استاد محمد ابراهیم کفیل از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «توجه به اهمیت سوره حمد، به عنوان یکی از اجزاء مهم نماز» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو عنوان داشت: نماز به فرموده امام سجاد علیه السلام ورود بر خداوند وایستادن در پیشگاه اوست. ورود و ملاقاتی که حضرت حق تبارک و تعالی جوانب مختلف آن را مورد توجه قرار داده و عنایات ویژه خود رانسبت به آن مبذول داشته است که همه اینها از جایگاه خاص آن در بین عبادات حکایت می کند.

وی افزود: خداوند متعال نماز را در بهترين اوقات شبانه ‌روز قرارداده‌ است. در روایت آمده است در وقت نماز دست به دعا برداريد كه بهترين ساعت ها است. خدا در آن نظر لطف به بندگان خود دارد به مناجات آنها پاسخ دهد و فرياد آنها را لبيك گويد و درخواست آنها را بدهد و دعاى آنها را مستجاب كند.

 «قال رسول الله صلَّي اللهُ عليه و آله و سلم: وَ ارْفَعُوا إِلَيْهِ أَيْدِيَكُمْ بِالدُّعَاءِ فِي أَوْقَاتِ صَلَاتِكُمْ فَإِنَّهَا أَفْضَلُ السَّاعَاتِ يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهَا بِالرَّحْمَةِ إِلَى عِبَادِهِ يُجِيبُهُمْ إِذَا نَاجَوْهُ وَ يُلَبِّيهِمْ إِذَا نَادَوْهُ وَ يُعْطِيهِمْ إِذَا سَأَلُوهُ وَ يَسْتَجِيبُ لَهُمْ إِذَا دَعَوْه» (وسائل‏الشيعة؛ ج 10؛ ص: 313)

استاد کفیل در ادامه بیان کرد: برای نماز مکان ویژه با فضیلت خاص، همانند مسجد در نظر گرفته شده است. در روایت آمده است که در تورات چنین آمده است: براستى خانه‏هاى من در روى زمين همان مساجد است، هلا فرخنده باد آن بنده‏اى كه در سراى خويش وضو سازد و مرا در خانه‏ام زيارت كند، البتّه كه گراميداشت ميهمان بر صاحب خانه‏ لازم و فرض است، هلا آنان را كه در تاريكيهاى شب گام برداشتن بسوى مساجد را پيشه ساخته‏اند بشارت ده كه در روز رستاخيز با نورى درخشان وارد محشر خواهند شد. «رُوِيَ أَنَّ فِي التَّوْرَاةِ مَكْتُوباً أَنَّ بُيُوتِي فِي الْأَرْضِ الْمَسَاجِدُ فَطُوبَى لِعَبْدٍ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ زَارَنِي فِي بَيْتِي أَلَا إِنَّ عَلَى الْمَزُورِ كَرَامَةَ الزَّائِرِ أَلَا بَشِّرِ الْمَشَّاءِينَ فِي الظُّلُمَاتِ إِلَى الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ السَّاطِعِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» (من‏ لا يحضره ‏الفقيه؛ ج: 1؛ ص: 239)

وی افزود: در روایتی دیگر می خوانیم: مسعدة بن صدقه از امام صادق عليه السّلام، و آن حضرت از پدران بزرگوارش روايت كرده است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود: ثواب خواندن نماز در مسجد من‏ (مسجد النّبى) برابر ده هزار نماز در مساجد ديگر جز مسجد الحرام است، زيرا ثواب نماز در مسجد الحرام برابر ثواب يك صد هزار نماز در مساجد ديگر است. «عَنِ ابْنِ صَدَقَةَ عَنِ الصَّادِقِ ع آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِي تَعْدِلُ عِنْدَ اللَّهِ عَشَرَةَ آلَافِ صَلَاةٍ فِي غَيْرِهِ مِنَ الْمَسَاجِدِ إِلَّا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ فَإِنَّ الصَّلَاةَ فِيهِ تَعْدِلُ مِائَةَ أَلْفِ صَلَاةٍ» (من‏ لا يحضره ‏الفقيه؛ ج: 1؛ ص: 228)

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: از اميرالمؤمنين على عليه السّلام منقول است كه فرمود: يك نماز در بيت‏ المقدّس‏ برابرست با هزار نماز و يك نماز در مسجد اعظم (مسجد الحرام ظاهرا و با توجّه به ساير اخبار و شايد در مسجد جامع شهر) برابرست با صد هزار نماز، و يك نماز در مسجد قبيله (كه امروز بايد مسجد محلّه را بجاى آن دانست) برابرست با بيست و پنج نماز، و يك نماز در مسجد بازار برابرست با دوازده نماز، و نمازى كه شخص در خانه خود ميخواند تنها ارزش يك نماز را دارد. «وَ قَالَ عَلِيٌّ علیه السلام: صَلَاةٌ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ تَعْدِلُ أَلْفَ صَلَاةٍ وَ صَلَاةٌفِي الْمَسْجِدِ الْأَعْظَمِ تَعْدِلُ مِائَةَ أَلْفِ صَلَاةٍ وَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِ الْقَبِيلَةِ تَعْدِلُ خَمْساًوَ عِشْرِينَ صَلَاةً وَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِ السُّوقِ تَعْدِلُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ صَلَاةً وَ صَلَاةُ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَعْدِلُ صَلَاةً وَاحِدَةً» (من‏ لا يحضره‏ الفقيه؛ ج: 1؛ ص: 234)

وی اضافه نمود: در روایتی دیگر آمده است: امام صادق علیه السلام فرموده است، مكه‏ حرم‏ خدا و حرم رسول خدا و حرم على بن ابى طالب به شمار مى‏ آيد. يك ركعت نماز در آن معادل صد هزار نماز و يك درهم صدقه در آن معادل يك صد هزار درهم است. مدينه هم حرم خدا و حرم رسول خدا و حرم اميرالمؤمنين على است. يك ركعت نماز در آن، معادل ده هزار ركعت و يك درهم صدقه در آن، معادل ده‏ هزار درهم‏ است. كوفه هم حرم خدا و حرم رسول خدا و حرم امير المؤمنين است و يك ركعت نماز در آن، معادل هزار ركعت است. «عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: مَكَّةُ حَرَمُ اللَّهُ وَ حَرَمُ رَسُولِهِ وَ حَرَمُ عَلِيٍّ الصَّلَاةُ فِيهَا بِمِائَةِ أَلْفِ صَلَاةٍ وَ الدِّرْهَمُ فِيهَا بِمِائَةِ أَلْفِ دِرْهَمٍ وَ الْمَدِينَةُ حَرَمُ اللَّهُ وَ حَرَمُ رَسُولِهِ وَ حَرَمُ عَلِيٍّ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ الصَّلَاةُ فِيهَا فِي مَسْجِدِهَا بِعَشَرَةِ آلَافِ صَلَاةٍ وَ الدِّرْهَمُ فِيهَا بِعَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ وَ الْكُوفَةُ حَرَمُ اللَّهُ وَ حَرَمُ رَسُولِهِ وَ حَرَمُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ الصَّلَاةُ فِي مَسْجِدِهَا بِأَلْفِ صَلَاةٍ» (الكافي؛ ج 4؛ ص 586)

استاد محمد ابراهیم کفیل خاطرنشان کرد: برای نماز، جهت ویژه، یعنی قبله قرار داده شده است؛ آن هم مکانی که پس از کربلا بهترین نقطه زمین است. مجموعه نماز از بهترین ها (بهترین اجزا و بهترین حالات) شکل گرفته است. در بین عبادات فردی، عبادتی به پای قرائت قرآن، ذکر، دعا و استغفار نمی رسد و در بین این امور، اجزای تشکیل دهنده نماز یعنی سورة مبارک «حمد»، سورة مبارک «توحيد»، «تسبيحات اربعه» و «صلوات بر محمد وآل محمد») هر كدام جایگاه ويژه ‌اي دارند و از بهترین ها هستند. حالات نماز یعنی قیام، ركوع و سجده هم از بهترین حالات حضور بنده در پیشگاه رب العالمین است. آری نماز، از چنين مفردات و حالاتي تشكيل شده‌ است که توجه به آنها می تواند گوشه ای ازعظمت و اهمیت آن را برای نمازگزار جلوه گر سازد. و همانگونه كه اگر آشپزي توجه داشته ‌باشد كه براي طبخ غذا بهترين برنج و روغن و امکانات در اختيار او قرار گرفته ‌است در پختن غذا نهايت سعي را مي ‌نمايد، همينطور هم اگر نمازگزار به اجزاء و حالات نماز و اهميت ویژه هر كدام توجه ‌كند، در ايجاد يك نماز كامل تلاش خواهد كرد.

اهميت سورة حمد

وی افزود: در بیان گوشه هایی از اهمیت اجزای نماز، به اهمیت سوره حمد اشاره می کنیم. سوره حمد، دو بار نازل شده و سبع المثاني است. شارح اصول کافی فرموده همه مفسران «السبع المثانی» را سوره حمد دانسته اند که چون مشتمل بر هفت آیه است«السبع» نامیده شده وچون در هر نماز دو بار خوانده می شود ویااینکه دو بار نازل شده،یک بار در مکه ودیگر بار در مدینه «المثانی» است. «و اتّفق أرباب التفسير على أنّ السبع المثاني هي الفاتحة، و قالوا: سمّيت بذلك لأنّها سبع آيات، و يثنى في الصلاة أو في النزول حيث نزلت بمكّة و بالمدينة» (شرح فروع الكافي (لمولى محمد هادي بن محمد صالح المازندراني)؛ ج‏ 3؛ ص 34)

استاد کفیل خاطرنشان کرد: سوره حمد، اساسِ قرآن است؛ ازابن عباس نقل شده که هر چیزی اساسی دارد و اساس قرآن سوره حمد است. «و عن ابن عبّاس أنّه قال: إنّ لكلّ شي‏ء أساساً، و أساس‏ القرآن‏ فاتحة الكتاب»

وی در ادامه بیان کرد: سوره حمد، برترين سوره است؛ در روایت نبوی است پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به جابر بن عبدالله فرمودند: برترین سوره ای را که خداوند متعال در کتابش نازل فرموده، به تو بیاموزم؟ جابر عرض کرد آری پدر و مادرم فدایت باد. حضرت به او سوره حمد را که اساس قرآن است تعلیم نمودند و پس از آن فرمودند: در باره این سوره برایت بگویم؟ باز هم با اشتیاق پاسخ مثبت داد. فرمودند: این سوره شفای از هر دردی جز «سام» است و منظور از سام، «مرگ» است. «أَنَّ النَّبِيَّ صلی الله علیه وآله قَالَ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ يَا جَابِرُ أَ لَا أُعَلِّمُكَ أَفْضَلَ سُورَةٍ أَنْزَلَهَا اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ قَالَ فَقَالَ لَهُ جَابِرٌ بَلَى بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِيهَا- قَالَ فَعَلَّمَهُ الْحَمْدَ أُمَّ الْكِتَابِ ثُمَّ قَالَ يَا جَابِرُ أَ لَا أُخْبِرُكَ عَنْهَا قَالَ بَلَى بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي فَأَخْبَرَهُ قَالَ هِيَ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلَّا السَّامَ وَ السَّامُ الْمَوْت» (البرهان في تفسير القرآن؛ ج ‏1؛ ص: 98)

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: سوره حمد، عِدل قرآن است. امیر مؤمنان علیه السلام در ضمن حدیثی  فرمودند:از پیامبر خدا صلی الله علیه وآله شنیدم که فرمودند: خداوند عز وجل در خطاب به من اینگونه فرمود: وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيم و به راستى، به تو سبع المثانى [سوره فاتحه‏] و قرآن بزرگ را عطا كرديم (سوره حجر؛ آیه 87) که به واسطه سوره حمد برمن منت ویژه گذاشته وآن را همتای قرآن عظیم قرار داده است.امیر مؤمنا علیه السلام در ادامه فرمودند:فاتحه اکتاب برترین موجودی گنجینه های عرش الهی است و خداوند عز وجل آن را به حضرت محمد صلی الله علیه و آله اختصاص داده و آن حضرت را به آن شرافت بخشیده و در این جهت هیچ یک از پیامبران را با ایشان شریک نکرده به جز حضرت سلیمان که به ایشان  بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم آن را عطا فرموده است. (این حدیث شریف را امامان علیهم السلام همه نقل نموده اند) «عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ الرِّضَا عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَخِيهِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام.... سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ لِي يَا مُحَمَّدُ وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ فَأَفْرَدَ الِامْتِنَانَ عَلَيَّ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَ جَعَلَهَا بِإِزَاءِ الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ وَ إِنَّ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ أَشْرَفُ مَا فِي كُنُوزِ الْعَرْشِ وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَصَّ مُحَمَّداً وَ شَرَّفَهُ بِهَا وَ لَمْ يُشْرِكْ مَعَهُ فِيهَا أَحَداً مِنْ أَنْبِيَائِهِ مَا خَلَا سُلَيْمَانَ فَإِنَّهُ أَعْطَاهُ مِنْهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم الخ» (أمالي الصدوق؛ ص: 175؛ المجلس الثالث و الثلاثون‏)

استاد کفیل خاطرنشان کرد: خواندن سوره حمد، ثواب خواندن دوثلث قرآن را دارد. در روایت آمده است هر مسلمانی که سوره حمد را بخواند به اندازه ای پاداش می گیرد که گویی دو سوم قرآن را تلاوت نموده است و به اندازه ای که گویی به همه مؤمنان صدقه داده است. «عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله: أَيُّمَا مُسْلِمٍ قَرَأَ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ أُعْطِيَ مِنَ الْأَجْرِ كَأَنَّمَا قَرَأَ ثُلُثَيِ الْقُرْآنِ وَ أُعْطِيَ مِنَ الْأَجْرِ كَأَنَّمَا تَصَدَّقَ عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَة» (بحار الأنوار؛ ج ‏89؛ ص: 259)

وی افزود: سوره حمد تنها سوره ‌اي كه در آن حرف فاء نيست و شفاء است، فاء آفت است. امیر مؤمنان فرمودند:حسن علیه السلام بیمار شد و به شدت دردمند گردید.فاطمه علیها السلام اورا به دوش گرفته،خدمت پیامبر صلی الله علی وآله آورده،در مقابل حضرت گذاشتند وفرمودند:ای رسول خدا برای شفای فرزندتان دعاکنید.پیامبر صلی الله علیه وآله از جا برخواستند وبالای سر کودک نشستند وخطاب به دخترشان فرمودند:فاطمه دخترم خدا این فرزند را به تو داده و هم او می تواند شفا دهد.جبرئیل بر پیامبر صلی الله علیه وآله نازل شد و فرمود: ای محمد همه سوره هایی که خداوند عز وجل برشما نازل فرموده،«فاء» دارد و«فاء»ازآفت حکایت دارد.تنها سوره حمد«فاء»ندارد.پس ظرف آبی طلب کن وچهل بار سوره حمد را برآن بخوان و آبها را برحسن علیه السلام بریز،خداوند قطعا او را شفا خواهد داد.پیامبرصلی الله علیه وآله چنین کردند،کودک به سرعت بهبود یافت. «عَنْ عَلِيٍّ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ اعْتَلَّ الْحَسَنُ علیه السلام فَاشْتَدَّ وَجَعُهُ فَاحْتَمَلَتْهُ فَاطِمَةُ علیها السلام فَأَتَتْ بِهِ النَّبِيَّ صلی الله علیه وآله مُسْتَغِيثَةً مُسْتَجِيرَةً وَ قَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِابْنِكَ أَنْ يَشْفِيَهُ وَ وَضَعَتْهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَامَ صلی الله علیه وآله حَتَّى جَلَسَ عِنْدَ رَأْسِهِ ثُمَّ قَالَ يَا فَاطِمَةُ يَا بُنَيَّةُ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي وَهَبَهُ لَكِ وَ هُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يَشْفِيَهُ فَهَبَطَ عَلَيْهِ جَبْرَئِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ لَمْ يُنْزِلْ عَلَيْكَ سُورَةً مِنَ الْقُرْآنِ إِلَّا وَ فِيهَا فَاءٌ وَ كُلُّ فَاءٍ مِنْ آفَةٍ مَا خَلَا الْحَمْدَ فَإِنَّهُ لَيْسَ فِيهَا فَاءٌ فَادْعُ قَدَحاً مِنْ مَاءٍ فَاقْرَأْ فِيهِ الْحَمْدَ أَرْبَعِينَ مَرَّةً ثُمَّ صُبَّهُ عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ يَشْفِيهِ فَفَعَلَ ذَلِكَ فَكَأَنَّمَا أُنْشِطَ مِنْ عِقَالٍ» (مستدرك: ج 4، ص: 300، ب30؛ و بحارالانوار ج:59، ص 104، ب 53)

وی افزود: سوره حمد، مشتمل بر اسم اعظم است. امام صادق علیه السلام فرمودند:اسم اعظم خداوند در سوره حمد پراکنده است. «في تفسير العياشي: عن الحسن بن علي بن أبي حمزة البطائني، قال: قال أبو عبد اللّه- عليه السلام: اسم اللّه الأعظم، مقطع في أم الكتاب» (تفسير كنز الدقائق و بحر اَلغرائب، ج‏1، ص: 9)

سوره مبارک حمد تقسیم شده ی بین خدا و بنده است.

امام حسن عسگرى از پدرش از پدرانش از امير المؤمنين عليهم السلام از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله از خداوند متعال، نقل كرده كه حضرت حق فرمود: من سوره فاتحه الكتاب را ميان خود و بندگانم تقسيم كرده ‏ام كه نصفش مال من است و نصفش مال بندگانم وهر چه كه بنده ‏ام از من سؤال كند اجابت مى‏ نمايم. وقتى كه بنده ‏اى بگويد: (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏) خداوند متعال مى ‏فرمايد: بنده ‏ام مرا حمد كرد و مى ‏داند نعمت هايى كه دارد از من است و بلاهايى كه هست، از ناحيه من مى‏ باشد كه اگر از او بردارم در باره او احسان كرده ‏ام. شما ملائكه‏ ها را شاهد مى‏ گيرم كه من نعمت هاى آخرت را هم به نعمت هاى دنياى بنده ‏ام اضافا مى ‏كنم و از او بلاها را دفع مى ‏كنم، همان طورى كه بلاهاى آخرت را از او دفع كردم.

وقتى كه بنده مى ‏خواند: (الرحمن الرحيم). خداوند مى‏فرمايد: بنده ‏ام شهادت به رحمان و رحيم بودن من داد. من هم شما را شاهد مى ‏گيرم كه رحمت خود را در باره او زيادتر كنم و از عطاهاى خود به وى ببخشم. وقتى كه بنده بگويد: (مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ‏). خداوند متعال مى‏ فرمايد: من شما را شاهد مى ‏گيرم.

چون او اعتراف به اين كرد كه من صاحب روز پاداش هستم من هم در آن روز حساب او را آسانتر مى ‏كنم، حسنات وى را قبول مى‏ كنم و از گناهانش در مى‏ گذرم. و وقتى كه بنده در نماز مى ‏گويد: إِيَّاكَ نَعْبُدُ خداوند مى ‏فرمايد: بنده‏ام راست گفت، به من عبادت مى ‏كند. من شما را شاهد مى ‏گيرم كه براى عبادت اين بنده ‏ام چنان ثوابى بدهم كه مخالفين عبادت او به آن ثواب غبطه بخورند. و وقتى كه بنده‏ مى ‏گويد: وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‏ خداوند مى ‏فرمايد: اين بنده از من يارى خواست و به من پناه آورد. من شما را شاهد مى ‏گيرم كه در كارهايش به وى يارى دهم و در سختي ها او را حمايت كنم و روز قيامت هم دست او را بگيرم و داخل بهشت بكنم. و وقتى كه بنده مى ‏گويد: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‏ تا آخر سوره‏ حمد خداوند مى‏ فرمايد: اين صراط مستقيم براى بنده من است. آنچه را كه از من خواست به وى مى‏ دهم و او را از هرچه كه مى‏ ترسيد امان دادم. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ قَسَمْتُ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ بَيْنِي وَ بَيْنَ عَبْدِي فَنِصْفُهَا لِي وَ نِصْفُهَا لِعَبْدِي وَ لِعَبْدِي مَا سَأَلَ إِذَا قَالَ الْعَبْدُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ بَدَأَ عَبْدِي بِاسْمِي وَ حَقٌّ عَلَيَّ أَنْ أُتَمِّمَ لَهُ أُمُورَهُ وَ أُبَارِكَ لَهُ فِي أَحْوَالِهِ فَإِذَا قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ حَمِدَنِي عَبْدِي وَ عَلِمَ أَنَّ النِّعَمَ الَّتِي لَهُ مِنْ عِنْدِي وَ أَنَّ الْبَلَايَا الَّتِي دَفَعْتُ عَنْهُ فَبِطَوْلِي أُشْهِدُكُمْ أَنِّي أُضِيفُ لَهُ إِلَى نِعَمِ الدُّنْيَا نِعَمَ الْآخِرَةِ وَ أَدْفَعُ عَنْهُ بَلَايَا الْآخِرَةِ كَمَا دَفَعْتُ عَنْهُ بَلَايَا الدُّنْيَا فَإِذَا قَالَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ شَهِدَ لِي عَبْدِي أَنِّي الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ أُشْهِدُكُمْ لَأُوَفِّرَنَّ مِنْ رَحْمَتِي حَظَّهُ وَ لَأُجْزِلَنَّ مِنْ عَطَائِي نَصِيبَهُ فَإِذَا قَالَ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ أُشْهِدُكُمْ كَمَا اعْتَرَفَ أَنِّي أَنَا مَالِكُ يَوْمِ الدِّينِ لَأُسَهِّلَنَّ يَوْمَ الْحِسَابِ حِسَابَهُ وَ لَأَتَجَاوَزَنَّ عَنْ سَيِّئَاتِهِ فَإِذَا قَالَ إِيَّاكَ نَعْبُدُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَدَقَ عَبْدِي إِيَّايَ يَعْبُدُ أُشْهِدُكُمْ لَأُثِيبَنَّهُ عَلَى عِبَادَتِهِ ثَوَاباً يَغْبِطُهُ كُلُّ مَنْ خَالَفَهُ فِي عِبَادَتِهِ لِي فَإِذَا قَالَ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِيَ اسْتَعَانَ عَبْدِي وَ الْتَجَأَ إِلَيَّ أُشْهِدُكُمْ لَأُعِينَنَّهُ عَلَى أَمْرِهِ وَ لَأُغِيثَنَّهُ فِي شَدَائِدِهِ وَ لَآخُذَنَّ بِيَدِهِ يَوْمَ نَوَائِبِهِ فَإِذَا قَالَ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ إِلَى آخِرِ السُّورَةِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هَذَا لِعَبْدِي وَ لِعَبْدِي مَا سَأَلَ فَقَدِ اسْتَجَبْتُ لِعَبْدِي وَ أَعْطَيْتُهُ مَا أَمَّلَ وَ آمَنْتُهُ مِمَّا مِنْهُ وَجِل» (عیون أخبار الرضا عليه السلام؛ ج ‏1؛ 301)