استاد رضا محققیان گورتانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «سؤال قیامت از نحوه صرف اموال» پرداخت.

/270/260/21/

سؤال از مصرف پول ها در آخرت

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو اظهار داشت: یکی از سؤال هایی که در قیامت از همه انسان ها پرسش می شود، این است که پول و ثروت خود را در چه راه هایی مصرف نمودی. حال که کسب تو از راه حلال بود، آیا درآمد خود را در راه معصیت خداوند مصرف نمودی؟ آیا در راهی که خداوند مقرر نموده و راضی است، صرف نمودی؟ اگر کسی پول و ثروت خود را در راه حرام صرف نموده باشد، مثل شراب، قمار و خرید چیزهایی حرام مانند آلات لهو و لعب در جواب می ماند. ولی اگر پول و ثروت خود را در نفقه زن و فرزند خود صرف نموده باشد و واجبات مال خود مانند خمس و زکات را به فقرا پرداخت نموده باشد، نجات می یابد.

چه جوابی باید تهیه نمود

استاد محققیان گورتانی خاطرنشان کرد: بهترین جواب به این سؤال خدا را کسی می تواند بدهد که در دنیا به دستورات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اطهار علیهم السلام در مورد نحوه مصرف نمودن پول و اموال خود عمل نموده باشد. دستور آنها هم این است که انسان مواظب باشد گرفتار بخل نشود. وقتی مالی به دست او آمد، باید نفقه زن و فرزندش و کسانی که نفقه آنها بر او واجب است را پرداخت کند و در صورت امکان بر آنها توسعه دهد و اگر به مال او واجبی از قبیل خمس و زکات تعلق گرفت، آن را اداء نماید. و اگر بخل ورزد، و واجبات مال خود را پرداخت ننماید، یا از نفقه دادن به زن و فرزند خود بخل ورزد در قیامت از او سؤال می شود چرا بخل نمودی. پس بهترین جواب را کسی می تواند بدهد که در دنیا بر اساس دستورات رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت او در انتخاب شغل و در مصرف اموال خود عمل نموده باشد.

شکایت فقرا در قیامت در مورد زکات

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اگر به پول و ثروت انسان زکات و خمس تعلق بگیرد و حق فقرا را پرداخت نکند، روز قیامت، فقرا می آیند و به او اعتراض می کنند که چرا حق ما را ادا نکردی؟ چنانچه امیرالمؤمنین علیه السلام به شخصی که برای گرفتن زکات فرستاده بود، فرمود: این زکات، سهم فقراء و مساکین و .. می باشد و ما اجرت عمل تو را پرداخت می کنیم؛ پس حقوق کسانی که مستحق زکات هستند را پرداخت کن. اگر چنین نکنی روز قیامت تو بیشترین شکایت کننده را خواهی داشت و چه گرفتاری بزرگی است برای کسی که شکایت کنندگان او فقرا و مساکین و سایر کسانی باشند که زکات به آنها می رسد!.

«7672- وَ عَنْ عَلِيٍّ ع: أَنَّهُ أَوْصَى مِخْنَفَ بْنَ سُلَيْمٍ الْأَزْدِيَّ وَ قَدْ بَعَثَهُ عَلَى الصَّدَقَةِ بِوَصِيَّةٍ طَوِيلَةٍ أَمَرَهُ فِيهَا بِتَقْوَى اللَّهِ رَبِّهِ‏ فِي سَرَائِرِ أُمُورِهِ وَ خَفِيَّاتِ أَعْمَالِهِ وَ أَنْ يَلْقَاهُمْ بِبَسْطِ الْوَجْهِ وَ لِينِ الْجَانِبِ وَ أَمَرَهُ أَنْ يَلْزَمَ التَّوَاضُعَ وَ يَجْتَنِبَ التَّكَبُّرَ فَإِنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ الْمُتَوَاضِعِينَ وَ يَضَعُ الْمُتَكَبِّرِينَ وَ قَالَ لَهُ يَا مِخْنَفَ بْنَ سُلَيْمٍ إِنَّ لَكَ فِي هَذِهِ الصَّدَقَةِ حَقّاً وَ نَصِيباً مَفْرُوضاً وَ لَكَ فِيهَا شُرَكَاءَ فُقَرَاءَ وَ مَسَاكِينَ وَ غَارِمِينَ وَ مُجَاهِدِينَ وَ أَبْنَاءَ سَبِيلٍ وَ مَمْلُوكِينَ وَ مُتَأَلِّفِينَ وَ إِنَّا مُوَفُّوكَ حَقَّكَ فَوَفِّهِمْ حُقُوقَهُمْ وَ إِلَّا فَإِنَّكَ مِنْ أَكْثَرِ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَصْماً وَ بُؤْساً لِامْرِئٍ‏ خَصْمُهُ مِثْلُ هَؤُلَاءِ» (دعائم الإسلام ج 1 ص 252.؛ نورى، حسين بن محمد تقى، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل - قم، چاپ: اول، 1408ق، ج 7؛ ص 70)

وی افزود: همچنان که فقرای مؤمن برای ثروتمندی که زکات می داده و اهل خیر بوده، در قیامت استغفار می کنند. همین طور به ثروتمندی که به فکر فقرا نبود و زکات مال خود را نمی داده اعتراض می کنند و شکایت آنها این است که چرا آن سهمی که خداوند برای ما معین نموده را به ما پرداخت نکردی.

شکایت از کسی که خمس نمی داده

این استاد درس خارج حوزه اظهار داشت: خخمس سهم خدا و امامان معصوم و سهم سادات از ذریه امامان معصوم علیهم السلام می باشد که به ایتام و مساکین آنها و کسی که در سفر مخارج او تمام شده، می رسد. حال اگر به ثروت کسی خمس تعلق گرفت و او آن را پرداخت نکرد، روز قیامت آنها از دست او شکایت می کنند و چقدر سخت است که این گروه در قیامت با او دشمنی کنند و از او شکایت نمایند. به همین جهت امام صادق علیه السلام می فرماید: از دشوارترین و سخت ترین حالات روز قیامت، وقتی است که مستحق خمس قیام کند و بگوید پروردگارا سهم خمس ما را پرداخت نکردند. «عن ابی عبدالله علیه السلام: قال انّ اشدّ ما فیه الناس یوم القیامة اذا قام صاحب الخمس فقال یا ربّ خمسی و انّ شیعتنا من ذلک فی حلٍّ» (وسائل الشیعه، ج 9؛ ص: 553)

وی افزود: همچنین در حدیثی دیگر می فرمایند: کسی که خمس ما را بر خود حلال می شمرد و آن را پرداخت نمی کند، روز قیامت دشمن او هستیم و به او اعتراض کرده و به درگاه خدا از او شکایت می کنیم. «2- ج، الإحتجاج مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْأَسَدِيُّ فِيمَا وَرَدَ عَلَيْهِ مِنَ النَّاحِيَةِ الْمُقَدَّسَةِ عَلَى يَدِ مُحَمَّدِ بْنِ عُثْمَانَ أَمَّا مَا سَأَلْتَ عَنْهُ مِنْ أَمْرِ الْوَقْفِ عَلَى نَاحِيَتِنَا وَ مَا يُجْعَلُ لَنَا ثُمَّ يَحْتَاجُ إِلَيْهِ صَاحِبُهُ فَكُلُّ مَا لَمْ يُسَلَّمْ فَصَاحِبْهُ فِيهِ بِالْخِيَارِ وَ كُلَّمَا سَلَّمَ فَلَا خِيَارَ لِصَاحِبِهِ فِيهِ احْتَاجَ أَوْ لَمْ يَحْتَجْ افْتَقَرَ إِلَيْهِ أَوِ اسْتَغْنَى عَنْهُ وَ أَمَّا مَا سَأَلْتَ عَنْهُ مِنْ أَمْرِ مَنْ يَسْتَحِلُّ مَا فِي يَدِهِ مِنْ أَمْوَالِنَا وَ يَتَصَرَّفُ فِيهِ تَصَرُّفَهُ فِي مَالِهِ مِنْ غَيْرِ أَمْرِنَا فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَهُوَ مَلْعُونٌ وَ نَحْنُ خُصَمَاؤُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ قَدْ قَالَ النَّبِيُّ ص الْمُسْتَحِلُّ مِنْ عِتْرَتِي مَا حَرَّمَ اللَّهُ مَلْعُونٌ عَلَى لِسَانِي وَ لِسَانِ كُلِّ نَبِيٍّ مُجَابٍ فَمَنْ ظَلَمَنَا كَانَ فِي جُمْلَةِ الظَّالِمِينَ لَنَا وَ كَانَتْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ‏ لِقَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَلا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ (الاحتجاج: 267، و الآية في سورة هود: 18) ك، إكمال الدين السناني و الدقاق و المكتب و الوراق جميعا عن الأسدي مثله (اكمال الدين ج 2 ص 198) (بحارالأنوار (ط - بيروت)، ج‏ 93، ص: 184)

چه عظیم است خسارت و ندامت

که کند شفیع درگاه خدا شکایت