استاد حسن آقا خرمی ارانی از اساتید حوزه و دانشگاه در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان گوشه ای از فضایل این امام باقر علیه السلام پرداخت.

/270/260/22/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) فرمود: «امام باقر علیه السلام در طول بیست سال دوران امامت پر بار خود خود دانش دین را گسترش داد؛ حکمت و درس قرآن واحکام را به همه جا رساند؛ داعیه تشیع را که داعیه حکومت اسلامی و تشکیل ولایت علوی است، به همه جا فرستاد؛ و نفوذ داد و مردم زیادی را متوجه خود کرد؛ دشمنان خودش را سر شکسته و منکوب کرد و دوستان خودش را متشکل کرد و زمینه را برای دوران امامت امام صادق علیه السلام آماده کرد.

شمه ای از فضایل امام باقر علیه السلام

وی افزود: پدر بزرگوار امام محمد باقر علیه السلا م، امام سجاد علیه السلام و مادر ایشان فاطمه دختر امام حسن علیه السلام است. به این ترتیب نسب ایشان هم به امام حسن علیه السلام و هم به امام حسین علیه السلام می‌ رسد. در واقعه عاشورا ایشان ۴ سال داشت. امام باقر علیه السلام پس از شهادت پدرشان و در سال ۹۵ هجری قمری به امامت رسید و تا سال ۱۱۴ هجری قمری به مدت ۱۹ سال پیشوای شیعیان بودند. دوران امامت ایشان همزمان با پنج تن از خلفای بنی امیه به نام‌های ولید بن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز، یزید بن عبدالملک و هشام بن عبدالملک بوده است.

ولادت و محل تولد امام محمد باقر (ع)

استاد خرمی ارانی در ادامه بیان کرد: امام محمد باقر علیه السلام معروف به باقرالعلوم، در یکم ماه رجب سال ۵۷ هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمد. البته در برخی منابع گفته شده است که ایشان در سوم صفر سال ۵۷ متولد شده‌اند که مورد اول قطعیت بیشتری دارد.بر پایه حدیث لوح که جابر بن عبدالله انصاری روایت کرده، مشهورترین لقب امام پنجم «باقر» به معنای شکافنده است. این لقب را پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم پیش از ولادت ایشان به او دادند. از دیگر القاب ایشان می‌توان به «باقرالعلوم»، «شاکر»، «هادی» و «امین» اشاره کرد. امام محمد باقر (ع) به این علت باقر نامیده شدند که در علم، زهد و بزرگواری از همه برادرانش برتر و قدر و منزلتش بیشتر بود.

وی افزود: ایشان جنبشی علمی پدید آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق علیه السلام به اوج خود رسید. در دوره امامت او، تدوین دیدگاه‌های شیعه در رشته‌های گوناگون مانند اخلاق، فقه، کلام و تفسیر آغاز شد.نهضت علمی امام باقر علیه السلام جنبش علمی به وجود آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق علیه السلام به اوج خود رسید. وی در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد بنی هاشم بود و روایات و احادیث وی در زمینه علم دین، آثار و سنت نبوی، علوم قرآن، سیره و فنون اخلاق و آداب بدان حد است که تا آن روز از هیچ یک از فرزندان امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام به جا نمانده بود.در این عصر بود که شیعه تدوین فرهنگ خود -شامل فقه و تفسیر و اخلاق- را آغاز کرد] پیش از امام باقر علیه السلام، نظرات فقهی شیعه، محدود بود.[ سستی پایه ‌های حکومت امویان، برای امام باقر علیه السلام و نیز امام صادق علیه السلام زمینه‌ای را فراهم آورد که برای سایر ائمه علیهم السلام فراهم نشد. این زمینه،و نیز درایت و برنامه ریزی و ذکاوت آنان سبب شد تا امام باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام بیشترین آرای فقهی، تفسیری و اخلاقی را در کتب فقهی و حدیثی از خویش بر جای گذارند. از این رو راویانی چون محمد بن مسلم ۳۰ هزار حدیث و جابر جعفی ۷۰ هزار حدیث از امام باقر علیه السلام نقل کرده ‌اند.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: شهرت علمی امام باقر نه تنها در حجاز، بلکه در عراق و خراسان نیز فراگیر شده بود، چنان‌که راوی می‌گوید: مردمی از خراسان دورش حلقه زده و اشکالات علمی خود را از او می‌پرسند. سال‌ های ۹۴ تا ۱۱۴ ق زمان پیدایش مسلک‌ های فقهی و اوج گیری نقل حدیث درباره تفسیر بود.در این دوران گروه‌هایی مانند خوارج، مرجئه، کیسانیه و غالیان در ترویج عقاید خود تلاش می ‌کردند. امام باقر علیه السلام استدلال ‌های اصحاب قیاس را رد می ‌کرد و میان عقاید اهل بیت علیهم السلام با سایر فرق اسلامی مرزبندی کرد.