اطلاع رسانی برای این مجموعه که زحمت می‌کشند و کار می‌کنند یک معضلی است، البته بنده افکار مدیریتی نشست دوره‌ای را می‌پسندم، نشست دوره‌ای خیلی فعالتر، منطقی‌تر، بروز‌تر و خیلی مدیریت‌تر شده از مجموعه‌های مشابه‌اش کار می‌کند.

استاد محمد مهدی بحرینی زارج در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره‌ای اساتید، درباره مجموعه نشست دوره‌ای اساتید، بایدها و نبایدها، گفت: بنده چند بار تا به حال به مسئولین نشست دوره‌ای گفته‌ام که یکی از ایرادهای بزرگ نشست دوره‌ای اساتید عدم اطلاع رسانی صحیح، دقیق و روان به اساتید است، یعنی لایه اولی که جزء این مجموعه هستند، من خودم به عنوان یکی از اساتید نشست دوره‌ای اساتید شخصاً نمی‌دانم که ساختار این نشست دوره‌ای که الان حدود شانزده سال از تشکیل آن می‌گذرد، چگونه هست، یعنی لایه‌های مختلف تصمیم‌گیری و مدیریتی و اجرایی آن به چه صورت است و چه افرادی هستند، بنده اطلاعی از آن ندارم.

وی ادامه داد: البته این اواخر شنیدم که نشست یک حلقه ثابت دارد که گروه اصلی هستند و تعدادی هستند که مشورت می‌دهند خوب این برای من روشن نیست، تا به حال نیز بروشوری، اطلاعیه‌ای، کاغذی، مجله‌ای چیزی دست من نرسیده که مثلاً در آن آمده باشد که آقای فلانی جزء رای دهنده‌ها برای تصمیم گیری‌ها است، خوب این اطلاع رسانی یک عیب بزرگ است.

استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: نکته دیگر اینکه در جریاناتی که پیش آمده در این چند سال و احیاناً تصمیماتی که گرفته شده است گاهاً با مرکز مدیریت حوزه تضادهایی داشته است، مثلاً سر جریان استاد محوری و امثال آن، که پای مراجع هم وسط کشیده شد و جریاناتی پیش آمد که ما نفهمیدم ریشه این تصمیم چه بود، بنده خودم به عنوان یک استاد متوجه نشدم که چرا این آقایان استاد محوری را قبول نکردند، عیب و مشکل طرح استاد محوری چه بود، البته شنیدم که در آن جلسه‌ای که در این رابطه بوده اجماع بر مخالفت با این طرح بوده است، در هر صورت اطلاع رسانی ناقص و نامناسب است و عملاً اطلاع رسانی وجود ندارد، این یک عیب بزرگی است.

وی اظهار داشت: بنده زمانی که در یک تشکیلاتی هستم هر چه راجع به آن مجموعه بیشتر بدانم همسان سازی بهتری پیدا می‌کنم، انتقادهایم کمتر می‌شود چون یک سری از انتقادات بر اثر ندانستن است، به خاطر اینکه بنده چون نمی‌دانم، انتقاد می‌کنم و چه بسا اگر من نیز می‌دانستم نظرم همین می‌بود، اطلاع رسانی رکن مهمی است.

استاد سطح عالی حوزه علمیه قم در رابطه با سایت نشست دوره‌ای اساتید، گفت: البته شنیدم که سایت نشست دوره‌ای هم راه افتاده است، البته مراجعه نکردم چون تازه اطلاعات راجع به سایت را شنیدم اما به نظرم سایت کافی نیست، چون خیلی از اساتید یا اطلاع کافی از سایت ندارند، یا با اینترنت کاری ندارند، یا در صورت استفاده از اینترنت زیاد حوصله سر زدن به سایت را ندارند چون در سایت هم قسمت‌های مختلفی وجود دارد مثل دروس اساتید و بخش‌های دیگر، خیلی اساتید با سایت در ارتباط نیستند.

وی افزود: حتما یک مجله ماهانه که گزارشات ماهانه دقیق و قابل قبولی منتشر کند لازم است، به طوری که سر هم کردن نباشد، بدون هیچ گونه ابایی از اینکه بگویند آقای فلانی رئیس است، آقای فلانی جزء هیأت مشورتی است، نظراتی که گرفته شده بر اساس آرای مخفی بوده یا آشکار، چگونه و چطور بوده است، آن وقت بنده نیز به عنوان یکی از اعضای این مجموعه و یکی از اساتید مدافع این مجموعه می‌شوم و مدافع تصمیماتی که گرفته شده است، نه اینکه فقط شنونده باشم و احیاناً منتقد، لذا به نظر بنده اطلاع رسانی یک معضلی است برای این مجموعه که زحمت می‌کشند و کار می‌کنند، البته بنده افکار مدیریتی نشست دوره‌ای را می‌پسندم و در جاهای مختلفی که صحبت شده گفته‌ام که نشست دوره‌ای خیلی فعالتر، منطقی‌تر، بروز‌تر و خیلی مدیریت‌تر شده از مجموعه‌های مشابه‌اش دارد کار می‌کند منتهی از این کارها و زحماتی که کشیده می‌شود خبر نداریم و خبر نداشتن خودش عیب است.

استاد بحرینی مطرح کرد: نکته دیگری که بنده باز احساس می کنم لازم است مجموعه عزیزانی که در نشست دوره‌ای کار می‌کنند در این فازها نیز وارد شوند موضوعات جلسات نشست است، ببینید الان نشست‌هایی که برگزار می‌شود، موضوعاتی که مطرح می‌شود مثلاً موضوع جلسه اخیر جریانات تکفیری بود یا موضوعات دیگری که در جلسات دیگر مطرح می‌شود، ما یک مشکلاتی داریم که گفته می شود مشکلات صنفی یعنی صنف اساتید و صنف طلبه‌ها و چون نشست دوره‌ای یک حلقه‌ای در مجموعه حوزه است که حلقه بعدی آن طلبه‌ها و شاگردها است، لذا تصمیم گیری‌ها هم نسبت به مشکلاتی که مربوط به شاگردان و طلبه‌ها هست تأثیر مستقیم دارد، بنابراین ما باید یک بازنگری نسبت به مشکلات صنفی بکنیم.

وی اضافه نمود: من یک لیستی دیدم حدود 1400-1500 نفر از اساتید، الان این مجموعه اساتید که شکل گرفته یک سری مشکلاتی دارند، نه مشکلات شخصی که مثلاً یکی پول لازم دارد، یکی خانه ندارد، یکی ماشین ندارد و از این قبیل منظور نیست، مشکلات صنفی یعنی «استاد بما هو استاد» در یک مجموعه‌ای که قرار می‌گیرد چه مشکلاتی دارد، مثلاً من مشکلم این است که در این مجموعه نمی‌توانم جایی برای خودم باز کنم، خوب اگر این مشکل من استاد است، باید این مشکل در مجموعه مطرح شود، ما راهکارهایی پیدا کنیم برای اینکه اساتید جدیدی که وارد می‌شوند چگونه می‌توانند خودشان را بروز دهند؟

استاد سطوح عالی حوزه ادامه داد: این را نسپریم به دست امت اسلام، هر کسی که هر طور شد، شد؛ خیلی از مهره‌ها اینطوری می‌سوزند، به طور مثال من خیلی سواد دارم از لحاظ علمی در رتبه خوب و بالایی هستم، ولی وقتی می‌خواهم درس بگویم به مدارس مختلف که مراجعه می‌کنم مدرسی پیدا نمی‌کنم، آن وقت مجبورم که تدریس را رها کنم، خوب اینجا یک مهره سوخت، بعضی از اساتید هستند و ما این را به شکل‌های مختلفی می‌بینیم، و این مهره سوزی است، خوب اگر ما در تشکیلات صنفی تعریف کنیم، جایگاه‌ها را مشخص کنیم، راهکارهایی داشته باشیم و همیاری‌هایی داشته باشیم دیگر این مشکل پیش نمی آید.

وی خاطرنشان کرد: همچنین مشکلات صنفی که در روند کار وجود دارد، به عنوان مثال تعطیلات بیش از حد حوزه، که مشکلات زیادی برای استاد و شاگرد پیش می‌آورد، خوب این یک مشکل صنفی است و همین طور مشکلات دیگر، مثلاً شروح غیر متعارفی که در بازار است خوب این مشکل صنفی است، آقایان اساتیدی که به اشکال مختلف مرتب در حال شرح نویسی هستند، خوب اینها از جهاتی دارند به علمیت حوزه ضربه می‌زنند، خوب ما به عنوان یک مشکل صنفی باید این را بررسی کنیم و همین طور مشکلات دیگری که شاید بیش از ده‌ها مشکل باشد، چون زمانی که مشکل صنفی می‌شود مشکلات هم به همان نسبت بزرگ می‌شود، هر چه قدر مجموعه بزرگتر باشد مشکلات خاص خودش هم بزرگ و بزرگتر می‌شود.

استاد حوزه بیان داشت: به جای اینکه در جلسات مثلاً جریانات تکفیری موضوع باشد، این مشکلات مطرح شود، البته موضوع جریانات تکفیری هم موضوع خیلی خوبی هست اشکالی ندارد باشد، به نظرم حال آن موضوع هم باشد ولی مباحث مختلف دیگری که مثلاً در ایام تبلیغ چه کنیم، اوقات فراغت چه کار کنیم را نیز در جلسات مطرح کنیم، اینها به نظر من بحث‌های صنفی است و مطرح شدن مشکلات صنفی اولویت دارد حالا ده تا، پانزده تا پیشنهاد است، ده تا، پانزده تا مشکل است مثلاً می شود 25 تا عنوان خوب اگر ما واقعاً اساتید را تشویق کنیم که روی این عناوین کار کنند بعد نظراتشان را ارائه دهند بعد نظرات مورد بررسی قرار بگیرد راهکارهای عملی انتخاب شود، الزامات عملی در بین اساتید ایجاد شود که ما مشکلات صنفی‌مان کمتر و کمتر شود.

وی متذکر شد: مثلاً یکی از مشکلاتی که هست این است که بعضی از اساتید برای شاگرد وقت نمی‌گذارند، تا شاگرد بیاید سوال کند، استاد عجله دارد که به درس بعدی برسد، این مشکل صنفی است و الان خیلی هم مبتلابه شده است و شاگردان هم خیلی گله دارند، خوب این مشکل صنفی کجا باید مطرح شود، کجا باید راهکاری برای آن پیدا شود، کجا باید حل شود، در خود این مجموعه، قبل از اینکه کار از دست در برود، قبل از اینکه چهار تا شاگرد از دست برود، قبل از اینکه فضا یک فضای رقابت نامناسب بشود، باز هم این یک مشکل صنفی است.

استاد حوزه با بیان یکی دیگر از مشکلات صنفی، اظهار کرد: تبلیغات اساتید نیز باید بررسی شود، هر سال ابتدای شروع کلاس‌ها می‌بینیم که در و دیوار و کوچه و خیابان اطلاعیه چسباندند، مثلاً یک استاد هزار تا یا بیشتر اطلاعیه چاپ می‌کند، می دهد دست کسی و روی دیوارهای تمیز و تیر چراغ برق و هر جایی که می‌شود، می‌چسباند و این تعداد را می‌زنند که مثلاً پنجاه تا شاگرد دارند 55 شاگرد بشوند، به خاطر پنج نفر هزار تا اطلاعیه می‌زند، یکی می‌زند، آن یکی می‌کند، دیگری روی اطلاعیه استاد دیگری می چسباند، خوب اینها مشکلات است، ما اگر این مشکلات را اینجا بررسی نکنیم و راهکاری ارائه ندهیم و اساتید را دعوت به منطق و نظم و درایت نکنیم طبیعتاً یک روزی مشکلات تبدیل به غده می‌شود بعد منفجر می‌شود و آن وقت آسیبی به جامعه می‌زند، مثلاً شهرداری بیاید وسط و جلوی تبلیغات اساتید را بگیرد چقدر زشت است و چقدر بازخورد بدی دارد.

وی بیان کرد: بنده نظرم این است که ما باید یک مقدار روی مشکلات صنفی متمرکز بشویم و در حقیقت نشست دوره‌ای را تبدیل کنیم به یک نشست تخصصی صنفی، البته مسائل روز جهان و جامعه هم باشد، ما منکر آنها نیستیم، ولی این طرف یک گروهی تشکیل شوند با پیگیری و نظر خواهی از اساتید، خدمت اساتید برسند و بپرسند و پیدا کنند که مشکلات چیست؟ راههای ترقی چیست؟ اینها را لیست کنند، بعد تبدیل به موضوع کنند، سپس اسناد و مدارک آن را جمع بندی کنند، پس از آن ببینند داستان چیست پیگیری کنند تا بتوانند ان شاء الله مشکلات را کمتر و کمتر کنند.

استاد بحرینی یادآور شد: اینکه عرض می‌کنم بنده خودم یک نمونه‌اش را دیدم، یک سال بعضی از آقایان اشکال کرده بودند که در برخی از دروس آزاد حوزه تراکم بیش از حد استاد است و در بعضی دیگر از دروس خلوتی بیش از حد استاد است و شاگردان در انتخاب استاد در دروسی که استاد کمی دارند با مشکل مواجه شدند، آقایی آمد گفت که نه، نظم ما در بی نظمی ما است ما بررسی کردیم دیدیم آمارها همیشه درست است و با این جواب تمامش کردند و رفت.

وی ادامه داد: در همین سال تحصیلی ابتدای سال چند بار پیامک دادند که آقا فلان بحث علمی، یا فلان منطقه استاد کم است اگر می‌توانید درستان را جا به جا کنید، خوب این یک کار خوبی است، اول یک آسیب شناخته شد بعد یک گروه شکل گرفت بعد پیگیری شد سپس این آسیب را از حالت آسیبش درآوردند منطق و جهت به آن دادند و حلش کردند، هیچ اشکالی ندارد که ما این مجموعه نشست دوره‌ای اساتید را حالا که زیر مجموعه مراجع شده است و در رأس آن هم مراجع قرار گرفتند تبدیل به یک ساختار منظم و به اصطلاح چینشی و دقیق کنیم و مدارج ترقی برایش در نظر بگیریم، مثلاً توسط یک رتبه‌های خاصی ترقی داشته باشند، ایرادی ندارد که ما نظام حوزه را مدون و منظم کنیم و آسیب‌های آن را کم کنیم.

وی با ابراز امیدواری نسبت به حل مشکلات حوزه گفت: ان شاء الله به بهترین شکل ممکن حوزه را در مجموعه بیرونی خودمان که دیگران می‌بینند و در منظرهای جهانی بتوانیم با قدرت تمام جلوه‌گری حوزه را نشان دهیم و واقعاً بگوئیم که حوزه جدا از بحث علمی خودجوشی که افرادی در این مجموعه پیدا می‌کنند در ساختار هم به گونه‌ای است که می‌تواند ترقی در افراد ایجاد کند.

استاد بحرینی در پایان ابراز داشت: اگر الان برویم در فضای علمی خارج از کشور از ما بپرسند شما سالی چند روز در فضای علمی تان درس دارید ما بگوئیم سالی صد الی صد و ده روز، آن وقت بگویند در این صدو ده روز شاگرد شما چند روز غیبت می‌کند، بگوئیم سالی ده روز، بعد می‌شود صد روز، استاد شما چند روز غیبت دارد، استاد هم سالی ده روز غیبت دارد یا مکه می رود یا کربلا و مشهد می رود، می‌شود نود روز، در کل سال نود روز درس خوانده می‌شود، اصلاً می‌شود این حرف را زد؟ اگر چه می‌شود توجیه کرد که اینها تحصیل است و ترک تحصیل نیست و تبلیغ است و دیگر توجیهات  مختلف، اما بالاخره آن توان مدیریت علمی حوزه آن قدر ضعیف شده که هیچ مسئول و هیچ ساختاری نیز تعریف نشده که بیاید این آسیب‌ها را ترمیم کند و به حالت اولش برگرداند، من فکر می‌کنم که نشست دوره‌ای در این امور هم می‌تواند پیش قدم باشد همان طور که در بعضی امور دیگر هم پیش قدم شده و توانسته است به تعبیر من رهبری حوزه را به عهده بگیرد؛ حالا خدا حفظ کند کسانی را که این بنیان را گذاشتند و این زحمت را کشیدند و بارها و بارها گفتم که اینان اهل فکرند و کارهای قشنگی انجام می‌دهند ان شاء الله بتوانند پیشرفت بیشتری داشته باشند و هم خودشان و هم فضای حوزه را بتوانند رشد دهند./220/21/20