به مناسبت فرا رسیدن ماه صفر المظفر، استاد مجتبی خندان از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: بحثی که در ایام محرم و صفر برای بدنه جامعه و امت اسلامی قابل توجه است، این است که مبادا زمانی ظهور حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف برسد و  مشکلات زمان سیدالشهداء علیه السلام را پیدا بکنیم و جبهه متدین و دیندار ما، مثل جامعه زمان سیدالشهداء علیه السلام دچار عقبگرد و دچار سستی و کاستی بشوند.

وی افزود: سؤال است که چرا امت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از نوه این حضرت علیه السلام حمایت نکردند؛ در حالی که هجده هزار نامه نوشته بودند؛ اما در عمل، نه تنها در کنار سیدالشهداء علیه السلام نبودند، بلکه مقابل ایشان نیز قد علم کردند.

استاد خندان خاطرنشان کرد: در ریشه یابی این مسأله ما به نکاتی برمی خوریم که برای ما درس است؛ باید خودمان را به جای آنها بگذاریم، و ببینیم که آیا این موارد در ما هست یا خیر.

عامل اول:

وی اضافه نمود: اولین مورد، «عقب گرد به زمان جاهلیت» است؛ مال و منال و تعصبات قومی و عشیره ای که معیار ارزش در زمان جاهلی بود، در عصر امام حسین علیه السلام هم قرار داشت؛ حتی در زمان امام حسین علیه السلام هم عده ای از آنها تیم و حزب دارند؛ از حق دفاع نمی کنند، برای اینکه فامیل و قوم و تیم و حزب خودشان کاندیدای مجلس و کاندیدای ریاست جمهوری بشوند، از آنها دفاع می کنند؛ با وجود اینکه می دانند بر حقّ نیست؛ ولی به خاطر قوم و قبیلگی طرفداری می کنند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در زمان امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف هم اینگونه خواهد بود؛ پایه های مفاسد اخلاق عرب در زمان سیدالشهداء علیه السلام روز به روز در جامعه محکم تر می شد؛ خرابکاری، رقاصی، آوازخوانی در آن زمان رو به رشد بود؛ که امام حسین علیه السلام دیگر نمی توانست آنها را تحمل کند.

استاد مجتبی خندان خاطرنشان کرد: دومین مورد، «امراض نظام اقتصادی عرب» بود؛ به گونه ای که به دو قشر اغنیای دنیا پرست و فقرای تهی دست، شکافته شد؛ امروز آیا نظام اسلامی ما اینگونه نیست؟ بعضی کاخ نشین و بعضی کوخ نشین هستند؛ برخی هستند که حتی نمی توانند حسابشان را بشمارند؛ بعضی هر روز حسابشان را چک می کنند تا ببینند چیزی اضافه آمده است یا خیر. این امت، امتی است که اگر امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف هم بیاید، اینها طرفدار حضرت علیه السلام نخواهند بود، بلکه دنبال عیش و  نوش حساب و کتاب خودشان خواهند بود.

وی افزود: سومین مورد، «عصبیت قومی و اشرافیت» بود که در نظام سیاسی و جاهلی در زمان امام حسین علیه السلام رخنه کرده بود؛ حضرت وقتی با برخی از آنها صحبت می کرد، قبول می کردند، ولی همراه سیدالشهداء علیه السلام نبودند.

عامل دوم:

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: دومین عاملی که عزیز زهرا سلام الله علیها را حمایت نکردند، دنیا طلبی بود. دل بستگی به دنیا و خو گرفتن به لذایذ زندگی سبب می شود که افراد هنگام نیاز به فداکاری و جانبازی، حضور لازم را در صحنه دفاع از حقّ و مبارزه با باطل نداشته باشند. تأکید های زیادی که پیامبر و ائمه علیهم السلام در مورد دل نبستن به دنیا برای ما دارد، بیش از حدّ شمارش است.

وی افزود: سیدالشهداء مردم را بندگان دنیا معرفی کرده است؛ آنقدر این حدیث کارآیی دارد، گویا سیدالشهداء علیه السلام برای امروزِ امت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم بیان فرموده است.

«الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون» مردم بندۀ دنیایند و دین بر زبانشان می ‌چرخد و تا وقتی زندگی‌ هاشان بر محور دین بگردد، در پی آنند، امّا وقتی به وسیلۀ «بلا» آزموده شوند، دینداران اندک می‌ شوند.

استاد خندان خاطرنشان کرد: مادامی که دنیایشان بر وفق مرادشان است، با دین همراه هستند؛ اگر دین برای آنها هزینه بتراشد، چه هزینه مالی و چه هزینه جانی، دیگر دینداران کم هستند.

وی افزود: هجده هزار نفر نامه نوشتند تا زمانی که آسیب نبینند؛ وقتی تهدید آمد، نه تنها در جبهه حق نبودند، مقابل جبهه حق قرار گرفتند. باید بترسیم؛ اینگونه نیست که اگر امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف ظهور کردند، فکر نکنیم که همه می گویند: «یابن الحسن»؛ برخی مقابل حضرت صف آرایی می کنند.

عامل سوم:

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: سومین عامل ریشه ای در اینکه نوه پیغمبرشان را همراهی نکردند، رها کردن  تکلیف از سوی خواصّ است. از زمان آدم ابوالبشر انسان هایی که خاص بودند، وقتی کار خودشان را نیمه کاره رها کردند، ضربه خورده ایم تا هم اکنون. آنچه که از سوی خدا به عنوان تکلیف برعهده مسلمان ها است، همواره برای رسیدن به مصالح و جلوگیری از مفاسد است.

وی در ادامه بیان کرد: امام سیدالشهداء علیه السلام در مورد کوتاهی ها و سستی ها و بی تکلیفی عالمان وابسته به دربار در عصر خودش فرمودند: شما با دیدن عهدی که شکسته می شود، فریاد بر نمی آورید و با ستمکاران با سازشکاری رفتار می کنید؛ جایگاه خود را از دست می دهید.

استاد خندان خاطرنشان کرد: آنچه که به آنان این قدرت را بخشیده، فرار شما از مرگ و دل بستن به این زندگی ناپایدار است. نمی فهمیدند؛ یعنی فکر می کردند که این دنیا تمام عمر خودشان را در این دنیا به بهترین نحو بگذرانند؛ اگر خواص به صحنه می آمدند، شاید صحنه کربلا ایجاد نمی شد.

وی افزود: علامه مامقانی و علامه مجلسی در این باره می فرمایند خیلی ها می توانستند امام را کمک کنند، ولی نکردند و عده ای نگاه به اینها کردند؛ کسانی مانند عبدالله بن جعفر، عبدالله بن عباس و عبدالله بن زبیر چهره بودند، وثاقت و وجاهت داشتند، ولی چون به صحنه نیامدند، مردم هم بالتبع به اینها نگاه کردند و نیامدند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مقام معظم رهبری در مورد نقش خواص، علاوه بر نظراتی که بزرگان دادند، ایشان در تحلیلی شفاف تر و زلال تر می فرمایند: «وضع زمان سیدالشهداء این بوده است؛ خواص تسلیم بودند؛ حاضر نبودند حرکتی بکنند؛ از این رو وقتی حسین علیه السلام قیام کرد، با آن عظمتی که امام در جامعه داشت، همین خواص، خیلی ها پیش امام نیامدند تا به او کمک کنند. اینان که به خاطر دنیایشان، راحتی شان، مقامشان، به وظیفه شان عمل نکردند، عوام هم از آنها تبعیت کردند و به آن سو رفتند. تصمیم گیری خواص در وقت لازم، تشخیص خواصّ در وقت لازم و اقدام آنها برای خدا در لحظه لازم اینها است که تاریخ را نجات می دهد.»

وی اضافه نمود: بعضی ها از آبرو و وجاهت و وثاقتشان مایه نگذاشتند؛ وقتی فهمیدند که حسین در قتله گاه بود. وقتی فهمیدند که حسین روی نی بود.

عامل چهارم:

استاد مجتبی خندان خاطرنشان کرد: چهارمین عاملی که سبب شد تا عزیز زهرا و  امام زمانشان را حمایت نکردند، غفلت است. انسان پیوسته نیازمند تذکر است؛ غفلت موجب فرو افتادن انسان به ورطه بی تفاوتی است. مردم زمان حسین علیه السلام چنان در زندگی روزمره خودشان غرق شده بودند که اهداف والای دین و ارزش های متعالی مکتب و رسالتی را که در آن زمان داشتند، را فراموش کردند. امام پیوسته می کوشید تا پرده های غفلت را از اینها بردارد؛ اما بعضی از آنها خودشان را به خواب زده بودند؛ کسی که خود را به خواب زده، بلند کردنش سخت است.

عامل پنجم:

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پنجمین عامل، ترس از جان و مال است. اگر امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف ظهور کنند، بعضی هستند که همراهی نمی کنند و می گویند  ما می ترسیم و ... آنقدر توجیه می کنند تا همراه امام زمانشان نباشند.

وی افزود: یکی دیگر از عوامل، ترسی بود که ابن زیاد و یزید بر مردم وارد کرده بودند. آنها از  ترس مال و جانشان به یاری فرزند پیغمبرشان نیامدند.

استاد خندان خاطرنشان کرد: گاهی آنقدر خودمان را خوب توجیه می کنیم و به گونه ای رفتار می کنیم که خودمان هم باورمان می شود. می گوییم باید به زن و بچه برسیم؛ در حالی که زن و فرزند امام زمانمان از زن و فرزند ما کم ارزشتر نیستند.

وی اضافه نمود: قرآن کریم می فرماید: «ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم الله»؛ اگر می خواهید تا خدا شما را دوست بدارد، اگر می خواهید پیغمبر دوستتان داشته باشد، باید آنچه را که خدا اولویت قرار داده، شما آن را سرلوحه کارتان قرار بدهید.

ششمین مورد:  جهل و نادانی است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: عمده انسان ها در این ورطه افتاده اند؛ جهل و نادانی نسبت به امور حکومت، دین و دنیایشان. اگر مردم امام زمانشان را به خوبی بشناسند، اگر چه صدها بار آنها را نهی می کردند، ولی آنها دلشان خالی نمی شد؛ و می گفتند معیار امام زمان است؛ هر عالم ربانی هم هر چه که می خواهد بگوید، امام است که حجت است. امام معیار است، امام الگو است. ولی جهل و نادانی مردم را فرا  گرفته بود. علی بن ابی طالب علیه السلام عابدترین مردم روزگار را نمی شناختند و می گفتند: مگر علی نماز هم می خواند.

وی افزود: اگر توجیه گر باشیم، امام زمان را نمی توانیم یاری کنیم، اگر درِ توجیه را ببندیم، و به خودمان جرأت ندهیم، اگر نمی آییم به یاری امام زمانمان، حداقل توجیه نکنیم.

استاد مجتبی خندان خاطرنشان کرد: باید یک محاسبه ای بین خود و خدا کنیم، اگر امروز واقعا سال شصت و یک هجری قمری بود، ما با همین وضعیتی که داریم، کجا بودیم؟ با همین وضعیت و دارایی ها و تعلقاتی که داریم.

وی اضافه نمود: کار در عاشورا خیلی سخت بود؛ یک وضعیت عادی نبود؛ صحنه ای  که سید الشهداء اصحابش را وسط آن میدان فرستاد، از دستوری که امام صادق علیه السلام به هارون مکی داد، سنگین تر بود؛ حضرت صادق علیه السلام به او فرمود: برو داخل تنور، او رفت. حضرت به آن مرد خراسانی فرمود: آیا مردم خراسان همانند هارون مکی هستند؟ آن مرد خراسانی گفت: خیر.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: وقتی ما مرید و مریدبازی را کنار بگذاریم و به حقّ و حقیقت برسیم، آیا اینگونه خواهد بود که امام حسین علیه السلام را تنها نگذاریم؟ الآن کجای این جریان خواهیم بود؟ آیا واقعا پیش روی امام حسین خود را روسفید می دانیم یا خیر. وقتی که می می گوییم «یا لیتنی کنت معکم و أفوزَ فوزا عظیما» آیا واقعا حسین زهرا الآن  بگوید: «هل  من ناصر ینصرنی» آیا ما به او لبیک می گوییم یا فقط شعار و لاف و ادعا خواهد بود؟

وی افزود: باید بترسیم، گروه متدین، گروه مذهبی و مسجدی باید بیشتر بترسند. کسانی  که حسین را تنها گذاشتند، کافر نبودند، بلکه نماز شب خوان متدین حاضر در صف اول بودند. ما باید  از عاقبتمان بترسیم؛ چنانچه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم همیشه می خواند؛ «الهی لا تکلنی الی نفسی طرفة عین ابدا. خدا ان شاء الله عاقبت همه ما را ختم به خیر بگردان.

/270/260/20/