکبر و خودخواهی نبودن» و «مردم دار بودن» ویژگی های علما است که آنها را از دیگران ممتازکرده است؛ از این رو است که روایت بیان می دارد: «مداد العلماء افضل من دماء الشهدا»

 

وی در ادامه ضمن اشاره به ارتحال آیت الله حسینی زابلی در 4 ماه قبل، اضافه نمود: یکی از ویژگی های مهم آیت الله حسینی زابلی تسلط ایشان بر علوم تجربی بوده است، که این امر، علاوه بر تسلط ایشان بر علوم دینی است.

 

استاد بادله خاطرنشان کرد: مرحوم امام فرمودند: یک عالم، علاوه بر اینکه مسائل علمی فقه و اصول و فلسفه و کلام را باید بداند، دو چیز مهم است که بداند: مسأله زمان و مکان است. «العالم بزمانه»

 

وی افزود: عالم بودن به زمان و به مکان، مسأله خیلی مهمی است؛اینکه امام رضوان الله علیه می تواند سرآمد بشود و دنیا را تکان بدهد، از همین  رو بود. همین عالم به زمان و مکان بودن است که می تواند موجب پیشرفت هم خود عالم و مردم عصر خود بشود.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: به طلبه ها توصیه ای دارم که برگرفته از روایتی از امام امیرالمؤمنین علیه السلام است:

«الناس‏ ثلاثة عالم رباني و متعلم على سبيل نجاة و همج رعاع أتباع كل ناعق‏ يميلون مع كل ريح‏ لم يستضيئوا بنور العلم و لم يلجئوا إلى ركن وثيق‏» (ثقفى، ابراهيم بن محمد بن سعيد بن هلال، الغارات (ط - القديمة) - قم، چاپ: اول، 1410 ق؛ ج 1؛ ص: 89)

دسته اول، علما و دانشمندان هستند که زحمت کشیدند و علم به دست آوردند

دسته دوم کسانی که به دنبال علم می رود و پژوهش می رود

دسته سوم غثاء خاشاک هستند که ارزشمند نیستند؛

دو گروه نخست هستند که می تواننند به جامعه ارزش بدهند و خود به تکامل برسند و دیگران را به تکامل برسانند. اما باید توجه داشت که مراد از عالم، عالم عامل به علم است که می تواند ارزشمند و مؤثر مفید بوده باشد.

 



[1] ( 1) بضم الدال و الراء المهملتين و سكون السين المهملة و التاء و قيل بفتح الدال و الراء.

 

/270/260/21/

پ, 03/13/1400 - 11:37