استاد مرتضی کریم پور از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «دعا در هنگام سحر، یکی از ریشه های استجابت دعا» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: صائب تبریزی می گوید:

هر عقدۀ مشکل که به ناخن نگشاید

از آن سحرگاه بود عقد گشایش

وی افزود: ساعات نسیم‌ آفرین سحر، طلایی ‌ترین لحظه‌ های زندگی است که باعث آرامش و آسایش روحی - روانی انسان می‌ شود و غنائم مادی و معنوی بسیاری در روزهای تلاش و کوشش به انسان می ‌بخشد. آیات، روایات و معارف ناب دینی ما ساعات سحر را با عزت و عظمت خاصی ستوده ‌اند و ارزشی وصف‌ ناشدنی برای آن بیان کرده‌ اند. ترجمان آموزه ‌های دینی در سروده‌ های زیبا و زرین شاعران مسلمان و شیعی نمایان شده و در اوج اشعار شیرین و دل ‌نشین آنان تجلی کرده است. به‌ عنوان نمونه، درخشش برق از منزلی لیلی هنگام سحر بوده و تأثیر آن در این زمان وجود مجنون را تحت تأثیر قرار داده است. حافظ می گوید:

برقی از منزل لیلى بدرخشید سحر

وه که با خرمن مجنون دل‌ افگار چه کرد

استاد کریم پور خاطرنشان کرد: آگاهی از «شرح مجموعۀ گل» نیز تنها در توان «مرغ سحر» دانسته شده، نه آن که لفظی خوانده و ورقی از بر کرده است. حافظ در جای دیگر می گوید:

شرح مجموعۀ گل مرغ سحر داند و بس

نه هر آن کو ورقی خواند معانی دانست

و «بوی خوشی که از کوی پاکان و صالحان» می ‌آید؛ تنها در دست «نسیم سحر» قرار می ‌گیرد و بس. حافظ می گوید:

از رهگذر خاک سر کوی شما بود

هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد

و برتر از آن «باد سحر» تأثیری آن‌ چنان می ‌گذارد که سعدی می گوید:

پریشان شود گل به باد سحر

نه هیزم که نشکافدش جز تبر

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: سخن در سحر نمادی دیگر از اسرار این ساعات است. حافظ می گوید:

سحر با باد می‌گفتم حدیث آرزومندی

خطاب آمد که واصل شو به الطاف خداوندی

همان ‌گونه که «طایر قدس» تنها در سحر، صفیری برمی ‌آورد و پیام پویایی و شیدایی سر می‌ دهد. حافظ می گوید:

زد سحر طایر قدس ز سر سدره صفیر

که در این دامگه حادثه آرام مگیر

وی افزود: بینش ‌هایی چنین روشنی‌ بخش موجب شده که امید علاج غم‌ های دردمندان، تنها به دعای وقت سحر و ساعات آسمانی آن باشد و بس؛ از این ‌رو ملا احمد نراقی می ‌گوید: «گفتم علاج غم به دعای سحر کنم.»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام باقر علیه ‌السلام صفات قدسی ساعات سحر و برکات دعا در آن ساعات را چنین می ‌ستاید و می ‌فرماید: «خدای متعال از بندگان خود، نیازآوران و نیایش ‌کنندگان را بسیار دوست دارد، پس از هنگام سحر تا دمیدن خورشید دعا کنید که آن ساعتی است که در آن:

1- درهای آسمان گشوده می ‌شوند.

2- بادها می ‌وزند.

3- روزی ‌ها قسمت می ‌شوند‌.

4- حاجت‌ های بزرگ برآورده می‌ گردند.» (شرح الاسماء الحسنی، ص ۷۲۱؛ جنه الأمان الواقیه و جنه الایمان الباقیه، ص ۹6؛ جمال الأسبوع، ص 17؛ جامع السعادات، ص ۲4۹؛ الدعوات راوندی (ترجمه)، ص ۲۹؛ الاقبال بالأعمال الحسنه، ص 656؛ معراج السعاده، صص 768 و 147 و ۱۸)

وی افزود: چنین آثار ارزشمند و کم ‌نظیری موجب گردیده بود که امیرالمؤمنین علی علیه‌ السلام در سحر هر شب نماز مستحبی بخواند و در دعای خود از خداوند استغفار و طلب آمرزش، عقل کامل، عزم ثابت، اندیشه روشن، قلب پاک، علم فراوان و ادب چشمگیر طلب کند. (جنة الأمان الواقیه و جنه الایمان الباقیه، ص 63)

استاد کریم پور خاطرنشان کرد: افزون بر دعا در سحرهای هر شب، سحر شب جمعه عظمتی برتر دارد و در سیره و سخن معصومان علیهم ‌السلام اهمیتی صد چندان برای عبادات و مناجات در این شب بیان شده است. حضرت یعقوب علیه ‌السلام طلب آمرزش برای گناهان برادران یوسف را تا سحرگاه شب جمعه به تأخیر انداخت تا امکان استجابت آن به‌ یقین نزدیک و نزدیکتر باشد. در شب جمعه فرشته ‌ای از فراز عرش فریاد بر می ‌آورد: «آیا بندۀ مؤمنی هست که پیش از طلوع برای آخرت و دنیای خود مرا بخواند تا من دعای او را مستجاب کنم؟ آیا بندۀ مؤمنی هست که پیش از طلوع صبح از گناهان خود توبه کند تا توبه او را بپذیرم ...» (مفاتیح الجنان، ص ۲۸) امام علی علیه‌ السلام همگان را به سحرخیزی و بازنگری در حالات گذشته و آیندۀ خویش فراخوانده و می ‌فرماید: «نَبِّهْ بِالْتَفَکّر قَلْبَک وَ جافِ عَنِ اللَّیْلِ جنبک وَ اتَّقِ الله رَبَّکْ» با تفکر قلب و دل خود را بیدار ساز و آگاه کن و به هنگام شب و سحر از بستر برخیز و از پروردگارت پروا کن. (علم اخلاق اسلامی، ج ۱، ص ۲۳۳)