استاد محمدتقی شفیعی، از اساتید حوزه علمیه قم و از فعالان عرصه «جوانی جمعیت»، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی «نشست دوره‌ای اساتید» به موضوع «تربیت فرزند و اهمیت محبت به کودکان» پرداخت.

/270/260/22/

این فعال عرصه «جوانی جمعیت» در ابتدای گفتگو با ردّ دیدگاه‌های نادرست درباره تعداد فرزندان و کیفیت تربیت، خاطرنشان کرد: برخی بر این باورند که افزایش تعداد فرزندان، مانع از تربیت صحیح آن‌ها می‌شود؛ اما این تفکر اشتباه است. تربیت، صرفاً به معنای پرداختن به تک‌تک فرزندان به صورت مجزا نیست، بلکه ایجاد «محیط خانواده» است. اگر فضای خانواده سالم و مطلوب باشد، چه یک فرزند باشد و چه پنج فرزند، همگی به طور غالب رشد یافته و درست تربیت می‌شوند.

استاد شفیعی یادآور گردید: شیخ کلینی (ره) در جلد سوم اصول کافی، در «باب المصیبة للولد»، حدیث دهم، روایت کرده است: «محمد بن يحيى عن سلمة بن الخطاب عن علي بن سيف عن أبيه عن عمرو بن شمر عن جابر عن أبي جعفر ع قال: من قدم أولادا يحتسبهم‏ عند الله‏ عز و جل حجبوه من النار بإذن الله عز و جل» (الكافي (ط - الإسلامية) ؛ ج‏3 ؛ ص220). بر اساس این روایت، هدف غایی، پرورش فرزندانی است که بتوان آن‌ها را در پیشگاه خداوند به عنوان ذخیره‌ای برای آخرت حساب کرد؛ چرا که چنین فرزندانی، به اذن خداوند، سبب نجات والدین خود از عذاب الهی خواهند بود.

استاد حوزه علمیه قم در بخش دیگری از این گفتگو، با اشاره به اهمیت مسئله «محبت عاطفی به کودک» تصریح نمود: ما از این موضوع غافلیم. در بسیاری از فرهنگ‌های امروز، این تصور غلط وجود دارد که ابراز محبت، بوسیدن یا در آغوش گرفتن فرزند، باعث لوس شدن کودک می‌شود یا با شأن والدین در تضاد است. اما نگاهی به سیره پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع)، کاملاً برخلاف این تصور است.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایت آمده است که یکی از صحابه رسول الله (ص) در حال نوازش و بوسیدن کودکی بود. پیامبر خدا (ص) با دیدن این صحنه، نه تنها خشنود شدند، بلکه با پرسشی محبت‌آمیز، بر اهمیت این رفتار تأکید کردند. حضرت (ص) در تبیین یک اصل تربیتی فرمودند: هر کس با کودکی (به ویژه فرزند خود) چنان رفتار کند که آن کودک راضی و خشنود شود، خداوند در روز قیامت چنان از او راضی خواهد بود که نعمت‌های بی‌پایانی را به او عطا کند.

استاد شفیعی برای تبیین جایگاه کودکان در سیره نبوی، نمونه‌هایی از اخلاق پیامبر (ص) را نقل کرد؛ از جمله مورد دختربچه‌ای که انگشت پیامبر (ص) را گرفت و ایشان بدون هیچ عجله‌ای و با صبر و حوصله، هر کجا که کودک می‌خواست، با او همراه شدند و حتی اصحاب نیز در این مسیر تابع ایشان بودند. این رفتارها در واقع آموزشی برای نحوه برخورد با کودکان و به‌خصوص دختربچه‌ها بود.

این فعال در عرصه جوانی جمعیت خاطرنشان کرد: در منابع اسلامی آمده است پیامبر خدا (ص) با وجود نزدیک شدن به وقت نماز و انتظار نمازگزاران در مسجدالنبی، در حال بازی با کودکان بودند و اجازه دادند کودکان بر شانه و گردن ایشان سوار شوند و با صدای حیوانات برای آن‌ها شادی خلق کنند. پیامبر خدا (ص) حتی در برابر تذکر اصحاب مبنی بر تأخیر در نماز، بر پیمان خود با کودکان پایبند ماندند و فرمودند: «این کودکان از من قول گرفته بودند و من نمی‌توانم به وعده خود عمل نکنم». این رویکرد نشان می‌دهد که در سیره اسلامی، احترام به کودک و وفای به عهد با آن‌ها، در اولویت‌های تربیتی قرار دارد.

وی در ادامه به جزئیاتی از برخورد پیامبر اکرم (ص) با کودکان اشاره نمود که نشان‌دهنده نهایت تواضع و احترام حضرت (ص) در برابر خردسالان است. در آن موقعیت، پیامبر (ص) با وجود اصرار اصحاب برای حضور در نماز جماعت، تأکید داشتند که تنها در صورتی از جمع کودکان جدا می‌شوند که خودِ کودکان اجازه دهند. حتی زمانی که اصحاب نگران تأخیر ایشان شدند، پیامبر (ص) با نگاهی تربیتی، راهکار «رضایت بخشیدن به کودکان» را پیشنهاد دادند. ایشان به اصحاب فرمودند که برای آزاد شدن ایشان از بازی با کودکان، باید با آن‌ها «معامله» کنند و از طریق دادن هدیه‌ای کوچک، رضایت آن‌ها را جلب نمایند. در نهایت، با توافق بر سر هدایایی چون چند عدد گردو، کودکان اجازه دادند تا پیامبر (ص) برای اقامه نماز حرکت کنند.

استاد محمدتقی شفیعی در پایان این بخش از گفتگو، مجدداً بر اهمیت ابراز محبت عاطفی تأکید کرد و خاطرنشان نمود: ما نباید تصور کنیم که کودک تنها با دانستنِ محبت ما سیر می‌شود و نیازی به ابراز عاطفی نیست. سیره پیامبر خدا (ص) و اهل بیت (ع) به ما می‌آموزد که ابراز محبت، نوازش و حتی وارد شدن به دنیای بازی کودکان، بخشی ضروری از تربیت است و نباید آن را با شأن بزرگسالان یا لوس شدن کودک اشتباه گرفت.