استاد مهدی احدی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به این موضوع پرداخت: «عقل و زبان از درک و بیان حقیقت ذات و صفات الهی عاجز هستند.»

/270/260/23/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: غیب بر دو قسم مطلق و نسبی است. غیب مطلق، حقیقتی است که فراتر از عقل بشر است؛ مانند حقیقت خالق، که هم از نظر ذات و هم از نظر صفات، فراتر از عقل انسان است. امام سجاد علیه السلام می فرماید: «كَلَّتِ الْأَلْسُنُ عَنْ غَايَةِ صِفَتِهِ وَ الْعُقُولُ عَنْ كُنْهِ مَعْرِفَتِه‏». زبان ها از کمال صفات خدا و عقل ها از شناخت حقیقت ذاتش ناتوان و عاجز هستند.

وی افزود: در قسمتی از دعای عرفه می خوانیم: « أَنْتَ الَّذِي قَصُرَتِ الْأَوْهَامُ عَنْ ذَاتِيَّتِكَ، وَ عَجَزَتِ الْأَفْهَامُ عَنْ كَيْفِيَّتِكَ، وَ لَمْ تُدْرِكِ الْأَبْصَارُ مَوْضِعَ أَيْنِيَّتِكَ.» ادراکات، هم از شناخت ذاتت و هم از شناخت کیفیت تو قاصر هستند و نمی توانند درک کنند. غیب مطلق این است؛ و هر کس سؤال کند که آیا می شود، به ذات خدا و حقیقت صفات خدا رسید، می گوییم آنها در اندازه عقل بشر نیست و هر چه عقل و زبان بشر گویا بشود، نمی تواند خدا را به حقیقت بشناسند.

استاد احدی ابراز داشت: آنها که می گویند «کُوس أنا الحق می زنیم.» فکر می کنم اشتباه است و بشر نمی تواند به جایی برسد که این کلام بلند را بگوید. اگرچه این موارد را در محضر علامه درس خواندم، اما ذهنم آن را قبول نمی کند و بر اساس فقهی که کار کردیم، اینگونه موارد باید از زبان عرفا برداشته بشود. نمی شود «کُوس أنا الحق» بزنیم. چرا که دور از عقل بشر است.

وی در ادامه بیان کرد: برخی از عرفا که می گویند: «قالت الشجرة إنّی أنا الله» من هم می توانم بگویم أنا الله. نگوییم و گمراه می کند. اگر امثال علامه آن بیان را دارند، روی تأویلات هستند و آن تأویلات علامه برای خودشان است و ما باید بگوییم: «كَلَّتِ الْأَلْسُنُ عَنْ غَايَةِ صِفَتِهِ وَ الْعُقُولُ عَنْ كُنْهِ مَعْرِفَتِه‏». زبان و عقل عاجز است که به درون هستی بشر برسد. طلبه فاضلی به محضر آیت الله العظمی بروجردی رسید. آقا از او پرسید اسمت چیست. طلبه گفت اسمم «صمد» است. آقا بروجردی گفتند شما «صمد» نیستید. شما «عبدالصمد» هستید. پرسید آقا جان نام «صمد» بر یک فرد گذاشتن، اشکال دارد؟ گفتند بله اشکال دارد.