استاد سید جواد حسینی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «تحمل زحمات، رنج ها و حطرها برای زیارت حسین (ع)» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد حوزه علمیه قم  در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: این روزها بحث اصلی مردم کوچه و بازار و حتی رسانه ها، زیارت اربعین  است. شبهه ای مطرح می شود که زیارت امام حسین (ع) در ایام اربعین با جمعیت بالای بیست میلیون با زحمات فراونی همراه است؛ چه ضرورت دارد که چنین زحمات و سختی هایی را باید تحمل کرد؟ با اینکه خطر حملات انتحاری داعش و امثال آن محتمل است؟ علاوه بر این چرا باید پیاده رفت. و آیا بهتر نیست در این گرما با وسیله نقلیه از نجف تا کربلا بروند؟

وی افزود: مناسب است مروری در روایات و تاریخ داشته باشیم که آیا زیارت امام حسین (ع) فقط در وقتی که مسیر زیارت سختی نداشته باشد باید رفت و یا اینکه با تحمل زحمات و در خطرها هم سفارش شده که باید کربلا رفت؟!

الف) زیارت حسین (ع) در طول تاریخ همراه با سختی ها

استاد حسینی اظهار داشت: در طول تاریخ، ستمگران تلاش کردند مانع زیارت بارگاه حسین (ع) شوند. ولی متوکل عباسی که  در سال ۲۳۲ ‌‌ه.ق بر سر کار آمد، برخورد با زائران و تخریب و اهانت به قبر مطهر به اوج خود رسید. او که به دشمنی با خاندان امیرالمومنین علی ‌‌(ع) شهره بود، در طول دوران خلافتش 17 بار دستور تخریب حائر حسینی را داد. «وَ لَمْ يَزَلِ الْمُتَوَكِّلُ يَأْمُرُ بِحَرْثِ قَبْرِ الْحُسَيْنِ ع مُدَّةَ عِشْرِينَ سَنَةً» (بحارالانوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، جمعى از محققان‏, دار إحياء التراث العربي‏, بيروت ‏1403 ق، ‏ج 45، ص 404)

وی افزود: در مرحله  بعد متوکل دستور داد: هر کس را دیدید قصد زیارت حسین (ع) را دارد، بکشید. «وَ رُوِيَ‏ أَنَّ الْمُتَوَكِّلَ مِنْ خُلَفَاءِ بَنِي الْعَبَّاسِ كَانَ كَثِيرَ الْعَدَاوَةِ شَدِيدَ الْبُغْضِ لِأَهْلِ بَيْتِ الرَّسُولِ وَ هُوَ الَّذِي أَمَرَ الْحَارِثِينَ بِحَرْثِ قَبْرِ الْحُسَيْنِ ع وَ أَنْ يُخْرِبُوا بُنْيَانَهُ وَ يُحْفُوا آثَارَهُ وَ أَنْ يُجْرُوا عَلَيْهِ الْمَاءَ مِنَ النَّهَرِ الْعَلْقَمِيِّ بِحَيْثُ لَا تَبْقَى لَهُ أَثَرٌ وَ لَا أَحَدٌ يَقِفُ لَهُ عَلَى خَبَرٍ وَ تَوَعَّدَ النَّاسَ بِالْقَتْلِ لِمَنْ زَارَ قَبْرَهُ وَ جَعَلَ رَصَداً مِنْ‏اَجْنَادِهِ وَ أَوْصَاهُمْ كُلُّ مَنْ وَجَدْتُمُوهُ يُرِيدُ زِيَارَةَ الْحُسَيْنِ ع فَاقْتُلُوهُ يُرِيدُ بِذَلِكَ إِطْفَاءَ نُورِ اللَّهِ وَ إِخْفَاءَ آثَارِ ذُرِّيَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ....» (بحارالانوار، مجلسى، ج 45، ص 404)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در یکى از این نوبت ها، «ابراهیم دیزج یهودى‏» را مأمور تغییر و تبدیل ‏و تخریب قبر مطهر کرد. او نیز با غلامانش سراغ قبر رفت و حتى قبر را شکافت و به‏ حصیرى که پیکر امام در آن بود برخورد کرد که از آن بوى مشک مى ‎‏آمد. دوباره خاک ‏روى آن ریختند... (بحار الانوار, ج 45, ص, 394؛ ترجمه تاریخ کربلا و حائر حسینی عليه السلام / مؤلف عبدالجواد الكليدار؛ مترجم مسلم صاحبي. مشخصات نشر: تهران: مشعر، ۱۳۸۹. ص 60-61)

وی گفت: متوکل علاوه بر تخریب قبر حضرت خانه‎ هاى اطراف قبر شریف را خراب ودستور داد در آن محل زراعت کنند و زائران را از زیارت بازداشت و به زندان انداخت و مورد شکنجه قرار داد. با این حال  امامان شیعه (ع) تأکید می‎ کردند هیچگاه زیارت جدم حسین (ع) را ترک نکنید.‌ ‌مأموران متوکل به محض اینکه متوجه ‌‌می ‌شدند شخص برای زیارت ‌‌می ‌رود، او را دستگیر ‌‌می ‌کردند. (بحار, ج  45، ص 404، و تاریخ کربلا, همان, ص 137)

استاد حسینی افزود: چندی بعد  متوکل مردم را تهدید کرد که اگر بعد از سه روز کسی را اطراف قبر ببینم، او را دستگیر می‌ کنم و به غل و زنجیر ‌‌می ‌کشم. علاوه بر این در برخی نقل‌ های تاریخی آمده اگر زائری را در مسیر ‌‌می‌ یافت، او را می‌ کشت یا به شدت مجازات ‌‌می ‌کرد. سرانجام متوکل طبق بعضی نقل ها (اما این نسبت سندیت دارد یانه بعدا بررسی می شود.) دستور داد زیارت قبر امام حسین ‌‌(ع) به شرط قطع دست راست‌‌، آزاد است! در ‌اندک زمانی صف مشتاقان زیارت با وجود این شرط نیز طولانی شد. (بشارتی، علی محمد. از ظهور اسلام تا سقوط بغداد (تاریخ تحلیلی اسلام و ایران)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی؛ 1379)

وی افزود: با تمام این سختگیری ‌ها، مجدداً به متوکل خبر رسید که مردم دسته ‌دسته برای زیارت مقبرۀ حسینی ‌‌می ‌روند. وی یکی از سرلشگرانش را همراه سپاهی به سوی کربلا روانه کرد و دستور داد بین مردم به بیزاری از زائران قبر مطهر جار بزنند و مردم را از رفتن به زیارت بازداشت و به تعقیب خاندان أبی‌ طالب و شیعیان پرداخت و تعداد بی‌ شماری از آنان را به قتل رساند. (بحارالانوار, ج 45, ص 394)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در این شرایط و خفقانی که متوکل ایجاد کرده بود، امام هادی ‌‌(ع) مردم را به زیارت کربلا تشویق می‌ کردند و ‌‌می ‌فرمودند: «إِنَّ لِلَّهِ مَوَاضِعَ يُحِبُّ أَنْ يُعْبَدَ فِيهَا وَ حَائِرُ الْحُسَيْنِ ع مِنْ تِلْكَ الْمَوَاضِعِ» همانا برای خداوند سرزمین‌هایی است که دوست دارد در آن عبادت شود و حائر الحسین‌ ‌(ع) یکی از آن سرزمین‌ هاست.» (ابن قولویه، کامل الزیارات، ص 273؛ کلینی، الفروع من الکافی، 567)

وی اضافه نمود: حضرت گاهی افرادی را نائب ‌‌می ‌کردند که از سوی ایشان به زیارت کربلا مشرف شوند و آنجا برای امام دعا کنند.

استاد حسینی اظهار داشت: چند قرن بعد از سقوط عباسیان، در حادثه‌ ای که در سال ۱۲۱۶ ‌‌ه.ق رخ داد، وهابیان به شهر کربلا حمله کردند. و به داخل شهر هجوم آوردند. وهابیون شروع به تخریب و ویرانی حرمین کردند و نزدیک به پنجاه نفراز مردم و زائران را کنار ضریح و پانصد نفر را در صحن شریف به قتل رساندند. بعضی، تعداد کشته ‌شدگان را نزدیک به هزار نفر اعلام کردند. (رضاقلی خان هدایت، روضه الصفای ناصری، سوّم، تهران, كتابخانة خيّام در 1339 هجري شمسي چاپ شده است ص 174)

وی افزود: در قرن اخیر و در زمان حکومت صدام و بعثی‌ها نیز موانعی  وسختی های برای زیارت کربلا وجود داشت. در سال ۱۳۹۷ ‌‌ه.ق در ایام اربعین حسینی، مردم عراق سنت دیرین «‌‌پیاده ‌روی» را از طریق جاده‌ های غیر رسمی ، به جا ‌‌می ‌آوردند. این ‌‌پیاده ‌روی به درگیری سختی میان نیروهای بعثی و زائران پیادۀ اباعبدالله منجر شد که در نهایت کشته و مجروحان زیادی به جا گذاشت. آن سال به «اربعین خونین» معروف شد.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در سال ۱۴۱۱ ‌‌ه.ق (انتفاضۀ معروف ۱۹۹۱ عراق) صدام با سلاح‌ های مختلف در نجف و کربلا مردم را به خاک و خون کشید و با توپ و تانک گنبد و بارگاه حرمین شریف را مورد اصابت قرار داد. وی از یکی از ژنرال‌ های ارتش بعث خواست که به زائران حرم حضرت عباس و امام حسین (ع) حمله ‌ور شود. صدام حتی دستور داد افرادی را که توسط نیروهای امنیتی دستگیر شدند، در همانجایی که بازداشت شدند، اعدام کنند.

وی در ادامه بیان کرد: با مختصر مروری که درتاریخ داشتیم بخوبی روشن شد که در طول تاریخ همواره مشکلات مر گ باری بر سر راه زیارت کربلا وجود داشته است؛ هر چند در سال‌ های اخیر این مشکلات  کمترشده و مردم با زحمت کمتری سفر ‌‌می ‌کنند. آنچه قابل توجه است اینکه، هیچ چیز نمی ‌تواند و نباید راه زیارت را ببندد و شور و حرارت حسینی را خاموش کند. چنانچه رسول خدا (ص) فرمودند: «إِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ حَرَارَةً فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لَا تَبْرُدُ أَبَد» به ‌درستی که از شهادت حسین ‌‌(ع) حرارتی در قلوب مؤمنین است که هرگز سرد نمی ‌شود.» (مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، میرزا حسین نوری بن محمد تقى ‏مصحح: مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏ ناشر: مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏: قم ‏1408 ق ‏اول ‏ج 10، ص: 318.)

ب) تحمل مشقت زیارت در روایات

1) تحمل مشقت ابن ابی یعفور در راه زیارت امام صادق (ع)

استاد سید جواد حسینی خاطرنشان کرد: «ابن ابى یعفور می‌ گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم: اشتیاق زیارت شما باعث شد که من مشقّت هایى را متحمّل گردم تا به محضرت شرفیاب شوم. حضرت در جوابش فرمودند: از پروردگارت گلایه نکن! چرا نزد کسى نرفتى که بر گردن تو بیشتر از من حقّ دارد؟ ابن ابى یعفور مى گوید: جمله دوم (چرا نزد کسى که حقّش بیشتر از حقّ من است نرفتى) برایم خیلی گرانتر آمد نسبت به جمله اوّل حضرت (از پروردگارت گلایه نکن)، لذا پرسیدم: آن چه کسى است که حقّش بر من از حقّ تو بیشتر است؟ فرمود: حسین بن على (ع)، چرا نزد حسین (ع) نرفتى تا آنجا دعا کنی و حوائجت را از خدا بخواهی؟. «... قَالَ: الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ ع، أَلَّا أَتَیْتَ الْحُسَیْنَ ع فَدَعَوْتَ اللَّهَ عِنْدَهُ وَ شَکَوْتَ إِلَیْهِ حَوَائِجَکَ» (کامل الزیارات،ابن قولويه، جعفر بن محمدمصحح امينى،عبد الحسين‏, دار المرتضوية,نجف اشرف‏1356 ش‏ ص 168)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: این روایت نشان می دهد که حق زیارت امام حسین (ع) بر گردن شیعه بالاتر از حق زیارت امام صادق (ع) است.

2) زیارت حسین (ع) با ترس

وی افزود: زراره از حضرت باقر (ع) ‌‌می ‌پرسد: «قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا تَقُولُ فِيمَنْ زَارَ أَبَاكَ عَلَى خَوْفٍ قَالَ يُؤْمِنُهُ اللَّهُ يَوْمَ الْفَزَعِ الْأَكْبَرِ وَ تَلَقَّاهُ الْمَلَائِكَةُ بِالْبِشَارَةِ وَ يُقَالُ لَهُ لَا تَخَفْ وَ لَا تَحْزَنْ هَذَا يَوْمُكَ الَّذِي فِيهِ فَوْزُكَ» چه ‌‌می‌فرمایی دربارۀ کسی که زیارت پدرت را با ترس انجام دهد؟» امام پاسخ ‌‌می ‌دهد: «روز قیامت که بیشترین ترس و وحشت افراد را فرا ‌‌می ‌گیرد، خدا او را در امان ‌‌می ‌دارد و فرشتگان به بشارت با او برخورد ‌‌می ‌کنند و ‌‌می ‌گویند: مترس و ‌اندوهگین مباش، که این روز کامیابی و رستگاری توست.» (کامل الزیارات؛ ص 125)

3) دعای امام صادق (ع) برای زائران سختی کشیده:

استاد حسینی خاطرنشان کرد: حضرت صادق (ع) بعد از دعائی که در حق زائران حسین (ع) خطاب به خداوند چنین مناجات می‌ کند: «... اللَّهُمَّ إِنَّ أَعْدَاءَنَا أَعَابُوا عَلَیْهِمْ خُرُوجَهُمْ، فَلَمْ یَنْهَهُمْ ذَلِکَ عَنِ النُّهُوضِ وَ الشُّخُوصِ إِلَیْنَا خِلَافاً عَلَیْهِمْ. فَارْحَمْ تِلْکَ الْوُجُوهَ الَّتِی غَیَّرَتْهَا الشَّمْسُ وَ ارْحَمْ تِلْکَ الْخُدُودَ الَّتِی تَقَلَّبَتْ عَلَى قَبْرِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَیْنِ ع ...» خدایا دشمنان ما به خاطر خارج شدن زائران حسین (ع) از شهرشان (به جهت زیارت) آنها را مورد ملامت و سرزنش قرار می‌ دهند، ولى این حرکت دشمنان بر خلاف آنچه که می خواستند شیعیان ما را از تمایل و سختی کشیدن در راه ما باز نداشت؛ خدایا بر این صورت‏ هائى که حرارت آفتاب آنها را دگرگون کرده رحم کن و همچنین بر آن گونه‌هایی که روى قبر ابى عبد اللَّه (ع) صورت مى ‏گذارند و چشم‏ هایى که از باب دلسوزی بر ما اشک می‌ ریزند و دل ‏هائى که‏ براى ما جزع و زاری می‌ کنند و آتش می‌ گیرند و ناله ‌ها و فریادهائى که به خاطر ما بلند می‌شوند رحم فرما، خدایا این جان‌ ها و بدن ‌ها را نزد تو امانت می ‌گذارم تا در روز عطش (روز قیامت) آنها را از حوض (کوثر) ‏ سیراب نمائى. امام صادق(ع) پیوسته این دعا را در حالی که در سجده بود زمزمه می‌ فرمود.» (ثواب الاعمال و عقاب الأعمال ابن بابويه، محمد بن على‏, دار الشريف الرضي قم‏سال چاپ: 1406 ق‏ ص 95)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: این سه روایت هم سختی های زیارت را به تصویر می کشد وهم تشویق می کند که با وجود سختی ها زیارت حسین (ع) نباید ترک شود.

ج) جایگاه سختی پیاده رفتن به زیارت حسین (ع)

استاد حسینی افزود: جابربن عبدالله انصاری (ره) نخستین کسی بود که از مدینه به کربلا رفت و به زیارت امام حسین (ع) توفيق يافت. (بشارة المصطفي لشيعة المرتضي، طبرى آملى، عماد الدين أبي جعفر محمد بن أبي القاسم‏ المكتبة الحيدرية, نجف‏ 1387 ق ‏ص 75؛ بحارالانوار/ ج 98/ ص 334؛ ملاذالاخيار في فهم تهذيب‌ الاخبار/ ج ‏9/  ص 302)

وی اضافه نمود: اهل بیت (ع) می فرمودند: هر كس پياده به زيارت امام حسين برود، پاداشي چنين، و هر كس سواره برود، پاداشي چنان خواهد داشت. مرحوم حرّ عاملي در «وسایل‌الشيعه»، بابي با عنوان «بَابُ اسْتِحْبَابِ الْمَشْيِ إِلَي زِيَارَةِ الْحُسَيْنِ وَ غَيْرِهِ‏» دارد.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در اين باب، هفت روايت در فضيلت زيارت امام حسين با پاي پياده آورده است كه به چند نمونه اشاره می شود.

1) وی افزود: در روايتي امام صادق (ع) فرمود: شخصي كه به زيارت قبر حسين ‌بن علي (ع) مي‏ رود، زماني كه از خانواده ‌اش جدا مي ‌شود، با اولين گامي كه برمي‏ دارد، تمام گناهانش آمرزيده مي ‏شود. سپس به ازاي هر قدمي كه برمي ‏دارد، پيوسته تقديس و تنزيه و پاك مي ‌شود، تا آنكه نزد حسين‌ بن علي (ع) برسد. در اين هنگام، خداوند با او بدين‌گونه مناجات مي‌ كند: «اي بنده من! از من بخواه، به تو مي‌ دهم؛ دعا كن، اجابت مي‌ كنم؛ درخواست كن، مي‌ بخشم؛ حاجت بخواه، روا مي‌ كنم» «عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الرَّجُلَ لَيَخْرُجُ إِلَى قَبْرِ الْحُسَيْنِ ع - فَلَهُ إِذَا خَرَجَ مِنْ أَهْلِهِ بِأَوَّلِ خُطْوَةٍ مَغْفِرَةُ ذَنْبِهِ‏ ثُمَّ لَمْ يَزَلْ يُقَدَّسُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ حَتَّى يَأْتِيَهُ فَإِذَا أَتَاهُ نَاجَاهُ اللَّهُ فَقَالَ عَبْدِي سَلْنِي أُعْطِكَ ادْعُنِي أُجِبْكَ...» (كامل‌الزيارات، همان, ص 153؛ ثواب ‌الاعمال و عقاب‌الاعمال/ ص 92؛ المزارالكبير/ ص 342؛ وسایل ‌الشيعه/ ج 14/ ص 440)

2) این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایت است که هر كس پياده به زيارت قبر امام حسين (ع) برود، خداوند براي هر قدمي، هزار حسنه مي ‌نويسد و هزار گناه از او پاك مي ‌كند و رتبه ‌اش هزار درجه بالا مي ‌رود. پس هرگاه به فرات رسيدي، غسل كن و كفش‌هايت را درآور و پابرهنه راه برو؛ به مانند عبد ذليل، راه برو. پس وقتي به در حرم رسيدي، چهار بار تكبير بگو و كمي راه برو و دوباره چهار بار تكبير بگو. «مَنْ أَتَى الْحُسَينَ ع مَاشِياً كتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكلِّ خُطْوَةٍ أَلْفَ حَسَنَةٍ وَ مَحَا عَنْهُ أَلْفَ سَيئَةٍ وَ رَفَعَ لَهُ أَلْفَ دَرَجَةٍ...» (كامل‌الزيارات/ ص 133؛ بحارالانوار/ ج ‏98/ ص 143؛ وسایل‌الشيعه/ ج 14/ ص 440)

3) وی اظهار داشت: در روایت است هر آنكه در فرات غسل كند و سپس با پاي پياده به سوي مرقد امام حسين (ع) برود، به ازاي هر قدمي كه برمي‌ دارد و بر زمين مي‌ گذارد، حجي مقبول با تمام اعمال و مناسك براي او خواهد بود» «مَنِ اغْتَسَلَ فِي الْفُرَاتِ ثُمَّ مَشَى إِلَى قَبْرِ الْحُسَينِ ع كانَ لَهُ بِكلِّ قَدَمٍ يرْفَعُهَا وَ يضَعُهَا حَجَّةٌ مُتَقَبَّلَةٌ بِمَنَاسِكهَا» (كتاب المزار- مناسك المزار, مفيد، محمد بن محمدمصحح: ابطحى، محمد باقر,كنگره جهانى هزاره شيخ مفيد- رحمة الله عليه‏, قم‏, 1413 ق‏, ص 49؛ المزارالكبير/ ص 350)

4) استاد حسینی افزود: در روایت است هر كس از خانه‌اش، به قصد زيارت امام حسين‌ بن علي‌ بن ابي ‌طالب (ع) بيرون آيد، اگر پياده باشد، خداوند، براي هر گامش، حسنه ‌اي را مي ‌نويسد و يك زشتكاري را از او مي ‌زدايد؛ و چون به حرم امام حسين (ع) رسيد، خداوند او را جزو رستگاران مي ‌نويسد؛ و چون زيارتش را به پايان برد، خداوند او را از رهايي يافتگان مي‌ نويسد؛ و چون بخواهد باز گردد، فرشته‌ اي نزد او مي‌آيد و به او مي‌گويد: «من، پيام‌آور خدايم. خداوند، به تو سلام مي‌رساند و مي ‌فرمايد: عمل، از سر گير كه گذشته‌ات، آمرزيده شد» «... إن كانَ ماشِيا كَتَبَ الله لَهُ بِكُلِّ خُطوَهٍ حَسَنَهً، وحَطَّ بِها عَنهُ سَيئَهً، حَتّى إذا صارَ بِالحائِرِ كَتَبَهُ الله مِنَ المُفلِحينَ، ....» (كتاب ‌المزار- مناسك‌المزار/ ص 30؛ جامع‌الاخبار/ ص 25؛ كامل‌الزيارات/ ص 132)

مستحب بودن پياده‌روي درچند مورد ديگر نيز وارد شده است. از جمله درباره استحباب پياده‌روي به سوي مساجد، از رسول گرامي اسلام (ص) نقل شده است كه فرمود: «كسي كه به سوي يكي از مساجد پياده حركت كند، خداوند در مقابل هر گامي كه در مسير رفت و برگشت برمي‏دارد، به او ده حسنه پاداش مي ‏دهد، ده بدي از او دور مي‏كند و وي را ده درجه بالا مي ‏برد»  «مَنْ مَشَى إِلَى مَسْجِدٍ مِنْ مَسَاجِدِ اللهِ فَلَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ خَطَاهَا حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى مَنْزِلِهِ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَ مُحِيَ عَنْهُ عَشْـرُ سَيِّئَاتٍ وَ رُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ». (اعلام‌الدين في صفات‌ المؤمنين، ديلمى، حسن بن محمدمصحح: مؤسسة آل البيت عليهم السلام، ‏ناشر: مؤسسة آل البيت عليهم السلام، ‏قم‏, 1408 ق‏, ص 423)

استاد حسینی اظهار داشت: موارد ديگر استحباب پياده‌ روي، عبارت اند از:

ـ پياده ‌روي امام، هنگام رفتن به مصلا در نماز عيد (وسایل‌الشيعه، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن‏، مؤسسة آل البيت (ع)‏, قم‏, 1409 ق‏, ج‏ 7/ ص 455)

ـ پياده ‌روي براي حج و عمره (همان، ج 11, ص 79)

ـ پياده رفتن به رمي جمرات (همان، ج 14، ص59.)

ـ پياده رفتن به زيارت مؤمن (ثواب الاعمال، ص: 293).

5) استاد حسینی  خاطرنشان کرد: نبي اكرم (ص) فرمود: «أَفْضَلُ‏ الْأَعْمَالِ‏ أَحْمَزُهَا» (مفاتيح ‌الغيب (التفسير الكبير) فخر رازی,بیروت، دار احیاء التراث العربی، اول/ ج 2/ ص 431؛ مفتاح ‌الفلاح في عمل‌اليوم و الليلة من الواجبات و المستحبات/ ص 45)

وی افزود: پيام حديث شريف اين است كه وقتي كاري عبادت باشد، هرچه سخت‌تر و با رنج بيشتر انجام شود، ارزش و فضيلت بيشتري خواهد داشت. (مفاتيح ‌الغيب (التفسير الكبير)همان، ج 2/ ص431؛ مرآة العقول في شرح اخبار آل‌الرسول/ ج ‏14/ ص 32؛ بحارالانوار/ ج ‏78/ ص 367) زيارت امام حسين (ع) هرچه با رنج و مشقت بيشتر توأم باشد، اجر و پاداش بيشتري خواهد داشت.

6) این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: از دلايل ديگر بر فضليت پياده ‌روي زيارت اربعين، حديث شريف نبوي است، پيامبر اكرم (ص) فرمود: هر كس قدم ‌هايش در راه خداوند عزوجل، غبارآلود شود، خداوند آتش را بر وي حرام مي ‌كند. «مَنْ اِغْبرّت قدماه في سبيل الله حَرَّمَها عَلَى النّار» (الدرالمنثور/ج1/ص591، بحارالانوار/ج‏ 78/ ص 368، صحيح البخاري/ ج 2/ ص 7)

وی خاطرنشان کرد: امام صادق (ع) می فرماید: پدرم از پدرش نقل فرمود: همانا حسن بن علی (ع) عابدترین زاهدترین و پرفضیلت ترین اهل زمانش بود و هنگامی که به حج به جا می ‌آورد، پیاده مشرف می‌ شد و گاهی هم حتی پای برهنه طی مسیر می‌ کرد. «...و کَانَ إِذَا حَجَّ حَجَّ مَاشِیاً وَ رُبَّمَا مَشَى حَافِیاً» (الأمالي للصدوق) ابن بابويه، محمد بن على‏,كتابچى‏, تهران‏,1376 ش‏, اول, ص 178)

استاد حسینی اظهار داشت: حاكم نيشابوري، محدث بزرگ اهل‌ سنت، از عبدالله‌بن عبيد، اينگونه روايت كرده است: «حسن‌ بن علي، 25‏ سفر پياده به حج رفت. مركب ‌هاي راهوار او را، بدون سوار همراهش مي‏ كشيدند» «لَقَدْ حَجَّ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ خَمْسًا وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِيًا، وَإِنَّ النَّجَائِبَ لَتُقَادُ مَعَهُ». (البداية والنهاية, ابن کثیر, بیروت لبنان, دار الفکر, اول, بی تا/ ج 8/ ص 226)

وی افزود: ابراهیم بن علی از پدرش نقل می ‌کند: امام زین العابدین پای پیاده حج می‌رفتند که فاصله مکه تا مدینه را در بیست روز طی می‌ کردند. (ارشاد مفید، ص 144)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: سنت پياده ‌روي براي زيارت در بين انبيای گذشته نيز، رايج بود. حضرت آدم، چهل بار پياده حج بجا آورد. (تفسير القرآن العظیم, ابن کثیر, لبنان,بیروت, اول, 1419ق,/ ج 3/ ص 434) در برخي روايات، رقم هفتاد بار ذكر شده است. (الدر المنثور/ ج 1/ ص 314)

استاد حسینی خاطرنشان کرد: ابن ‌عباس، صحابي معروف، از اين‌كه نتوانسته بود در جواني، با پاي پياده حج بجا آورد، بسيار پشيمان بود و افسوس مي ‌خورد. (السنن‌الكبري/ ج 4/ ص 502؛ اتحاف الخيرةالمهرة بزوائد المسانيدالعشر / ج 3 / ص 351؛ سير اعلام‌النبلاء/ ج 4/ ص336؛ مختصر تاريخ دمشق/ ج 7/ ص 23) از وي روايت شده است كه مي‌گفت:پشيمان نشدم به چيزي كه اتفاق افتاد، مگر به اين‌كه پياده به سمت خانه خدا نرفتم؛ چون از رسول خدا (ص) شنيدم كه فرمود: «هر كس با پاي پياده حج به‌جا آورد، خداوند براي او، ثواب هفتاد هزار ثوابي كه در خانه خودش انجام شده است، مي‌ نويسد». كسي پرسيد: «ثواب كارهاي خوب در خانه خدا چقدر است؟». حضرت فرمود: «هفت ميليون حسنه به حساب مي‌آيد». سپس فرمود: «ثواب حج پياده بر سواره، مثل نور ماه كامل در آسمان است نسبت به بقيه ستارگان». امام حسين (ع) نيز پياده به حج مي‌رفت، در حالي ‌كه مركب ايشان، در پشت سر حركت مي‌كرد. « ... لِأَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ص يقُولُ مَنْ حَجَّ بَيتَ اللهِ مَاشِياً كَتَبَ الله لَهُ سَبْعَةَ آلَافِ حَسَنَةٍ مِنْ حَسَنَاتِ الْحَرَمِ قِيلَ يا رَسُولَ اللهِ وَ مَا حَسَنَاتُ الْحَرَمِ قَالَ حَسَنَةُ أَلْفِ أَلْفِ حَسَنَةٍ ...» (وسایل‌الشيعه/ ج ‏11/ ص 81)

د) پياده‌ روي در سیره علماي بزرگ شيعه

استاد سید جواد حسینی خاطرنشان کرد: در سیره علمای بزرگ شیعه پیاده روی را مشاهده می کنیم:

1- زيد مجنون، فردي عالم، فاضل و اديب بود كه در مصر، اقامت داشت و در سال 237ه‍.ق، با پاي پياده به قصد زيارت امام حسين (ع)، صحراها، بيابان‌ها، كوه‌ ها و دره‌ها را پيمود، تا به كوفه رسيد و با بهلول عالم، ملاقات كرد. آن دو به اتفاق هم، به قصد زيارت امام حسين از كوفه بيرون شدند و به زيارت آن حضرت رفتند. (بحار الانوار، ج 45، ص 404)

2- شيخ مرتضي انصاري، از جمله احياكنندگان سنت پياده ‌روي براي زيارت امام حسين (ع) بود. ايشان، پياده از نجف به كربلا مي ‌آمد.

3- ميرزا حسين نوري، صاحب كتاب ارزشمند و فاخر «مستدرك‌الوسایل»، در عيد قربان هر سال، با پاي پياده به كربلا مي‌ آمد.

4- سيد بحرالعلوم، در دسته عزايي كه پياده به كربلا مي‌آمدند، حضوري پررنگ داشت.

5- شيخ جعفر كاشف‌الغطا، در يكي از پياده‌روي‌هايش به كربلا، به حضور ولي‌عصر، شرف‌ياب شد و حضرت، ايشان را به سينه خويش چسباند و فرمود: «خوش آمدي اي زنده‌ كننده شريعت ما».

6- آيت ‌الله مرعشي نجفي، بيست بار پياده به همراه تعدادي از طلاب، كه همه از مراجع و بزرگان شدند، به كربلا مشرف شد. (كتاب «مجموعه مقالات اربعين» تأليف جمعي از نويسندگان، ۱۳۹۴ ش، مشعر اول، ج 2، ص 78)

ه) حرم حسینی محل شفای بیمار:

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام هادی (ع) بیمار بودند؛ دستورداد شخصی برود حرم امام حسین (ع) برای او دعا کند.«ابوهاشم جعفری می ‌گوید بر امام هادی (ع) وارد شدم در حالی که حضرت تب‏دار و بیمار بودند به من فرمودند: اى ابا هاشم شخصى از دوستان ما را به حائر بفرست تا برایم دعاء کند، از نزد آن حضرت بیرون آمدم در این هنگام با على بن بلال مواجه شدم فرموده حضرت را برایش بازگو نموده و از وى راجع به شخصى که حضرت فرموده‏اند درخواست کرده و جویا شدم..على بن بلال گفت: شنیدم و اطاعت مى‏ کنم، ولى مى ‏گویم: حضرت خودشان از حائر افضل و برتر هستند؛ زیرا ایشان به منزله کسى است که در حائر مى ‏باشد (یعنى حضرت سیدالشهداء) و دعاء آن جناب براى خودشان افضل و برتر است از دعاء من براى ایشان در حائر. من محضر امام علیه‌ السّلام مشرف شده و حرف على بن بلال را خدمتش عرض کردم، حضرت به من فرمودند: به او بگو: رسول خدا از بیت و حجرالأسود افضل بودند؛ ولى در عین حال دور بیت طواف مى‏کرده و حجر را استلام مى ‏فرمودند، خداوند متعال بقاع و مواضعى دارد که مى‏ خواهد در آن جاها خوانده شود تا دعاء، دعاکننده را مستجاب فرماید و حائر از جمله این مواضع مى ‏باشد.» این روایت می گوید برای شفای بیمار به حرم حسینی پناه ببرید. (همان, ج 98, ص 113؛ کامل الزیارات، همان, ص  274)

و) قطع دست

وی افزود: از مسعودی، مورخ بزرگ، نقل شده است «خانمی به قصد زیارت بارگاه امام حسین (ع) به مامور ثبت نام مراجعه کرد. به وی تذکر دادند، آیا می دانی که شرط رفتن به زیارت قطع دست است؟ آن زن پاسخ داد: از شرایط آگاهم! متصدی ثبت نام، اسم این خانم را می نویسد. آنگاه به وی دستور می دهد: دستش را برای قطع کردن بیرون بیاورد. آن زن دست چپ خود را بیرون می آورد! مامور می گوید: خانم فرمان خلیفه می گوید، باید دست راست داوطلب زیارت قطع شود. آن زن دست راست خود را از زیر حجاب بیرون آورده و می گوید: این دست را سال گذشته قطع کردید. (سید احمدرضا. تاریخ خلافت عباسی (از آغاز تا پایان آل بویه)، تهران: سمت، 1388؛بشارتی، علی محمد. از ظهور اسلام تا سقوط بغداد (تاریخ تحلیلی اسلام و ایران)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی؛ 1379) این را بعضی افراد نقل کرده اند ولی بنده  به مروج الذهب مسعودی , ج4 ص51 مراجعه کردم چنین مطلبی نیافتم.

ز) همسان سختی های حسین (ع):

استاد حسینی خاطرنشان کرد: زائر حسین (ع) که به زیارت مرقد آن امام مظلوم می رود، باید تمثیلی از شدائد و رنج ها و سوز و گدازها و خوف و عطش ها را در خویش، پدید آورد. کربلایش، کرب و بلا باشد، دلسوخته و غبار آلود، پریشان خاطر و غمین. این نیز، توصیه ائمه (ع) است. از امام صادق (ع) نقل شده است : هر گاه خواستی حسین را زیارت کنی، او را در حالی زیارت کن که افسرده و غمگین و ژولیده و غبار آلود باشی، چرا که حسین، در حالی کشته شد که پژمرده و غبار آلود و گرسنه وتشنه بود. «اذا اردت انت قبر الحسین، فزره و انت کئیب حزین - مکروب شعث غبر، فانّ الحسین قتل و هو کئیب حزین شعث مغبر جائع عطشان» (همان, ص 142)

وی اظهار داشت: در حدیث دیگر، امام صادق فرموده است:حسین بن علی را در حال اندوه و حزن و رنج و خاک آلوده و پژمرده و گرسنه و تشنه زیارت کن: «إِذَا أَرَدْتَ‏ الْحُسَيْنَ‏ فَزُرْهُ‏ وَ أَنْتَ‏ حَزِينٌ‏ مَكْرُوبٌ‏ شَعِثاً أَغْبَرَ جَائِعاً عَطْشَاناً» (بحار,ج 98, ص140, وسائل الشیعه, ج 10, ص 414, حدیث 2)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: داشتن چنین حالتی در زیارت، ترسیم حوادث روز عاشوراست و اینگونه به دیدار رفتن،نشانه آن شیفتگی قلبی و دلدادگی فراوان است، از این رو این غبار، خود، طراوت و پاکی است و این آشفتگی و افسردگی، نشاط روح عاشق است. مشفقی دهلوی می گوید:

از شیشه، غبارغم نمی باید شست

وز دل رقم ( الم ) نمی باید شست

پایی که به راه عشق شد خاک آلود

با آب حیات هم نمی باید شست

وی افزود: پس زیارت حسین (ع) همیشه همراه با سختی ها بوده است و در این شرائط نیز مردم باحفظ مسائل بهداشتی و تحمل سختی به زیارت بروند.

حسن ختام:.

استاد  سید جواد حسینی خاطرنشان کرد: «على بن میمون صائغ، از حضرت امام صادق نقل کرده که آن حضرت فرمودند: اى على! قبر حسین را زیارت کن و ترک نکن. عرض کردم: ثواب کسى که آن حضرت را زیارت کند چیست؟ حضرت فرمودند: کسى که پیاده زیارت کند آن حضرت را، خداوند به هر قدمى که برمى‏ دارد، یک حسنه برایش نوشته، و یک گناه از او محو مى‌کنند، و یک درجه مرتبه‌‏اش را بالا مى‌‏برد. و وقتى به زیارت رفت، حق تعالى دو فرشته را موکّل او مى‏‌کند که آنچه خیر از دهان او خارج می‌شود را نوشته و آنچه شر و بد مى‏ باشد را ننویسند. و وقتى برگشت با او وداع کرده و به وى مى‏ گویند: اى ولىّ خدا! گناهانت آمرزیده شد. و تو از افراد حزب خدا و حزب رسول او و حزب اهل بیت رسولش مى‌باشی، به خدا سوگند! هرگز تو آتش را به چشم نخواهی دید و آتش نیز هرگز تو را نخواهد دید و تو را طعمه خود نخواهد نمود.وقتی که پیاده‌روی زیارت ابا عبدالله اینقدر اجر دارد، و زائر برای هر قدمی که برمی‌دارد، یک حسنه برایش نوشته، و یک گناه از او محو مى‌کنند، و یک درجه مرتبه‏ اش را بالا مى ‏برد، این خود مجوز پیاده‌روی وتحمل سختی ها  درطول تاریخ است. (کامل الزیارات، تالیف ابن قولویه قمی، باب ۴۹، حدیث ۶، صفحه ۲۸۰، چاپ دار الحجة)