استاد هادی عباسی خراسانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «توجهی به معنای «اهدنا الصراط المستقیم» پرداخت.

/270/260/22/

این شاگرد برجسته علامه حسن زاده آملی اعلی الله مقامه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در کتاب معانی الاخبار شیخ صدوق رحمت الله علیه در تفسیر کریمه «اهدنا الصراط المستقیم» آمده است: «... قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّادِقُ ع فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‏ قَالَ يَقُولُ أَرْشِدْنَا إِلَى الصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ أَرْشِدْنَا لِلُزُومِ‏ الطَّرِيقِ الْمُؤَدِّي إِلَى مَحَبَّتِكَ وَ الْمُبَلِّغِ إِلَى دِينِكَ وَ الْمَانِعِ مِنْ أَنْ نَتَّبِعَ أَهْوَاءَنَا فَنَعْطَبَ‏ أَوْ نَأْخُذَ بِآرَائِنَا فَنَهْلِك ...» (معاني الأخبار؛ النص؛ ص: 33)

استاد عباسی خراسانی تصریح نمود: امام صادق علیه السلام می فرماید ﺧﺪﺍﯾﺎ ﻣﺎ ﺭﺍ ﻫﺪﺍﯾﺖ ﮐﻦ ﺑﻪ ﺭﺍﻫﯽ ﮐﻪ آن ﺭﺍﻩ ﺑﻪ ﻣﺤﺒﺖ ﺗﻮ ﺧﺘﻢ می شود. از این رو ﻃﺒﻖ ﺍﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ زیبا ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﯿﻢ بگوییم ﮐﻪ ﺻﺮﺍﻁ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻃﺮﯾﻖ محبت است ﻭ ﻃﺮﯾﻘﯽ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ به بهشت ختم می شود و مانع از آن است که هواپرست بشویم.

صاحب کتاب الهی نامه در ادامه بیان کرد: می توان گفت که این حدیث شریف، ﻣﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺑﻪ ﺭﺃﯼ ﻫﻢ ﻣﻨﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ. «ﺍﻫﺪﻧﺎ ﺍﻟﺼﺮﺍﻁ ﺍﻟﻤﺴﺘﻘﯿﻢ» ﯾﻌﻨﯽ ﺭﺍﻩ ﻣﺤﺒﺖ، ﺭﺍﻩ ﺟﻨﺖ، ﺭﺍﻩ ﻫﺪﺍﯾﺖ، ﻧﻪ ﺭﺍﻩ ﻫﻮﺍ ﻭ ﺭﺍﻩ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻪ ﺭﺃﯼ.

استاد درس خارج حوزه یادآور شد: در روایتی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام می خوانیم که معنای اهدانا الصراط المستقیم، توفیق برای گذشته و توفیق برای آینده است.  «4- حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الْأَسْتَرْآبَادِيُّ الْمُفَسِّرُ قَالَ حَدَّثَنِي يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبَوَيْهِمَا عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع‏ فِي قَوْلِهِ‏ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‏ قَالَ أَدِمْ لَنَا تَوْفِيقَكَ‏ الَّذِي بِهِ أَطَعْنَاكَ فِي مَاضِي أَيَّامِنَا حَتَّى نُطِيعَكَ كَذَلِكَ فِي مُسْتَقْبَلِ أَعْمَارِنَا» (معانی الاخبار؛ ص: 33) ﯾﻌﻨﯽ ﺧﺪﺍﯾﺎ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺮ ﺻﺮﺍﻁ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﭘﺎ ﺑﺮ ﺟﺎ ﺩﺍﺷﺘﯽ؛ امروز هم ما را بر آن مستدام بدار؛ یعنی اهدنا الصراط المستقیم.

این مفسر قرآن کریم خاطرنشان کرد: تفصیل «اهدنا الصراط المستقیم» در دعای شریفه امام زمان (عج) است؛ که می فرماید: «ﺍﻟﻠﻬﻢ ﺍﺭﺯﻗﻨﺎ ﺗﻮﻓﯿﻖ ﺍﻟﻄﺎﻋﻪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﻟﻤﻌﺼﯿﻪ ...» خوب است این دعای حضرت (عج) به صورت روزانه خوانده شود.

استاد عباسی خراسانی در ادامه بیان کرد: بر اساس روایات بیان شده و بسیاری دیگر از روایات، انسان نیازمند به هدایت است. و این هدایت را باید لحظه به لحظه و آن به آن داشته باشد؛ چه گذشته و چه آینده، و اتصال بین این دو لحظه گذشته و آینده، این معنای هدایت مستقیم است؛ که همان راه محبت و راه جنت و راه هدایت است.

استاد حوزه علمیه قم افزود: روایتی از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام است که جا دارد برای آن رساله ای نگاشته شود؛ حضرت می فرماید صراط مستقیم در دنیا به این است که انسان، غلو، افراط و تفریط نداشته باشد. «الصراط المستقيم‏ في‏ الدنيا ما قصر عن الغلو و ارتفع عن التقصير و استقام و في الآخرة طريق المؤمنين إلى الجنة» (فيض كاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى، تفسير الصافي - تهران، چاپ: دوم، 1415 ق؛ ج‏ 1؛ ص 85). چه اینکه در

استاد عباسی خراسانی اظهار داشت: در روایتی نبوی صلی الله علیه و آله و سلم می خوانیم که فرمودند دو گروه نسبت به علی علیه السلام، به دوزخ می روند؛ ﻣﺤﺐ ﻏﺎﻝ ﻭ ﻣﺒﻐﺾ قال

«2- حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّائِغُ الْعَدْلُ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ بَزِيعٍ الْخَزَّازُ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانٍ عَنْ سَلَّامِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ الْخُرَاسَانِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ الْغِفَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ يَا حُذَيْفَةُ إِنَّ حُجَّةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ [عَلَيْكَ‏] بَعْدِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الْكُفْرُ بِهِ كُفْرٌ بِاللَّهِ وَ الشِّرْكُ بِهِ شِرْكٌ بِاللَّهِ وَ الشَّكُّ فِيهِ شَكٌّ فِي اللَّهِ وَ الْإِلْحَادُ فِيهِ إِلْحَادٌ فِي اللَّهِ وَ الْإِنْكَارُ لَهُ إِنْكَارٌ لِلَّهِ وَ الْإِيمَانُ بِهِ إِيمَانٌ بِاللَّهِ لِأَنَّهُ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ وَ وَصِيُّهُ وَ إِمَامُ أُمَّتِهِ وَ مَوْلَاهُمْ وَ هُوَ حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِينُ وَ عُرْوَتُهُ الْوُثْقَى الَّتِي‏ لَا انْفِصامَ لَها وَ سَيَهْلِكُ فِيهِ اثْنَانِ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ مُحِبٌ‏ غَالٍ‏ وَ مُقَصِّرٌ يَا حُذَيْفَةُ لَا تُفَارِقَنَّ عَلِيّاً فَتُفَارِقَنِي وَ لَا تُخَالِفَنَّ عَلِيّاً فَتُخَالِفَنِي إِنَّ عَلِيّاً مِنِّي وَ أَنَا مِنْهُ مَنْ أَسْخَطَهُ فَقَدْ أَسْخَطَنِي وَ مَنْ أَرْضَاهُ فَقَدْ أَرْضَانِي» (الأمالي (للصدوق) ؛ ص 197)