امام‌ خامنه‌ای (مدظله‌العالی) در دیدار جمعی از مدیران، مُدرسان و طلاب حوزه‌های علمیه‌، «هدایت فکری و دینی»، «هدایت سیاسی و بصیرت‌افزایی» و «راهنمایی و حضور در عرصه‌ی خدمات اجتماعی» را سه وظیفه‌ی عمده‌ی روحانیت برشمردند و تأکید کردند: «طلاب باید با کسب صلاحیت‌ها و آگاهی‌های لازم، در دنیای متفاوت امروز، خود را برای ایفای مسئولیت‌های تعیین‌کننده در جامعه آماده کنند». همچنین در بیانات دیگری فرموده‌اند: «اگر دیدیم در حوزه‌های علمیه، شورِ علمی هست، اما این شورِ علمی و کار علمی، خلأهای نظام را چنان که باید، پر نمی‌کند، باز باید به مسأله تهذیب توجه کنیم. برای اینکه اگر اخلاق و تهذیب نفس در حوزه‌ها باشد و صفای نفس ناشی از آن پیدا شود، هر کلمه‌ای که خوانده شود، باید به نفع مردم و جامعه باشد».

برای تبیین و تحلیل بیانات رهبر فرزانه انقلاب اسلامی و نیز ماموریت‌های طلاب حوزه‌های علمیه با حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده‌نوری معاون تهذیب و تربیت حوزه‌های علمیه به گفت‌وگو نشستیم که مشروح آن را در ادامه می خوانید:

حوزه‌های علمیه کانون «تربیت عالمان ربانی مجاهد»

حوزه‌ها و مدارس علمیه کانون «تربیت عالمان ربانی مجاهد کارآمد و راهبر» است و طلبه در دوران رشد و تحصیل، متناسب با رسالت صنفی و مأموریت اجتماعی خود جهت اقامه دین خدا، علاوه بر تحصیل علوم اسلامی و کسب کمالات اخلاقی فردی باید به دو کمال زیر متحلی و مجهز گردد، کمال اول، فضیلت دغدغه‌مندی، رسالت‌مداری، مأموریت‌گرایی و احساس مسئولیت نسبت به محیط پیرامونی و کمال دوم، دانش، انگیزه، مهارت و توان کار جمعی و تشکیلاتی که در اوج خود به قدرت راهبری و مدیریت می‌رسد. نظام تربیتی مدارس علمیه باید این ویژگی‌ها را در جان طلبه نهادینه سازد و او را برای نقش‌آفرینی و اثرگذاری در جامعه آماده کند.

مدرسه علمیه به عنوان نهاد تربیت و تعالی طلبه، می‌بایست مختصاتی در تراز انقلاب اسلامی و در مسیر دستیابی به اقامه دین و پدید آوردن تمدن اسلامی داشته باشد. یکی از این مختصات، احساس مسئولیت اجتماعی، اهتمام به امور مسلمین، کسب صلاحیت‌ها، آگاهی‌ها و مهارت‌های متناسب با مسئولیت‌های خطیر حوزوی و نیز مسئولیت‌پذیری و ایفای نقش راهبری در عرصه‌های تربیتی، معرفتی، فرهنگی،‌ سیاسی و اجتماعی است؛ بنابراین اگر مدرسه علمیه بتواند اقدامات مؤثری در این جهت داشته باشد، به عنوان یک «پایگاه رسالت اجتماعی» و «میدان تمرین مسئولیت‌پذیری و دغدغه‌مندی» کارکرد تربیتی مؤثرتر و منزلتی والاتر و نقشی اثرگذارتر در جامعه اسلامی خواهد داشت. مدرسه علمیه فراتر از یک واحد آموزشی صرف به عنوان یک «پایگاه رسالت اجتماعی» است.

توجه به «رسالت اجتماعی طلاب» در اسناد بالادستی و مصوبّات ابلاغی در رابطه با تهذیب و تربیت مورد تأکید قرار گرفته است. برای بیان چرایی، ضرورت و فواید این موضوع باید به چند نکته توجه شود. نکته اول ایجاد زمینه برای ایفای مسئولیت اجتماعی با رعایت اصول اخلاقی و شئون حوزوی، دوم توجه جدّی به اصل جدایی‌ناپذیری تهذیب و تربیت اخلاقی از فعالیت‌های حوزویان، سوم تقویت انجمن‌های طلبگی در عرصه تربیت و اخلاق در مدارس و مراکز آموزشی، تحت اشراف اساتید برجسته، چهارم ایجاد حلقه‌های تهذیبی و تربیتی در مدارس کشور، پنجم برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مرتبط با بیانیه گام دوم و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تشکیل حلقه‌های میانی در حوزه و مدارس علمیه، ششم اجرای پویش‌های عمومی و اختصاصی و توجه به نتایج تحلیلی پویش‌ها، هفتم برنامه‌ریزی و اقدام لازم جهت ارتقای سطح بصیرتی، روحیه انقلابی و قدرت تحلیل سیاسی و آگاهی‌ اجتماعی طلاب و روحانیون، و هشتم تعمیق آداب اجتماعی و اخلاق معاشرت اجتماعی طلاب و روحانیون.