استاد محمد ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «سه قطره از دریای شرح خطبه شعبانیه» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در روایتی از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم می خوانیم: در طول عمر شما نسيم هایی لطف و عنايت الهى مي وزد شما فرصت را از دست ندهيد و خود را در معرض اين الطاف قرار دهيد. «إِنَّ لِرَبِّكُمْ فِي أَيَّامِ دَهْرِكُمْ نَفَحَاتٍ أَلاَ فَتَعَرَّضُوا لَهَا» (بحار الأنوار، ج ۶۸، ص ۲۲۱) بدون شک ماه مبارک رمضان یکی از این نسيم هاست؛ از این رو باید قدرش را بدانیم و به راحتی این فرصت ارزشمند را از دست ندهیم.

وی افزود: در روایتی از امیرالمؤمنین علیه السلام می خوانیم: فرصت مانند ابر از افق زندگی می ‌گذرد، مواقعی که فرصت‌ های خیری پیش می ‌آید، غنیمت بشمارید و از آنها استفاده کنید. «الفُرصَة تمُّرّ مرِّ السَحاب فانتَهِزوا فُرَصَ الخَیّر» (نهج‌البلاغه فیض، ص 1086) ماه مبارک رمضان بهترین فرصت برای بندگی و آمرزش گناهان است؛ از این رو لازم است این فرصت خوب و بی‌ نظیر را از دست ندهیم. چرا که معلوم نیست دوباره سال آینده زنده باشیم و چنین فرصتی را داشته باشیم؛ همانطور که خیلی از افراد بودند که سال های گذشته زنده بودند؛ ولی اکنون زیر خروارها خاک آرمیده اند.

استاد محمد ابراهیمی در ادامه بیان کرد: شیخ صدوق اعلی الله مقامه، خطبه مشهور رسول الله صلی الله علیه و آله، که معروف به خطبه شعبانیه است را اینچنین روایت می کند: «حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ اَلْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ اَلْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى اَلرِّضَا عَنْ أَبِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ اَلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ اَلْبَاقِرِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ زَيْنِ اَلْعَابِدِينَ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ سَيِّدِ اَلشُّهَدَاءِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ سَيِّدِ اَلْوَصِيِّينَ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ خَطَبَنَا ذَاتَ يَوْمٍ فَقَالَ أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ  إِلَيْكُمْ  شَهْرُ  اَللَّهِ بِالْبَرَكَةِ وَ اَلرَّحْمَةِ وَ اَلْمَغْفِرَةِ» سند این حدیث شبیه سند حدیث معروف سلسله الذهب است که امام هشتم علی بن موسی الرضا علیه السلام در نیشابور ایراد فرمود؛ «کلمه لا اله الا الله حصنی فمن دخل حسنی امن من عذابی» که از پدر بزرگوارش امام کاظم و او از امام صادق و او امام باقر و او از امام سجاد و او از امام حسین و او از پدرش امیرالمؤمنین علیهم السلام و او از پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم نقل فرمود؛ تنها تفاوت در این است در حدیث سلسله الذهب از خدا نقل می کند و اینجا به همان صورت است؛ یعنی امام هشتم از پدرش نقل می کند و او از پدرانش از امیرالمؤمنین و او از پيامبر و دیگر به خدا نسبت نمی دهد؛ اگرچه آنچه پیامبر می فرماید، از جانب خداوند است؛ همانطور که خداوند در قرآن می فرماید: «وَ مَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى» و از سر هوس سخن نمى‏ گويد  * اين سخن بجز وحيى كه وحى مى ‏شود، نيست»

وی افزود: از کلام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می آموزیم: «یا ایها الناس انه قد أقبل الیکم شهرالله بالبرکة و الرحمة و المغفرة» ای مردم ماه خدا رو آورده به سوی شما با برکت و رحمت و آمرزش.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در کلام حضرت صلی الله علیه و آله و سلم می خوانیم: «یا ایها الناس» از اینکه تعبیر به یا ایها الناس، یعنی ای مردم فرمود و نفرمود یا ایها المسلمون، یا نفرمود یا ایها المؤمنون، یا نفرمود یا ایها الصائمون، بلکه فرمود ایها الناس؛ شاید بشود استفاده کرد که برکات و فیوضات این ماه (حداقل بخشی از آنها) اختصاص به روزه داران یا حتی مسلمانان ندارد؛ بلکه همه مردم و همه انسان ‌ها از فیوضات این ماه بهره مند می شوند. در دعای ماه رجب هم خواندیم «یا من یعطی من لم یسأله و لم یعرفه تحنتا منه و رحمة» ای کسی که عطا می کنی از روی مهربانی و رحمت؛ حتی به کسانی که از تو درخواست نکرده اند یا حتی تو را نمی شناسد

وی افزود: در عبارت حضرت صلی الله علیه و آله و سلم  می خوانیم: «شهر الله» اینکه این ماه را به خدا نسبت می دهد و می فرماید شهر الله یعنی ماه خدا نکته دارد. به عبارتی مضاف الیه از مضاف کسب تعریف می کند. چه بسا از اشیاء که به خودی خود هیچ ارزشی ندارند یا اگر دارند ارزش چندانی نیست؛ ولی وقتی منسوب به شخص خاصّی می شوند که پیش مردم احترام دارد، ارزش پیدا می کنند

استاد محمد ابراهیمی خاطرنشان کرد: برای درک بهتر به دو نمونه اشاره می کنیم. مدتی قبل، بعد از شهادت سید حسن نصرالله قدّس سرّه کلیپی منتشر شد، که از مردم می خواستند انگشتری را قیمت بگذارند؛ انگشتری که در حقیقت، برای آن شهید عزیز بود. وقتی مردم متوجه این قضیه می شدند که انگشتر، متعلق به سید حسن نصرالله اسـت، معترفانه می گفتند انگشتری باارزش است که قیمت نمی توان روی آن گذاشت.

وی افزود: در مقابل نمونه قبل، مدتی پیش خبری پخش شد مبنی بر اینکه آدامسی که فرگوسن مربی مشهور تیم منچستر یونایتد آخرین بار جویده بود، در یک حراجی به قیمت ۴۵۶ هزار یورو به فروش رفته است؛ آدامس جویده شده که اکر در حالت عادی کسی ببیند، از آن بدش هم بیاید؛ اما چون متعلّق به یک شخصیت معروف است، اینطور ارزش پیدا می کند.

استاد محمد ابراهیمی خاطرنشان کرد: در کلام رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم می خوانیم که این ماه، «شهر الله» است؛ ماهی است که به خدا نسبت داده شده است؛ نسبتی که حکایت از ارزش بالای این ماه است. خداوند این ماه را برای خود برگزیده است؛ همانطور که در روایت داریم: «انّ الله تبارک و تعالی اختار من الایّام یوم الجمعة و من الّیالی لیلة القدر و من الشّهور شهر رمضان»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در فقره ای دیگر از خطبه مشهور شعبانیه به این آموزه می رسیم که ماه رمضان، ماه مغفره است. از روایات مختلف و از جمله از ادامه همین خطبه مشخص می شود خداوند متعال در این ماه به دنبال کوچیکترین بهانه است تا بندگانش را بیامرزد. در برخی از احادیث داریم: «من تصدّق بصدقه غفرالله له» کسی که یک صدقه  بدهد، در این ماه خداوند او را می آمرزد. «من تطوع بصلاة غفر الله له» کسی که یک نماز مستحبی بخواند، خدا او را می آمرزد. «من وصل فیه رحمه غفر الله له» کسی که یک صله رحم انجام دهد، خدا او را می آمرزد. «من کظم فیه غیظه غفر الله له» کسی که خشمش را فرو خورد، خدا او می آمرزد؛ «من حسن فیه خلقه غفر الله له» کسی که اخلاقش را در این ماه نیکو کند خدا او را می آمرزد. در روایتی آمده است: «فانّ الشقی حقّ الشقی من  خرج عنه هذا الشهر و لم تغفر ذنوبه»