استاد سید جعفر ربانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «شیطان و زینت اعمال» پرداخت.

/270/260/22/

در نهج البلاغه از امیرالمؤمنین علیه السلام بیان شده است که شبهه را شبهه گفته اند، چرا که ظاهرش، شبیه حق است. اگر یک حقّ و حقیقت به طور کامل، خود را نشان بدهد، همه به آن روی می آورند. اگر یک باطل، با تمام بطلانش خود را نشان بدهد، همه پی می برند که آن باطل است و از آن روی بر می گردانند. اما بیشتر مواقع، حقّ و باطل، با هم مخلوط می شوند و به مردم ارائه داده می شود و برای مردم، امر، مشتبه می شود که کدام یک درست است؛ و از این رو «شبهه» می شود. شبهه، باطلی است که شبیه حقّ جلوه داده شده است. شیطان از این روزنه نفوذ، بسیار استفاده می کند و خودش هم آن باطل را زینت می دهد و اصولا یکی از کارهای شیطان، بزک کردن کارهای زشت است. در ابتدا آن کار را خوب جلوه می دهد.

وی افزود: در سوره مبارکه کهف می خوانیم: «قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالاً (103) الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً (104)» بگو اى محمّد (ص) آيا خبر كنم شما را به زيان‏كارترين مردمان از حيث كردارها. آنان كه تباه و نابود شده است كوشش‏هاى ايشان در زندگى دنيا با اين حال گمان مى‏كنند كار نيك انجام مى‏دهند.

استاد سید جعفر ربانی خاطرنشان کرد: بسیار خطرناک است که انسان گمان کند کارش درست و صحیح و پسندیده است، و در حقیقت، گرفتار تزیینات شیطان شده باشد. قرآن کریم آنجا که درباره غزوه بدر صحبت می کند، اشاره می فرماید که شیطان، اعمال مشرکان را برایشان زینت داد؛ به اینکه کار خوبی می کنند با پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می جنگند. در سوره انفال می خوانیم: «وَ إِذْ زَيَّنَ‏ لَهُمُ‏ الشَّيْطانُ‏ أَعْمالَهُمْ» و در ادامه می گوید: «وَ قالَ لا غالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَ إِنِّي جارٌ لَكُمْ» اما باید به حیله گری شیطان، متوجه باشیم؛ چه اینکه در ادامه آیه آمده است وقتی لشکر حق و باطل رویاروی هم ایستادند، شیطان، عقب نشینی کرد و گفت «فَلَمَّا تَراءَتِ الْفِئَتانِ نَكَصَ عَلى‏ عَقِبَيْهِ وَ قالَ إِنِّي بَري‏ءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرى‏ ما لا تَرَوْنَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ وَ اللَّهُ شَديدُ الْعِقابِ» به من ارتباطی ندارد! من چیزی می بینم که شما نمی بینید. [خدا آن روز را نیاورد که چشم بصیرت شیطان از ما بیشتر باشد.] شیطان در ادامه می گوید: من از خدا می ترسم. جا دارد تا بار دیگر این آیه شریفه را بخوانیم: «وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ وَ قالَ لا غالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَ إِنِّي جارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَراءَتِ الْفِئَتانِ نَكَصَ عَلى‏ عَقِبَيْهِ وَ قالَ إِنِّي بَري‏ءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرى‏ ما لا تَرَوْنَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ وَ اللَّهُ شَديدُ الْعِقابِ» و [به ياد آور] هنگامى را كه شيطان اعمال آنها [مشركان‏] را در نظرشان جلوه داد و گفت هيچكس از مردم بر شما پيروز نمى‏گردد و من همسايه [و پناه دهنده‏] شمايم اما هنگامى كه دو گروه [جنگجويان و حمايت فرشتگان از مؤمنان‏] را ديد به عقب بازگشت و گفت من از شما [دوستان و پيروانم‏] بيزارم من چيزى را مى‏بينم كه شما نمى‏بينيد من از خدا مى‏ترسم و خداوند شديد العقاب است. (انفال: 48)

وی افزود: شیطان عمل ما را تزیین می کند و  ما دچار شبهه می شویم. درباره فرعون هم اینچنین بود؛ آنجا که به وزیرش هامان می گوید: «وَ قَالَ فِرْعَوْنُ يَهَمَنُ ابْنِ لىِ صَرْحًا لَّعَلىِّ أَبْلُغُ الْأَسْبَابَ (36) أَسْبَابَ السَّمَاوَاتِ فَأَطَّلِعَ إِلىَ إِلَاهِ مُوسىَ‏ وَ إِنىّ‏ِ لَأَظُنُّهُ كَذِبًا  وَ كَذَالِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوءُ عَمَلِهِ وَ صُدَّ عَنِ السَّبِيلِ  وَ مَا كَيْدُ فِرْعَوْنَ إِلَّا فىِ تَبَابٍ (37)» و فرعون گفت اى هامان براى من بناء مرتفعى بساز شايد به وسائلى برسم. (بناى مرتفعى را براى من بنا كن) وسائل (صعود به) آسمان ها تا از خداى موسى آگاه شوم هر چند گمان مى‏ كنم او دروغگو باشد اين چنين اعمال بد فرعون در نظرش زينت داده شده بود و او را از راه حق بازداشت و توطئه فرعون (و فرعون صفتان) جز به نابودى نمى‏انجامد. (غافر: 36 – 37)