استاد علیرضا رحیمی نژاد از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «اجل حتمی و اجل غیر حتمی، با نگاهی به خطبه 62 نهج البلاغه» پرداخت.

/270/260/23/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خطبه شصت و دوم نهج البلاغه، خطبه کوتاهی است؛ در سال ۴۰ هجرى، روزهاى آخر عمر شريف حضرت در كوفه، در پاسخ به برخى از تهديدها و كشته شدنِ ناگهانى فرمود: «از طرف خدا، سپر محكمى دارم كه من را از حوادث (خطرناک) حفظ مى‌ كند و هنگامى كه اجلِ من فرا برسد، اين سپر الهى از من دور مى‌شود و من را تسليم حوادث (مرگ) مى‌ كند، در آن هنگام نه تير، خطا مى ‌كند و نه زخم، بهبودى مى‌ یابد.

«62 و من كلام له ع لما خوف من الغيلة

وَ إِنَّ عَلَيَّ مِنَ اللَّهِ جُنَّةً حَصِينَةً فَإِذَا جَاءَ يَوْمِي انْفَرَجَتْ عَنِّي وَ أَسْلَمَتْنِي فَحِينَئِذٍ لَا يَطِيشُ السَّهْمُ‏ وَ لَا يَبْرَأُ الْكَلْم» (نهج البلاغه: خطبه 62)

استاد رحیمی نژاد در ادامه بیان کرد: در شرح این کلام امیرالمؤمنین علیه السلام به روایتی از امام باقر علیه السلام اشاره کنیم: «به فرمان خدا، انسان از اینکه در جایى سقوط کند، یا دیوارى بر او بیفتد، یا حادثه دیگرى براى او پیش آید،(حفظ مى شود)، تا زمانى که «اجل حتمى» فرا رسد. در این هنگام فرشته ‌ها کنار می ‌روند و او را تسلیم حوادث می ‌کنند.»

وی افزود: اجل انسان، بر دوگونه است: ۱- حتمی ۲- غیر حتمى.

«اجل حتمى» اجلی است که به هیچ وجه راه بازگشت براى آن نیست؛ مثل ساعتى که باطری اش تمام می‌شود و از کار می‌افتد.

امّا «اجل غیر حتمى»، اجلی است که قابل اجتناب است و بر دوگونه است:

۱- اموری که انسان می‌تواند با کمک عقل و تجربه از وقوع آن‌ها جلوگیری کند؛ مثلاً در جنگ، زره بپوشد و قواعد مبارزه را رعایت کند.

۲- اموری که اختیار آن‌ها از دست انسان خارج است؛ مثل ریزش کوه و ... . کار فرشتگان و مأموران الهى، برای حفظ انسان در این قسمت است.

این قسمت نیز دو بخش است:

الف) مشروط: یعنی پاسدارى فرشتگانِ حافظِ انسان، مشروط به انجام کارهایی مانند دادن صدقه، دعا کردن، صله رحم و ... است.

ب) غیر مشروط: بدون هیچ شرطی، فرشته‌ها مأمور محافظت انسان در این قسمت هستند.

استاد رحیمی نژاد خاطرنشان کرد: «اجل حتمى» تخلّف ناپذیر، و «اجل مشروط یا معلَّق» قابل تغییر است و این تغییر، گاهی به وسیله‌ «تدبیر خود انسان» است، و گاهی به وسیله «انجام کارهای خیر» مانند «صدقه دادن» و گاهی به وسیله‌ی فرشتگانى که مأمور حفظ انسان در برابر خطرات غیر حتمى هستند.