استاد فرهاد فتحی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «دین در دنیای مدرن» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: از نظر من امروز سه دیدگاه و رویکرد کلی در مورد دین و دینداری وجود دارد؛ نگاه افراطی، نگاه تفریطی و نگاه متعادل

وی افزود: در نگاه افراطی، دین با همان روش های سنتی باید ادامه پیدا کند و هر نوع نوآوری بدعت محسوب می شود و اساسا معتقد است فقط با این روش ها دین را می شود درست فهمید و عمل کرد و خروجی این تفکر از کتب حوزوی قدیمی تا نماهنگ های مذهبی مشهود است که در حوزه می گویند فقط کتاب هایی که ما می گوییم را باید بخوانید؛ گرچه هیچ تناسبی با مباحث امروز نداشته باشد. و تاکید می کنند راه درست همین است که ما پیموده ایم؛ گرچه امروز در مقابل جامعه حرفی برای گفتن نداریم؛ ولی حق با ماست و جامعه باید حرف های ما را بفهمد و ما نباید روش های خود را تغییر بدهیم.

استاد فتحی خاطرنشان کرد: در نگاه تفریطی، دین به درد نمی خورد و کهنه شده است و باید با عقل و علم زندگی کنیم و دین را از زندگی حذف کنیم؛ چون دین پاسخگوی مسائل بشر امروز نیست و بی فایده است.

وی در ادامه بیان کرد: در نگاه متعادل، اصل دین برای انسان در هر زمانی نیاز است و روح انسان نیازمند امور معنوی و تعلیمات دینی است و بهترین نسخه برای رشد انسان، نسخه دین است؛ ولی باید با حفظ اصول طبق مقتضیات زمان، روش ها را به روز کرد و نسخه ای که متناسب با هر عصری است را ارائه کرد. به عنوان مثال در حوزه موسیقی بزرگانی مثل مقدس اردبیلی که خدمت امام زمان (عج) رسیدند و در اوج فقه و عرفان عملی بودند، تصریح می کنند دلیل متفنی برای حرمت غِنا نداریم. برخی از اساتید که از بزرگان بودند، همین مطلب را سر درس می گفتند و بنده هم تک تک ادله را بررسی کردم؛ اما دلیل متقنی برای حرمت پیدا نکردم و نوشته ای برای چندسال قبل دارم که منتشر نکرده ام؛ هم احادیث ذیل آیات قول الزور و آیات دیگر که به غنا معنا شده، اشکال سندی و‌ دلالی دارد؛ هم روایات مستقل، مشکل سندی و دلالی دارند؛ و حجیت اجماع هم بین علما اختلافی است؛ گرچه اجماع واقعی هم در این مساله وجود ندارد و اشکال صغروی هم به اجماع وارد است. در هر حال، موضوعی که بسیار مهم جلوه داده می شود، از لحاظ شرعی ادله متقنی مثل مسائل دیگر ندارد و معرکه آرا و اختلاف است و اینجا به نظرم باید نسبت به مردم مماشات کرد؛ گرچه ممکن است برای خودمان احتیاطات شخصی داشته باشیم. در مورد اصل حرمت غنا اختلاف است. در مورد اینکه چه چیزی غنا است، هم اختلاف بسیار است. در مورد اینکه مستثنیات غنا توقیفی و مختصّ چند مورد است یا اینکه می شود تنقیح مناط و الغای خصوصیت کرد و به موارد دیگر تسری داد، می شود بحث کرد و اینجا مثل حرام بودن شراب و واجب بودن نماز نیست که حرمت و وجوبش روشن باشد. به عنوان مثال رساله سطح چهار بنده در مورد طهارت و نجاست مُسکرات است، آنجا ثابت کردیم خوردن شراب، ولو اندازه سرسوزن، قطعا حرام است و روایت مستند بسیاری در این زمینه داریم؛ ولی اینکه شراب نجس است یا پاک هم روایات دو گونه است؛ هم نظرات بزرگان شیعه، شیخ صدوق که به دعای امام زمان (عج) به دنیا آمده است و از بزرگان ماست، در مقدمه الفقیه تصریح می کند که احادیث را از کتب مشهوره و علیها المعول استخراج کرده است، حدیثی ذکر می کند که طهارت شراب و تمام مسکرات را ثابت می کند و بنده هم در جمع بندی رساله گفته ام که دلیل متقنی برای نجاست نیست؛ مگر از باب احتیاط در عمل، که مرحوم محقق ذکر کرده است.

این فعال عرصه رسانه خاطرنشان کرد: معتقدم مشکل جامعه ما این مسائل نیست و ما باید اول چهره مثبت و مردمی از خودمان ارائه کنیم و مردم به من به عنوان یک عالم دینی و انسان به روز اعتماد کنند؛ بعد از آن آرام آرام کنار هم رشد کنیم که عملا این کار رو انجام دادیم؛ بدون اینکه شعار بدیم و بودجه بگیریم، هر سال مخاطب بسیاری پیام می دهند که تغییر کرده اند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اگر عزیزان خودشان و روش هایشان را به روز نکنند و مشغول تخریب مراسم جمکران و محفل و معلی و ... شوند، نسل جدید به سمت شما نخواهند آمد و کامل بی دین خواهد شد. با همین جذابیت ها می شود دین را نیم بند در جامعه اجرا کرد؛ وگرنه با روش های قدیمی نسلی که اهل حساب کتاب است و کلی جذابیت سمعی و بصری درکنارش است، جذب دین نمی شود. یادم نمی رود تا چقدر به سبک مداحی سید جواد ذاکر حمله شد؛ ولی امروز همه هیئت ها برای جذب جوان همان روش را اجرا می کنند. زمان بگذرد، مسائل حل می شود؛ ولی ما دوست داریم بدون گذر زمان و عدم هزینه، مسائل حل شود.