استاد رضا محققیان گورتانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «دو تأثیر مال حرام» پرداخت.

/270/260/21/

تأثیر پول حرام بر نسل انسان

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: امام صادق علیه السلام می فرماید: پول و کسب حرام بر ذریه و نسل انسان تأثیر بدی دارد. «بَابُ الْمَكَاسِبِ الْحَرَام‏  ... 4- أَحْمَدُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: كَسْبُ الْحَرَامِ يَبِينُ فِي الذُّرِّيَّةِ» (الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج‏ 5؛ ص124)

وی افزود: گاه یک لقمه که از شغل و کسب حرام به دست می آید، تا هفت نسل انسان اثر می گذارد. فرزندی که از لقمه حرام رشد می کند، در او میل و علاقه فراوان به کسب و مال حرام ایجاد می شود. در نتیجه سعادتمند شدن چنین فرزندی کار بسیار دشواری است.

استاد محققیان گورتانی در ادامه بیان کرد: امام صادق علیه السلام در رابطه با دشواری عاقبت به خیر شدن فرزند متولد از زنا و نطفه حرام می فرماید: فرزندی که از زنا متولد شود، به همان حرامی که از آن به وجود آمده، علاقه فراوان دارد و در نتیجه به همان گناه آلوده می گردد.«5909- وَ قَالَ الصَّادِقُ ع‏ مَنْ لَمْ يُبَالِ مَا قَالَ وَ مَا قِيلَ فِيهِ فَهُوَ شِرْكُ شَيْطَانٍ وَ مَنْ لَمْ يُبَالِ أَنْ يَرَاهُ النَّاسُ مُسِيئاً فَهُوَ شِرْكُ شَيْطَانٍ وَ مَنِ اغْتَابَ أَخَاهُ الْمُؤْمِنَ مِنْ غَيْرِ تِرَةٍ بَيْنَهُمَا فَهُوَ شِرْكُ شَيْطَانٍ وَ مَنْ شُغِفَ بِمَحَبَّةِ الْحَرَامِ وَ شَهْوَةِ الزِّنَا فَهُوَ شِرْكُ شَيْطَانٍ ثُمَّ قَالَ ع لِوَلَدِ الزِّنَا عَلَامَاتٌ أَحَدُهَا بُغْضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ وَ ثَانِيهَا أَنَّهُ يَحِنُّ إِلَى الْحَرَامِ الَّذِي خُلِقَ مِنْهُ وَ ثَالِثُهَا الِاسْتِخْفَافُ بِالدِّينِ وَ رَابِعُهَا سُوءُ الْمَحْضَرِ لِلنَّاسِ وَ لَا يُسِي‏ءُ مَحْضَرَ إِخْوَانِهِ إِلَّا مَنْ وُلِدَ عَلَى غَيْرِ فِرَاشِ أَبِيهِ أَوْ مَنْ حَمَلَتْ بِهِ‏ أُمُّهُ فِي حَيْضِهَا.» و امام صادق عليه السّلام فرمود: كسى كه از ناسزاگوئى خود در باره ديگران و از ديگران در باره خود باكى نداشته انعقاد نطفه‏ اش با مشاركت‏ شيطان است، و كسى كه باكى نداشته باشد كه مردم او را بدرفتار بدانند، از آن شيطان است، و كسى كه از برادر مؤمنش بدون وجود عداوتى ميان آن دو غيبت كند، او فرزند شيطان است، و كسى كه شيفته محبّت حرام و شهوت زنا شود، از آن شيطان است، سپس امام عليه السلام فرمود: زنا زاده را نشانه هائى است: يكى از آنها كينه ما اهل بيت است، و دوّمين آنها اين است كه او به حرامى كه از آن خلق شده است، اشتياق دارد، و سوّمين آنها استخفاف به دين، و چهارمين آنها بدرفتارى و خشونت در مصاحبت مردم و اين چنين رفتار را جز شخصى بى‏ پدر يا نطفه حيض به كار نمى‏ بندد.

پول و کسب حرام مانع تأثیر موعظه

بر اثر کسب حرام و خوردن لقمه و پول حرام بر دل انسان مهر زده می شود و دیگر موعظه و نصیحت ها بر دل سخت انسان اثری ندارد. امام حسین علیه السلام در روز عاشورا به اهل کوفه فرمود: می دنید چرا مواعظ و سخنان من در دل شما اثر نمی گذارد؟ چرا به سخن من گوش فرا نمی دهید؟ با اینکه من شما را به راه سعادت دعوت می کنم و هر کس من را اطاعت کند، خودش سعادتمند می شود و هر کس از من اطاعت نکند، هلاک خواهد شد؛ زیرا شکم های شما از لقمه های حرام پر شده است و به خاطر این لقمه های حرام بر دل های شما مهر زده شده است و سخنان من در شما تأثیر نمی کند. وای بر شما آیا نمی شنوید که من درخواست کمک نموده ام؟ آیا نمی خواهید سعادتمند شوید؟

«و في المناقب روى بإسناده عن عبد الله بن محمد بن سليمان بن عبد الله بن الحسن عن أبيه عن جده عن عبد الله قال‏ لما عبّأ عمر بن سعد أصحابه للمحاربة الحسين بن علي ع و رتّبهم مراتبهم و أقام الرايات في مواضعها و عبأ أصحاب الميمنة و الميسرة فقال لأصحاب القلب اثبتوا.

و أحاطوا بالحسين من كل جانب حتى جعلوه في مثل الحلقة فخرج ع حتى أتى الناس فاستنصتهم فأبوا أن ينصتوا حتى قال لهم وَيْلَكُمْ مَا عَلَيْكُمْ أَنْ تُنْصِتُوا إِلَيَّ فَتَسْمَعُوا قَوْلِي وَ إِنَّمَا أَدْعُوكُمْ إِلَى سَبِيلِ الرَّشَادِ فَمَنْ أَطَاعَنِي كَانَ مِنَ الْمُرْشَدِينَ وَ مَنْ عَصَانِي كَانَ مِنَ الْمُهْلَكِينَ وَ كُلُّكُمْ عَاصٍ لِأَمْرِي غَيْرُ مُسْتَمِعٍ قَوْلِي فَقَدْ مُلِئَتْ بُطُونُكُمْ مِنَ الْحَرَامِ وَ طُبِعَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيْلَكُمْ أَ لَا تُنْصِتُونَ أَ لَا تَسْمَعُونَ فَتَلَاوَمَ أَصْحَابُ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ بَيْنَهُمْ وَ قَالُوا أَنْصِتُوا لَهُ.

فَقَامَ الْحُسَيْنُ ع ثُمَّ قَالَ تَبّاً لَكُمْ أَيَّتُهَا الْجَمَاعَةُ وَ تَرَحاً أَ فَحِينَ اسْتَصْرَخْتُمُونَا وَلِهِينَ مُتَحَيِّرِينَ فَأَصْرَخْتُكُمْ مُؤَدِّينَ مُسْتَعِدِّينَ سَلَلْتُمْ عَلَيْنَا سَيْفاً فِي رِقَابِنَا وَ حَشَشْتُمْ عَلَيْنَا نَارَ الْفِتَنِ خَبَأَهَا عَدُوُّكُمْ وَ عَدُوُّنَا فَأَصْبَحْتُمْ أَلْباً عَلَى أَوْلِيَائِكُمْ وَ يَداً عَلَيْهِمْ لِأَعْدَائِكُمْ بِغَيْرِ عَدْلٍ أَفْشَوْهُ فِيكُمْ وَ لَا أَمَلٍ أَصْبَحَ لَكُمْ فِيهِمْ إِلَّا الْحَرَامُ مِنَ الدُّنْيَا أَنَالُوكُمْ وَ خَسِيسُ عَيْشٍ طَمِعْتُمْ فِيهِ مِنْ غَيْرِ حَدَثٍ كَانَ مِنَّا لَا رَأْيَ تَفَيَّلَ لَنَا فَهَلَّا لَكُمُ الْوَيْلَاتُ إِذْ كَرِهْتُمُونَا وَ تَرَكْتُمُونَا تَجَهَّزْتُمُوهَا وَ السَّيْفُ لَمْ يُشْهَرْ وَ الْجَأْشُ طَامِنٌ وَ الرَّأْيُ لَمْ يُسْتَحْصَفْ وَ لَكِنْ أَسْرَعْتُمْ عَلَيْنَا كَطَيْرَةِ الذُّبَابِ وَ تَدَاعَيْتُمْ كَتَدَاعِي الْفَرَاشِ فَقُبْحاً لَكُمْ فَإِنَّمَا أَنْتُمْ مِنْ طَوَاغِيتِ الْأُمَّةِ وَ شُذَاذِ الْأَحْزَابِ وَ نَبَذَةِ الْكِتَابِ وَ نَفَثَةِ الشَّيْطَانِ وَ عُصْبَةِ الْآثَامِ وَ مُحَرِّفِي الْكِتَابِ وَ مُطْفِئِ السُّنَنِ وَ قَتَلَةِ أَوْلَادِ الْأَنْبِيَاءِ و مُبِيرِي عِتْرَةِ الْأَوْصِيَاءِ وَ مُلْحِقِي الْعُهَّارِ بِالنَّسَبِ وَ مُؤْذِي الْمُؤْمِنِينَ و صُرَّاخِ أَئِمَّةِ الْمُسْتَهْزِئِينَ‏ الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ‏ وَ أَنْتُمْ- ابْنَ حَرْبٍ وَ أَشْيَاعَهُ تَعْتَمِدُونَ وَ إِيَّانَا تُخَاذِلُونَ أَجَلْ وَ اللَّهِ الْخَذْلُ فِيكُمْ مَعْرُوفٌ وَشَجَتْ عَلَيْهِ عُرُوقُكُمْ وَ تَوَارَثَتْهُ أُصُولُكُمْ وَ فُرُوعُكُمْ وَ ثَبَتَتْ عَلَيْهِ‏ قُلُوبُكُمْ وَ غُشِيَتْ صُدُورُكُمْ فَكُنْتُمْ أَخْبَثَ شَيْ‏ءٍ سِنْخاً لِلنَّاصِبِ وَ أُكْلَةً لِلْغَاصِبِ أَلَا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى النَّاكِثِينَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ‏ الْأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها وَ قَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا فَأَنْتُمْ وَ اللَّهِ هُمْ.

أَلَا إِنَّ الدَّعِيَّ ابْنَ الدَّعِيَّ قَدْ رَكَزَ بَيْنَ اثْنَتَيْنِ بَيْنَ القلة [السَّلَّةِ] وَ الذِّلَّةِ وَ هَيْهَاتَ مَا آخُذُ الدَّنِيَّةَ أَبَى اللَّهُ ذَلِكَ وَ رَسُولُهُ وَ جُدُودٌ طَابَتْ وَ حُجُورٌ طَهُرَتْ وَ أُنُوفٌ حَمِيَّةٌ وَ نُفُوسٌ أَبِيَّةٌ لَا تُؤْثِرُ مَصَارِعَ اللِّئَامِ عَلَى مَصَارِعِ الْكِرَامِ أَلَا قَدْ أَعْذَرْتُ وَ أَنْذَرْتُ أَلَا إِنِّي زَاحِفٌ بِهَذِهِ الْأُسْرَةِ عَلَى قِلَّةِ الْعَتَادِ وَ خُذَلَةِ الْأَصْحَاب ...‏» (بحار الأنوار (ط - بيروت)؛ ج‏ 45؛ ص 8)

وی افزود: تأثیر کسب حرام به طوری است که اگر موعظه کننده امام حسین علیه السلام هم باشد، بر دل سخت و سیاه کسی که از شغل و کسب حرام استفاده نموده، تأثیر نخواهد داشت. بی جهت نیست که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم این قدر نسبت به گرفتار شدن امتش به پول و کسب حرام نگران است و این قدر سفارش می کند و می فرماید: «من نگران هستم که امتم به سراغ پول و کسب حرام بروند. پیامبر می ترسد و برای نجات آنها ضررهای کسب حرام را بیان کرده تا امت او به سراغ آن نروند. در حدیثی نبوی می خوانیم: بیشترین چیزی که من درباره آن نگران امتم هستم، این است که به سراغ پول و شغل های حرام بروند و به شهوات و ربا گرفتن بپردازند.

«14763- السَّيِّدُ فَضْلُ اللَّهِ الرَّاوَنْدِيُّ فِي نَوَادِرِهِ، بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي مِنْ بَعْدِي هَذِهِ الْمَكَاسِبُ الْمُحَرَّمَةُ وَ الشَّهْوَةُ الْخَفِيَّةُ وَ الرِّبَا» (نوادر الراوندی، ص 17؛ مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل؛ ج‏ 13؛ ص 66)