استاد محمد ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «حاجی نورمحمد ابراهیمی، عارفی گمنان از دیار بشاگرد» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه در سال های آغازین انقلاب به مرحوم حاج عبدالله والی فرموده بودند: «به داد بشاگرد برسید که سربازان خوبی برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف دارند.»

وی افزود: مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی امام خامنه‌ ای مدظله العالی در پیامی خطاب به مردم بشاگرد چنین مرقوم فرمودند: «بسم الله الرحمن الرحیم از پیشرفت بشاگرد و هر نقطه کشور احساس سر افرازی می‌ کنم؛ جبهه شکر نعمت الهی بر خاک می ‌گذارم؛ رحمت خدا بر مرحوم والی و دیگر خدمتگذاران آن خطه، هر چه می ‌توانید تلاش کنید که آبادانی را کامل و سراسری کنید. سید علی خامنه ای ۳۰/ ۷/ 1۴۰۱»

استاد محمد ابراهیمی در ادامه بیان کرد: بشاگرد، منطقه‌ ای کوهستانی در جنوب شرقی استان هرمزگان قرار دارد، که هر چند در برهه‌ای از زمان(زمان طاغوت)، مانند بسیاری از مناطق دیگر کشور، در محرومیت اقتصادی به سر می‌برده، و لکن همواره مهد پرورش مردان بزرگ و ستارگان گمنامی بوده، که هر چند در محرومیت اقتصادی به سر می‌برده اند، و لکن از جهت ایمان و تقوا و اخلاص و بندگی و اظهار محبت به خاندان عصمت و طهارت سر آمد روزگار خود بوده اند.

وی افزود: هدف از این گفتگو معرفی یکی از این ستارگان گمنام است، تا هم مشعل راه و الگویی باشد برای همه کسانی که خواهان پیمودن راه بندگی خالصانه خداوند هستند، و هم أدای دینی باشد که بر عهده خویش می‌ بینم. این گفتگو در موضوع عارفی گمنام از دیار بشاگرد است؛ چرا که ایشان حقیقتا از اولیاء الله، مومن، عابد، زاهد و عارفی بی ادعا بود، که کمتر کسی او را به این عناوین می ‌شناخت. عابدی که در تمامی اعمال خویش هدفی جز رضایت حق تعالی نداشت. زاهدی که دل بسته مال دنیا نبود. عارفی که بدون استاد، درجات عالیه‌ ای از کمال را طی کرده بود. و او کسی نبود جز «حاجی نورمحمد ابراهیمی» که در بین مردم به «حاجی» معروف بود؛ و همانطور که خواهد آمد، هنگام نماز شب نیز او را با همین لقب صدا می‌ زدند، از این رو ما نیز در این نوشتار از ایشان به همین لقب یاد می‌ کنیم. اینجانب یکی از فرزندان و آخرین فرزند ایشان می ‌باشم، که در حال حاضر در حوزه علمیه قم، مشغول به تحصیل و تدریس هستم و چون سال های زیادی، از کودکی گرفته، تا نوجوانی و جوانی با ایشان بودم، نمونه‌ های زیبایی از اخلاق و رفتار ایشان را به چشم خود مشاهده نمودم که برخی از آنها را در این گفتگو ذکر خواهم نمود و بر خود فرض می ‌دانم چیزی جز حق و حقیقت را بیان ننمایم. در ذیل هر بخش از گفتگو نیز برخی از ویژگی های ایشان را بیان نموده و قبل از ذکر هر ویژگی، برخی از آیات و روایات مربوط به آن نیز ذکر می‌شود، تا هم این گفتگو متبرک به آیات و روایات باشد، هم امیدوار به شمول این حدیث شریف پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم باشم که فرمودند: «من‏ حفظ على‏ أمتی‏ أربعین‏ حدیثا ینتفعون بها بعثه الله یوم القیامة فقیها عالما.» كسى كه براى امت من چهل حدیث را حفظ(ثبت) نماید كه (مسلمین) از آنها بهره مند شوند، خداوند در روز رستاخیز او را فقیه و عالم برانگیزد.»

استاد ابراهیمی تأکید کرد: آنچه در مورد بشاگرد یا کمبودها و محرومیت ها بیان می شود، مربوط به سال های قبل از انقلاب است و اکنون به برکت نظام مقدس جمهوری اسلامی و اهتمام ویژه مسؤلین محترم نظام، به ویژه رهبر کبیر انقلاب حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه و خلف صالح ایشان، مقام معظم رهبری حضرت امام خامنه ‌ای مد ظلّه العالی و تلاش افراد دلسوز، بسیاری از محرومیت‌ها مرتفع و پیشرفت ‌های چشمگیری حاصل شده است.

زندگینامه

استاد محمد ابراهیمی خاطرنشان کرد: «حاجی» در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی، در خانواده ‌ای کاملا مذهبی و قرآنی، در یکی از روستاهای بشاگرد  متولد شد، و در کودکی قرآن را در مکتب خانه پدرِ خویش فرا گرفت. پدرِ ایشان، مرحوم «نظر» از مداحان اهل بیت و از مربیان معروف قرآن بوده که به ایمان و تقوا و پرهیز از مال حرام و شبهه ناک مشهور بوده است. مرحوم «نظر» دارای مکتب خانه قرآنی بوده و شاگردان فراوانی را تربیت نموده است و با توجه به کمبود قرآن در آن زمان خود نسخه هایی از قرآن را به خط خویش می‌ نوشته و در اختیار شاگردانش قرار می ‌داده است. یکی دیگر از ویژگی مرحوم «نظر» این بوده که حتی در آن زمان (سال ها قبل از انقلاب) که روحانی در آن منطقه کم بوده و مردم آگاهی کمتری نسبت به مسائل شرعی داشته اند، ایشان اهل تهجد و نماز شب و رعایت مسائل حرام و حلال بوده است.

وی افزود: یکی دیگر از ویژگی‌ های ایشان (مرحوم نظر) به شهادت بسیاری از کسانی که او را درک کرده بودند و برای حقیر نقل کردند، این بوده که بسیار اهل تقوا و پرهیزکاری بوده و حتی از مال شبهه ناک پرهیز می‌ کرد؛ به گونه ‌ای که حتی خرماهایی که در اثر وزش باد پای درختان نخل خرما می ‌ریخته و برداشتن و استفاده آنها – برای تغذیه گوسفندان - توسط مردم امری عادی بوده، ولی ایشان به خاطر شدت تقوا و پرهیزکاری و احتیاط در رعایت حق الناس، از اینها استفاده نمی کرده و فرزندانش را نیز از این کار منع می ‌کرد.  

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: برخی از اهالی و کسانی که ایشان را درک کرده بودند، برای حقیر نقل کردند که با اینکه ایشان (مرحوم نظر ) با شدت فقر زندگی می‌ کرد، به گونه ای که بچه‌ های او لباس مناسبی نداشتند، ولی گاهی اوقات که برخی از افراد برای او پارچه و لباس می‌ آوردند، اگر متوجه می‌ شد که از جای مشکوکی آمده هرگز قبول نمی کرد. این میزان تقوا و پرهیزکاری خصوصا در آن زمان که مردم غالبا فقیر بودند و روحانی و مبلغ دین هم وجود نداشته، یا بسیار کم بوده، از اهمیت ویژ‌ای برخوردار است.    

وی خاطرنشان کرد: اجداد «حاجی» نیز همگی از مربیان قرآن و مداح اهل بیت می‌باشند. جد بزرگ ایشان که حدود پنج نسل قبل از ایشان بوده، نیز از مربیان قرآن و مداح اهل بیت علیهم اسلام بود، که بنا به نقل برخی از معمّرین منطقه، در سن جوانی از اطراف شهرستان رودان به منطقه بشاگرد سفر کرده بود؛ و چون مردم بشاگرد مردمی ولایت مدار و عاشق اهل بیت بودند، او را جهت تعلیم قرآن و مداحی اهل بیت در آن منطقه نگه می ‌دارند و او نیز در همین منطقه ازدواج کرده و ماندگار می ‌شود.

استاد ابراهیمی عنوان داشت: «حاجی» با توجه به استعداد ذاتی که خداوند متعال به او عنایت فرموده بود، در سن کودکی در مدت کوتاهی، قرآن را در مکتب خانه پدرش فرا گرفته بود، و در سن نوجوانی در اثر تمرین و ممارست زیاد، خود از مربیان قرآن شده بود؛ در همین سن پدرش را از دست داده و تحت کفالت مادرش، بزرگ شده بود، و از آنجا که علاقه فراوان به قرآن داشته، در کنار کار کشاورزی و دام داری مکتب خانه ‌ای تاسیس کرده و کار تربیت شاگرد قرآنی را بر عهده گرفته بود؛ تا اینکه انقلاب اسلامی به پیروزی می ‌رسد.  بعد از انقلاب، مکتب خانه ایشان یک سال به صورت رسمی جهت تعلیم و تربیت، از طرف آموزش و پرورش وقت مورد حمایت قرار می‌ گیرد؛ بعد از آن جنگ ایران و عراق آغاز می ‌شود، و «حاجی» جهت لبیک به فرمان حضرت امام ره، در چندین نوبت به صورت بسیجی به جبهه ‌های حق علیه باطل اعزام می ‌شود. در همین سالها اقدام به ساخت مسجد نموده و با اصرار مردم و کسب اجازه از امام جمعه وقت شهرستان میناب، امامت جماعت مسجد خویش را بر عهده می‌گیرد. در طول این سال ها، یکبار مسجد را کاملا از نو بنا نموده و دو بار نیز اقدام به تعریض و تعمیر آن می‌ نماید. در اردیبهشت سال ۱۳۹۲ که در بشاگرد زلزله ‌ای آمد و روستای ایشان کاملا تخریب گردید، به همراه عده ‌ای از اهالی روستا، به مرکز شهرستان بشاگرد یعنی شهر سردشت کوچ کرده و در شهرک ولیعصر این شهر ساکن گردید، و امامت جماعت مسجدی که از طرف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ساخته شده بود را بر عهده گرفت، و تا آخر عمر امامت جماعت این مسجد را بر عهده داشت. سر انجام در سحرگاه چهارشنبه چهاردهم ربیع الثانی سال ۱۴۴۴ هجری قمری مصادف با هجدهم آبان ماه ۱۴۰۱ هجری شمسی، پس از عمری عبودیت و بندگی و خدمت به قرآن و اهل بیت و خلق خدا، در سن نود سالگی، دعوت حق را لبیک گفت، و عصر روز پنجشنبه نوزدهم آبان ماه بر روی دستان خیل عظیم مریدان و دوست دارانش تشییع، و در قبرستان شهرک ولیعصر شهر سردشت به خاک سپرده شد؛ عاش سعیدا و مات سعیدا.

واجبات

استاد محمد ابراهیمی خاطرنشان کرد: یکی از چیزهایی که شریعت نسبت به آن سفارش أکید نموده و اهمیت ویژه‌ای برای آن قائل شده، تکالیف واجبی است که خداوند متعال بر عهده هر مکلفی گذاشته و تنها راه رسیدن به کمال و بهشت برین را عمل به این واجبات دانسته است. در برخی از روایات بهترین مردم و با تقوا ترین آنها را کسی دانسته که به واجبات خویش عمل کند؛ به عنوان نمونه دو روایت ذکر می‌شود:

1. «قَالَ عَلِی بْنُ الْحُسَینِ علیهما السلام:‏ مَنْ عَمِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَیهِ فَهُوَ مِنْ خَیرِ النَّاسِ.» امام زین العابدین علیه السلام فرمود: بهترین مردم کسی است که به واجباتی که خدا بر او واجب کرده عمل نماید.

2. «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص:‏ اعْمَلْ بِفَرَائِضِ اللَّهِ تَكُنْ أَتْقَى النَّاسِ.» امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: به واجبات الهی عمل کن تا با تقوا ترین مردم باشی.

وی افزود: «حاجی»، نسبت به واجباتی که خداوند متعال بر او واجب کرده بود، إهتمام ویژه‌ای داشت، و در عمل، خود را مقید به آنها می ‌دانست؛ که به موردی از آنها به عنوان نمونه ذکر می ‌شود.

نماز 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نماز یکی از فریضه‌ های مهم إلهی و اولین فرع از فروعات مهم دین اسلام است. در میان فروع دین اسلام، هیچ مسأله ‌ای به اندازه نماز اهمیت داده نشده است. در آیات و روایات نسبت به نماز تأکید فراوانی شده و در برخی از روایات از نماز به عنوان ستون دین تعبیر شده است.  جهت نمونه برخی از این آیات و روایات ذکر می ‌شود:

1- (وَ أَقِیمُوا الصَّلاَةَ وَ آتُوا الزَّكَاةَ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِینَ) و نماز را بپا دارید، و زكات را بپردازید، و همراه ركوع كنندگان ركوع كنید(و نماز را با جماعت بگزارید)

2- (مَا سَلَكَكُمْ فِی سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّینَ) (درجهنم از گنهکاران سوال می‌شود) چه چیزی شما را در سقر(جایگاه خاصی در جهنم) انداخت؟ می‌ گویند از نمازگذاران نبودیم!

3- «عَنْ أَبِی جَعْفَرٍع قَالَ لَا  تَتَهَاوَنْ بِصَلَاتِكَ فَإِنَّ النَّبِی ص قَالَ عِنْدَ مَوْتِهِ لَیسَ مِنِّی مَنِ اسْتَخَفَّ بِصَلَاتِهِ؛ لَیسَ مِنِّی مَنْ شَرِبَ مُسْكِراً؛ لَا یرِدُ عَلَی الْحَوْضَ لَا وَ اللَّه» امام باقر علیه السلام فرمود : در نمازت سستی نکن، همانا پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم هنگام مرگش فرمود: کسی که در نمازش سستی کند، به شفاعت من نمی رسد، کسی که شراب خورد به شفاعت من نمی رسد، به خدا قسم که (اینها) در حوض کوثر بر من وارد نمی شوند!»

4- «قال علی علیه السلام: اللَّهَ‏ اللَّهَ‏ فِی‏ الصَّلَاةِ فَإِنَّهَا عَمُودُ دِینِكُم»‏ «امام علی علیه السلام فرمود: خدا را خدا را (در نظر بگیرید) در مورد نماز، زیرا آن ستون دین شماست.»

وی خاطرنشان کرد: «حاجی» اهتمام ویژه‌ای نسبت به نماز، بویژه نماز اول وقت داشت، به گونه ‌ای که به هیچ عنوان حاضر نبود نمازش را از اول وقت تاخیر بیاندازد. حقیر که سال ها با او بودم، - تا قبل از سال آخر عمر که در بستر بیماری افتاده بود و توان حرکت کردن نداشت- هیچگاه یادم نمی آید که نماز ایشان از اول وقت تاخیر بیافتد. در زمانی که ایشان مغازه داشت، خیلی از اوقات پیش می‌آمد که وقت نماز مشتری می ‌آمد، ولی ایشان توجهی نمی کرد، و بعد از اتمام هر دو نماز و تعقیبات آنها به مغازه می ‌رفت.

خاطره‌ ای از إهتمام «حاجی» به نماز اول وقت

استاد محمد ابراهیمی خاطرنشان کرد: یکی از اهالی که فردی مورد وثوق است نقل می‌ کرد یک روز ما جلوی مسجد نشسته بودیم و لحظاتی تا أذان باقی مانده بود که دو نفر موتور سوار که صورت های خود را پوشیده و مسلّح به سلاح کلاشینکف بودند، جلوی مسجد آمدند و به «حاجی» گفتند: حاج آقا ما بنزین می‌خواهیم؛ «حاجی» به آنها گفت: الان وقت أذان است و باید صبر کنید تا أذان و نماز تمام شود بعدا به شما بنزین می‌ دهم.

 آنها گفتند: ما عجله داریم. «حاجی» گفت می ‌دانم عجله دارید؛ ولی وقت نماز است و من هیچ وقت نماز را با تأخیر نخوانده ام؛ مردم هم منتظر نماز هستند، پس لطفا صبر کنید تا أذان و نماز تمام شود. آنها که دیدند «حاجی» به هیچ عنوان کوتاه نمی آید، چاره ‌ای جز صبر ندیدند و «حاجی» رفت أذان گفت و پس از اتمام نماز جماعت و تعقیبات آن، به آنها بنزین داد. به طور خلاصه هر کس با او نشست و برخواست داشت، این را به وضوح متوجه می‌شد که هیچ کاری نزد او مهم تر از إقامه نماز نبود.

گریه بخاطر تأخیر نماز اول وقت

وی افزود: آنقدر «حاجی» عاشق نماز بود و به نماز اهمیت می‌ داد که حتی در روزهای آخر عمر در سن حدود نود سالگی که در بستر بیماری افتاده بود و توان حرکت کردن نداشت و فرزندان زیر بغل هایش را می ‌گرفتند تا بتواند از جا بلند شود، ولی نمازش را ترک نمی کرد و طشت آب را پیشش می ‌آوردند و وضو می‌ گرفت و نشسته نمازش را می‌ خواند. یکی از خواهرانم که وظیفه رسیدگی به «حاجی» را بر عهده داشت نقل می ‌کرد که یک روز که غذا آورده بودم، دیدم «حاجی» گریه می ‌کند و اشک می‌ ریزد! گفتم پدرجان چرا گریه می ‌کنی؟ گفت: شما به فکر غذای من هستید و سر وقت غذا می ‌آورید، ولی به فکر نماز من نیستید و سر وقت آب نمی آورید وضو بگیرم و نمازم را اول وقت بخوانم.

إقامه نماز

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی از صفاتی که خداوند متعال در قرآن برای متقین و پرهیزکاران ذکر کرده، ویژگی إقامه و برپایی نماز است؛ که جهت نمونه چند آیه ذکر می ‌شود:

1- (الَّذِینَ یؤْمِنُونَ بِالْغَیبِ وَ یقِیمُونَ الصَّلاَةَ وَ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ ینْفِقُونَ) (پرهیزكاران) كسانى هستند كه به غیب‌ ایمان مى‌آورند؛ و نماز را برپا مى ‌دارند؛ و از تمام نعمت ها و مواهبى كه به آنان روزى داده‌ ایم، انفاق مى ‌كنند.

2- (إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ أَقَامُوا الصَّلاَةَ وَ آتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لاَ خَوْفٌ عَلَیهِمْ وَ لاَ هُمْ یحْزَنُونَ) كسانى كه ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند و نماز را برپا داشتند و زكات را پرداختند، اجرشان نزد پروردگارشان است؛ و نه ترسى بر آنهاست، و نه غمگین مى‌ شوند.

3- (رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاَةِ وَ مِنْ ذُرِّیتِی رَبَّنَا وَ تَقَبَّلْ دُعَاءِ) پروردگارا: مرا برپا كنندۀ نماز قرار ده، و از فرزندانم (نیز چنین فرما)، پروردگارا: دعاى مرا بپذیر!»

إقامه نماز مهمتر و درجه‌ ای بالاتر از خواندن نماز

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: إقامه نماز به معنای برپایی، زنده نگه داشتن و إشاعه فرهنگ نماز در جامعه است؛ همانطور که در آیه ‌ای که گذشت، حضرت ابراهیم علیه السلام از خداوند متعال درخواست می‌ کند که او را از إقامه کنندگان نماز قرار دهد، و در زیارت سید الشهدا علیه السلام نیز می ‌خوانیم «أَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ أَقَمْتَ‏ الصَّلَاةَ» یعنی «شهادت می‌دهم که تو نماز را برپا داشتی»

وی افزود: یکی از ویژگی‌ های «حاجی» این بود که حقیقتا جزء إقامه کنندگان فریضه نماز بود، او نه تنها خود نماز می‌ خواند، بلکه دیگران را نیز به نماز خواندن دعوت می‌ کرد و فرهنگ نماز را میان مردم گسترش می‌ داد. او با هزینه شخصی خود مسجد ساخته بود و با هزینه شخصی آن را نگهداری می ‌کرد و هر سه وعده به صورت کاملا افتخاری و رایگان أذان می ‌گفت و مردم را به نماز دعوت می‌ کرد و خود نیز امامت جماعت مسجد را بر عهده گرفته بود و حمد و سوره و أذکار نمازِ مردم را نیز تصحیح می‌ کرد. حقیر را نیز از کودکی سفارش به نماز می‌ کرد و از همان کودکی در نماز جماعت ایشان شرکت می ‌کردم و نماز و أذکار نماز را از ایشان آموختم.