شرف مومن به این است که در آن نشئه ای که بسیاری از افراد خاموشند و فضا آرام است برای گفتگو با خدا بیدار باشد. اگر کسی سحر خیز باشد، طرز فکر و گفتار و نوشتارش آموزنده است و به بیراهه نمی رود.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره‌ای اساتید، درس اخلاق حضرت آیت الله عبدالله جوادی آملی، پنج‌شنبه بعد از نماز ظهر و عصر با حضور جمعی از اساتید، طلاب و فضلای حوزه علمیه و جمعی از خواهران و برادران بسیجی در مسجد بنیاد اِسراء برگزار شد.

ایشان در ادامه بحث هفته های گذشته فرمودند: جامعه اسلامی باید شرف و عزت خود را خودش تامین کند. جامعه ایمانی جامعه ای شریف و عزیز است. نمونه های عملی را هم خودشان نشان دادند. پیامبر اکرم پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم قدم به قدم راه را به ما نشان داده است. پیامبر اکرم معلم نبود، بلکه مربی هم بود و مزکی هم بود. هم راه بود و هم همراه.

ایشان با اشاره به آیه «فَأُوْلَـئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاء وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَـئِكَ رَفِيقًا» در سوره نسا افزودند: رفیق حسن آن است که کمبود علمی ما را برطرف نماید. کسر عملی  ما را جبران نماید. این معنای رفاقت حسن است.  بعد از اینکه شرف را معنا کرد، فرمود: «شَرَفَ المُؤمِنِ قِيامُهُ بِاللَّيلِ وَ عِزَّهُ استِغناؤُهُ عَنِ النّاسِ» شرف مومن به این است که در آن نشئه ای که بسیاری از افراد خاموشند و یا خوابند و فضا آرام است برای گفتگو با خدا، بیدار باشد. این شب زنده داری راه را برای گفتگو با الله باز می کند.

ایشان در ادامه بیان کردند: انسان یک موجود ابدی است و مرگ چاله نیست، مرگ طبق تعریف سید الشهدا علیه السلام، معبر و پل است. انسان از این پل می گذرد و به ابدیت می رسد. انسان نمی پوسد، انسان از پوست به در می آید. انسان نمی میرد انسان  مرگ را می میراند. از این بیان شیرین تر و لذیذ تر کجا می بینید. این حرف عموم انبیا و قرآن کریم است که انسان، مرگ را می میراند. نفرمود «كُلُّ نَفْسٍ یذوقه الْمَوْتِ» هر کسی را مرگ می چشد، فرمود: «كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ» هر کسی مرگ را می چشد. این بیان مخصوص وحی الهی است. اگر چنین است انسان شرف جاودانه می طلبد. شرف جاودانه فقط در کنار سجاده نماز شب است.

ایشان با اشاره به آیه « فَسُبْحانَ اللهِ حینَ تُمْسُونَ وَ حینَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی الْسَّمواتِ وْ الأرْضِ وَ عَشِیّاً وَ حینَ تُظْهِرُونَ» ادامه دادند: گرچه بامداد و شامگاه، فرصت برای عبادت است، اما نماز شب، جای خاص خود را دارد.  گرچه خداوند در سوره طه نمازهای پنجگانه را برشمرد اما هیچ کدام از این نمازها، کار نماز شب را نمی کند. «ان نَاشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْءًا وَأَقْوَمُ قِيلًا» در نماز شب پاها استوار تر، قلب ها گهربار تر است. هیچ چیز نشئه شب را نمی گیرد. حضرت فرمود شرف مومن در سحر خیزی است. اگر کسی سحر خیز باشد، طرز فکر و گفتار و نوشتارش آموزنده است و به بیراهه نمی رود.

ایشان در اشاره به بخش دیگری از حدیث فوق افزودند: جامعه را عزیز می کند. این بی نیازی هم فردی است و هم جمعی. در مورد  بی نیازی فردی، در روایات ائمه علیهم السلام آمده است هیچ دستی بدتر از دست بگیر نیست. یک وقت کسی سالمند و افتاده است، آن مطلبی دیگر است. اما انسان تا می تواند باید روی دست خودش بایستد. حضرت امام صادق علیه السلام فرمود که اگر من آستین دستم را بالا بزنم و دست برهنه را تا آرنج در دهان افعی بگذارم برای من بهتر است از غیر خدا سوال کنم که چیزی را به من بده.

ایشان در اشاره به بعد اجتماعی استغنا افزودند: این کشور نه تنها با اقتصاد مقاومتی بلکه به استقلال و به صادر کردن،  باید روی پای خود بایستد. دین نیامده است تا فقط به ما روزی دهد. کدام حیوان است که از پرونده رزق الهی بیرون است. خداوند در قرآن می فرماید: «وَمَا مِنْ دَابَّة فِي الْأَرْض إِلَّا عَلَى اللَّه رِزْقهَا» همه حیوانات عائله خداوند هستند. عزت یک جامعه در استغنا از مردم است. اصرار دین این است که ما عزیزانه زندگی کنیم.

ایشان به ضرورت استغنای جامعه اسلامی تاکید کردند و افزودند: سه عنوان است که در این مورد می توانیم بگوییم. یکی فقر است و دیگری استغنا و سومی غنا. اولی و دومی مربوط به ما است و سومی مربوط به خداوند است. فقیر کسی است که محتاج است و چیزی که نیاز آن را برآورده کند ندارد. استغنا برای کسی است که نیازمند به چیزی است و چیزی که نیاز آن را برآورده کند دارد. غنا بی نیازی است و فقط مخصوص خداوند است. خدا از هر چیزی تواناتر است و می تواند مشکل ما را بی وسیله یا با وسیله حل کند.

ایشان با اشاره به روایتی از معصومین علیهم السلام در راه رسیدن به اهداف فوق تاکید کردند: برای رسیدن به مطالبی که گفته شد حدیث دیگری از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم است که برای ما راهگشا است. ایشان می فرمایند: «ان العلم خلیل المومن و الحلم وزیره» خلیل یعنی دوست. انسان یک دوست دارد که آن دانش است.  انسان سرمایه ای به نام علم دارد. مگر می شود آن را بدهد و چیزی نگیرد. اگر انسان با دشمن معامله کند، او عوض و معوض را با هم می گیرد. اما خدای سبحان هم این را از ما می خرد. خداوند می فرماید: «آن اللّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» بعد می فرماید: «فَاسْتَبْشِرُواْ بِبَيْعِكُمُ» خداوند عوض و معوض  هر دو را به ما می دهد. اگر عمری را یا جانی را با خدا معامله کردیم خداوند آن را تنزیه می کند و چند برابر می کند و به ما می دهد. 

حضرت آیت‌الله جوادی آملی با بیان نقش عقل و علم در زندگی انسان افزودند: ما یک دوست داریم و آن عقل و علم ما است. پیامبر می فرماید: «العلم خلیل المومن» و حضرت رضا علیه السلام می فرماید : «صَديقُ المومن عَقْلُهُ». مستحضرید که «صَديقُ المومن» خبر مقدم است و «عَقْلُهُ» مبتدای موخر. تقدیم خبر برای افاده حصر است. یعنی انسان تنها یک دوست دارد و آن عقل است و همچنین بیش از یک دشمن ندارد که آن هم جهل او است.

معظّم له خطاب به حاضران بیان کردند: با دشمن بیرونی می توان کنار آمد اما با هوای نفس نمی توان کنار آمد باید هر لحظه مواظب باشیم که آبروی ما را نبرد. تنها راه برای مبارزه با دشمن درونی علم و عقل است.  اولین خطر که دامنگیر انسان می شود باید به پناهگاه برود. در آموزه های دینی داریم که «کلمة لااله الاالله حصنی» و همچنین داریم که « وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ».

و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین/250/31/20