در آیین رونمایی از کتاب سه‌جلدی "کلام اسلامی" که شب گذشته در سالن همایش‌های مجتمع ناشران برگزار شد، آیت‌الله فیاضی، مدیر مجموعه علمی حکمت اسلامی، ضمن قدردانی از تلاش‌های دست‌اندرکاران، کتاب سه جلدی کلام اسلامی، اظهار داشت: ابتدا از  دکتر یوسفیان تشکر می‌کنم که با اهتمام ویژه‌ای این اثر ارزشمند را به سرانجام رساندند. ما همگی خوشحالیم که این مجموعه با رهنمودهای بزرگان شکل گرفته و توانسته است در مسیری صحیح گام بردارد. این پروژه، نشانه‌ای از رضایت حضرت ولی‌عصر (عج) است؛ چراکه با نیت خالصانه و برای رضای الهی آغاز شد.

 اخلاص و عمل به وظیفه، کلید برکت و موفقیت در مسیر رضای الهی

وی افزود: از همان روزهای نخست این پروژه، افراد دغدغه‌مند و متخصصی وارد میدان شدند که با نقدهای سازنده و مباحث علمی، به پیشبرد این اثر کمک کردند. امروز، با لطف الهی، شاهد به بار نشستن این تلاش‌ها هستیم که خود مایه امیدواری است. امیدواریم این اثر بتواند روز به‌ روز برکات بیشتری داشته باشد و به رضای الهی نزدیک‌تر شود.

آیت‌الله فیاضی ادامه داد: مهم این است که انسان، لحظه‌های عمر خود را با خدا معامله کند و همواره به وظایف خود در قبال او آگاه باشد. باید بدانیم که رضایت ولی خدا همان رضایت خداوند است و اگر همه اعمال ما برای خدا باشد، خداوند نیز به کارهای ما برکت خواهد داد.

استاد حوزه علمیه با اشاره به روش زندگی بزرگان دین، از جمله امام خمینی(ره)، خاطرنشان کرد: حضرت امام (ره) با اخلاص کامل زندگی کردند و در همه لحظات عمرشان تنها به وظایف خود عمل کردند. ایشان هیچ‌گاه به حرف دیگران توجه نمی‌کردند و تنها هدفشان انجام وظایف الهی بود.

حجت‌الاسلام والمسلمین رضانژاد: اهمیت علم کلام و نقش آن در تبیین اصول اعتقادی اسلام

حجت‌الاسلام والمسلمین رضا نژاد، مدیر گروه کلام مجمع عالی حکمت اسلامی در ادامه آیین رونمایی کتاب "کلام اسلامی" که در سه جلد منتشر شده، با اشاره به اهمیت انجام وظایف فردی و دینی گفت: انسان باید توجه داشته باشد که وظیفه خود را انجام دهد و نماز خود را به جا آورد. دعوت به خداوند بزرگ‌ترین کار است و دستور خداوند باید مقدم بر همه چیز باشد. کسی که چنین رویکردی داشته باشد، خداوند متعال بر عمر او برکت می‌گذارد و برکت این امر در ایجاد انقلابی است که برخلاف تصورات پیشین، در نهایت به نتیجه خواهد رسید. این مسئولیت ما را سنگین‌تر می‌کند و علمای دین وظیفه سنگینی دارند. همان‌طور که امام خمینی (ره) نیز بارها به این نکته اشاره کرده‌اند که سفارش‌ها انجام نشده‌اند، امیدوارم که بتوانیم قدم‌های ثابت برداریم و زمینه‌ساز ظهور باشیم، چرا که ممکن است این دوره با چالش‌هایی روبه‌رو باشد که در روایات متعددی ذکر شده است. باید مراقب باشیم و سعی کنیم که در مسیر مرضی خداوند و صاحب‌الزمان (عج) حرکت کنیم.

وی سپس به اهمیت علم کلام اشاره کرد و افزود: علم کلام، به‌ویژه در زمینه شناخت خداوند و صفات و افعال الهی، از جمله مسائل حیاتی در دین اسلام است. کلام اسلامی از اولین پیام پیامبر اکرم(ص)، که با مبحث توحید آغاز شد، تا روایات ائمه معصومین(ع) و بعدها در قرون مختلف اسلامی، همواره در راستای تبیین و اثبات وجود خداوند و صفات الهی بوده است. در قرن اول، مباحث کلامی از طریق گفتگوهای میان پیامبر(ص) و مسلمانان آغاز شد و در قرن‌های بعدی، پاسخ به سوالات و ردیه‌نویسی‌های مختلف انجام گرفت. در قرن چهارم، تدوین مباحث کلامی با هدف ساماندهی اصول و فروع اعتقادی آغاز شد. در دوران غیبت، مباحث کلامی بیشتر بر محور مسأله امامت و غیبت امام زمان (ع) قرار گرفت.

حجت‌الاسلام والمسلمین رضانژاد سپس به اهمیت کتاب "کافی" و نقش آن در تدوین مباحث کلامی پرداخت و ابراز داشت: "کتاب "کافی" که توسط مرحوم کلینی در طول ۲۱ سال گردآوری و تدوین شده است، در زمینه علم کلام اهمیت ویژه‌ای دارد. این کتاب به‌ویژه در تبیین اصول کلامی و مسائل اعتقادی جایگاه بالایی دارد.

کتاب کلام اسلامی و تلاش برای پر کردن خلأهای کلام قدیم و جدید در جوامع علمی

وی افزود: "در دوره غیبت کبرا، علمای بزرگی همچون شیخ صدوق و شیخ مفید، کتاب‌های کلامی مهمی نوشتند که در پی آن، آثار بزرگی مانند "تجرید الاعتقاد" توسط خواجه نصیرالدین طوسی منتشر شد. این کتاب نیز در دوره‌های مختلف توجه بسیاری از علمای بزرگ را جلب کرد و هم‌اکنون در بسیاری از دانشگاه‌ها به‌عنوان منبعی معتبر برای تدریس کلام و فلسفه استفاده می‌شود."

مدیر گروه کلام مجمع عالی حکمت اسلامی ادامه داد: کتاب "کافی" یکی از مهم‌ترین آثار در این زمینه است که توسط مرحوم کلینی جمع‌آوری و تدوین شد. این کتاب شامل هشت جلد است که در آن مباحث اعتقادی به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است. در دوران‌های بعد، کتاب‌های کلامی دیگری مانند "حل الاعتقادات" و "تصحیح الاعتقادات" توسط بزرگانی همچون شیخ صدوق و شیخ مفید نوشته شد. در قرن‌های ششم و هفتم نیز کتاب‌هایی همچون "تجرید الاعتقاد" و "کشف المراد" توسط علمای بزرگ مانند خواجه نصیرالدین طوسی و علامه حلّی تدوین شدند.

وی به اهمیت کتاب "کلام اسلامی" و شرح آن بر "کشف المراد" نیز اشاره کرد و گفت: این کتاب، با ویژگی‌های خاص خود، تفاوت‌های چشمگیری با سایر آثار کلامی دارد. یکی از ویژگی‌های برجسته آن، شرح مبسوط و مفصل است که به تحلیل مسائل پیچیده و مثال‌های مختلف پرداخته است. همچنین در این کتاب، منابع کلامی مختلف شیعه و سنی در هر مبحث به‌طور کامل معرفی شده است، که برای محققان و دانش‌پژوهان این حوزه بسیار مفید است. علاوه بر این، در این کتاب به مسائل کلامی جدید نیز پرداخته شده و حتی به شبهات مختلف پاسخ داده شده است.

جایگاه علمی و اهمیت کتاب کلام اسلامی در پر کردن خلأهای کلام قدیم و جدید

حجت‌الاسلام والمسلمین رضانژاد در ادامه سخنان خود با بیان این که این کتاب بتواند خلأهای موجود در مباحث کلام قدیم و جدید را پر کند و در جوامع علمی جایگاه ویژه‌ای پیدا کند، ابراز داشت: امیدواریم با تلاش‌های رسانه‌ای و علمی، این کتاب در مجامع علمی شناخته شود و جایگاه خود را در میان آثار کلامی دیگر پیدا کند، این کتاب نه تنها به‌عنوان یک منبع علمی معتبر برای محققان و دانشجویان در سطوح مختلف مورد استفاده قرار خواهد گرفت، بلکه با نگاه وحیانی و عقلی، در دوران معاصر نیز حائز اهمیت است.

مدیر گروه کلام مجمع عالی حکمت اسلامی سپس به اهمیت علم کلام پرداخت و افزود: علم کلام با هدف شناخت خداوند متعال و ویژگی‌های او شکل گرفت، این علم در تاریخ اسلام در پاسخ به نیازهای دینی و اعتقادی مسلمانان رشد کرده است، قرآن کریم نیز آیات فراوانی درباره مسائل اعتقادی و دینی دارد و پیامبر گرامی اسلام (ص) نخستین ماموریت خود را در راستای تبیین توحید و اعتقاد به خداوند آغاز کردند.

وی همچنین به تاریخچه علم کلام در دوره‌های مختلف اشاره کرد و بیان داشت: در قرن اول هجری، علم کلام بیشتر در قالب مباحث پرسشی و پاسخ‌گویی به مسائل اعتقادی آغاز شد. در قرن دوم هجری، با شروع بحث‌های فلسفی و عقلی، علم کلام شکل‌جدیدتری به خود گرفت، در قرن چهارم هجری، تدوین اصول کلامی به‌طور جدی آغاز شد و در دوره‌های بعد، با ورود فلسفه به جهان اسلام، مباحث کلامی به‌ویژه در حوزه امامت و غیبت امام عصر (علیه‌السلام) توسعه یافت.

ضرورت تقویت پژوهش‌های کلامی در برابر چالش‌های فکری و فرهنگی امروز

حجت‌الاسلام والمسلمین رضانژاد بر اهمیت پژوهش‌های دینی و کلامی در جامعه تأکید کرد و گفت: در شرایط کنونی که جهان با چالش‌های مختلف علمی و دینی مواجه است، نیاز به کار علمی و پژوهشی در عرصه کلام بیش از پیش احساس می‌شود. پژوهش‌های کلامی باید به‌گونه‌ای باشد که علاوه بر پاسخ به شبهات موجود، بتواند جوانان و عموم مردم را به عمق معارف دینی و اعتقادی سوق دهد و آن‌ها را از انحرافات فکری و فرهنگی که در دنیای معاصر فراگیر شده است، محافظت کند.

وی افزود: امروزه رسانه‌ها و فضای مجازی به‌عنوان یکی از ابزارهای تأثیرگذار بر افکار عمومی به شمار می‌آیند و از همین‌رو نیاز داریم که به‌طور جدی‌تر به تولید محتوای کلامی مناسب و اثربخش توجه کنیم تا بتوانیم در برابر این جریان‌ها ایستادگی کنیم. اگر ما نتوانیم معارف اسلامی را به زبان روز و در قالبی قابل فهم برای مخاطبان مختلف ارائه دهیم، قطعاً در برابر شبهات و هجمه‌های فکری، موفق نخواهیم بود.

مدیر گروه کلام مجمع عالی حکمت اسلامی در ادامه، از پژوهشگران و نویسندگان خواست که در نگارش آثار کلامی خود، توجه ویژه‌ای به مستندات و منابع معتبر دینی داشته باشند و از گفتمان‌های جدید علمی بهره‌برداری کنند تا بتوانند مسائل پیچیده دینی را به‌طور روشن و منطقی تبیین نمایند.

وی همچنین به لزوم همکاری حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها در این زمینه اشاره کرد و گفت: حوزه علمیه باید با تعامل و همکاری بیشتر با دانشگاه‌ها، به تقویت مباحث کلامی در سطح دانشگاهی بپردازد. این همکاری می‌تواند به‌ویژه در آموزش کلام اسلامی در رشته‌های مختلف دانشگاهی کمک کند و گام بزرگی در گسترش علم کلام در جامعه علمی کشور باشد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رضا نژاد در پایان از تلاش‌های تالیف‌کنندگان کتاب کلام اسلامی، به‌ویژه دکتر یوسفیان، قدردانی کرد و اظهار داشت: این کتاب یکی از گام‌های مهم در راستای تبیین دقیق مسائل کلامی و اعتقادی است. امید است که این اثر به‌عنوان یک منبع علمی و دینی معتبر، در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان به کلام اسلامی قرار گیرد و به تقویت درک صحیح از مبانی اسلام در جامعه کمک شایانی کند.

وی در پایان با اشاره به نقش مؤثر دکتر یوسفیان در تدوین و شرح این کتاب، افزود: از زحمات و تلاش‌های ارزشمند ایشان در تهیه این اثر گران‌سنگ قدردانی می‌کنم. کتاب کلام اسلامی به‌عنوان یک منبع جامع و معتبر، می‌تواند برای پژوهشگران و دانشجویان در سطوح مختلف علمی مفید باشد و به بسیاری از شبهات کلامی و فلسفی موجود در جامعه پاسخ دهد.

در بخش پایانی مراسم، از سه جلد کتاب کلام اسلامی، اثر دکتر یوسفیان که به همت مجمع عالی حکمت اسلامی تألیف و با برنامه‌ریزی مجتمع ناشران رونمایی شده بود، قدردانی به‌عمل آمد. این اثر که به‌عنوان یکی از منابع ارزشمند در حوزه علم کلام و معارف اسلامی شناخته می‌شود، مورد تحسین و تقدیر اساتید، پژوهشگران و صاحب‌نظران حاضر در مراسم قرار گرفت.

در پایان این مراسم، لوح تقدیر و یادبودی به دکتر یوسفیان به پاس تلاش‌های ارزنده و علمی ایشان در تدوین این اثر فاخر اهدا شد. این تقدیر، تجلیلی از زحمات چندین‌ساله ایشان در پژوهش، تألیف و گردآوری محتوای غنی علمی برای جامعه اسلامی بود. حاضران همچنین از تلاش ایشان برای ایجاد پیوندی عمیق‌تر میان مکاتب مختلف کلامی اسلامی تمجید کردند.

این مراسم با حضور پژوهشگران و علاقه‌مندان به حوزه معارف اسلامی، فرصتی برای تبادل‌نظر درباره اهمیت چنین آثاری در گسترش و عمق‌بخشی به مطالعات اسلامی بود. تجلیل از این اثر علمی، یادآور اهمیت تلاش‌های مستمر در عرصه تولید دانش دینی و ایجاد بستری برای درک متقابل میان دیدگاه‌های مختلف اسلامی است.