استاد سید محمد طباطبایی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «نگاهی به «رجاء» در حکمت 150 نهج البلاغه» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: کتاب شریف نهج البلاغه ۲۴۱ ﺧﻄﺒﻪ، ۷۹ ﻧﺎﻣﻪ، ۴۸۰ ﮐﻠﻤﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺣﮑﻤﺖ ﻧﺎﻣﯿﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺷﺮﺡ ﻫﺎﯼ ﻧﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻋﻠﻤﺎﯼ ﺷﯿﻌﻪ ﺑﻠﮑﻪ ﺧﺮﺩﻣﻨﺪﺍﻥ ﻭ ﺍﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪﺍﻥ ﺍﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﻫﻢ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﮐﻼﻡ ﺣﻀﺮﺕ ﻭﺻﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺷﺎﮔﺮﺩﯼ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺭﻭ ﺷﺮﺡ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺷﺮﺡ ﻫﺎﯼ ﻧﻬﺞﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﺍﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﻧﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﮐﻢ ﻧﯿﺴﺖ. ﺧﻮﺷﺘﺮ ﺁﻥ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺩﻟﺒﺮﺍﻥ ﮔﻔﺘﻪ ﺁﯾﺪ ﺩﺭ ﺣﺪﯾﺚ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ.

وی افزود: ﺩﺭ ﺣﮑﻤﺖ ۱۵۰ ﻧﻬﺞﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﺣﺪﻭﺩ ۲۰ ﻓﻘﺮﻩ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺿﺪ ﺍﺭﺯﺵﻫﺎ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﺍﺧﻼﻗﯽ، ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻭ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﯿﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺷﺄﻥ ﻧﺰﻭﻝ ﺣﮑﻤﺖ ۱۵۰ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﯼ ﺍﺯ ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﯿﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﻧﺪﺭﺯﯼ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﺍﻣﺎﻡ ﺍﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﻧﺼﯿﺤﺖ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ؛ ﺿﻤﻦ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﺭ ﺁﺧﺮ ﺍﯾﻦ ﻓﻘﺮﺍﺕ ﺳﯿﺪ ﺭﺿﯽ ﺭﺿﻮﺍﻥ ﷲ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ: ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﻧﻬﺞ ﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﺟﺰ ﺍﯾﻦ ﺣﮑﻤﺖ، ﺣﮑﻤﺘﯽ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺖ، ﻫﻤﯿﻦ ﺣﮑﻤﺖ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻧﺪﺭﺯ ﺩﺍﺩﻥ ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻮﺩ. ﺍﯾﻦ ﺳﺨﻦ، ﺣﮑﻤﺘﯽ ﺩﺍﺭد ﻭ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﯿﻨﺎﯾﯽ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺁﮔﺎﻩ ﻭ ﻋﺒﺮﺕ ﺁﻣﻮﺯ ﺻﺎﺣﺐ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪ ﺍﺳﺖ.  «قال الرضي [رحمه الله تعالى‏] و لو لم يكن في هذا الكتاب إلا هذا الكلام لكفى به موعظة ناجعة و حكمة بالغة و بصيرة لمبصر و عبرة لناظر مفكر»

استاد طباطبایی اظهار داشت: در فقره نخست این حکمت می خوانیم: «وَ قَالَ ع لِرَجُلٍ سَأَلَهُ أَنْ يَعِظَهُ لَا تَكُنْ مِمَّنْ يَرْجُو الْآخِرَةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ وَ [يَرْجُو] يُرَجِّي التَّوْبَةَ بِطُولِ الْأَمَلِ يَقُولُ فِي الدُّنْيَا بِقَوْلِ الزَّاهِدِينَ وَ يَعْمَلُ فِيهَا بِعَمَلِ الرَّاغِبِين‏» ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﺴﯽ ﻧﺒﺎﺵ ﮐﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﻋﻤﻞ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻪ ﺁﺧﺮﺕ ﺍﻣﯿﺪﻭﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻮﺑﻪ ﺭﻭ ﺑﺎ ﺁﺭﺯﻭﻫﺎﯼ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﻣﯽﺍﻧﺪﺍﺯﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﭼﻮﻧﺎﻥ ﺯﺍﻫﺪﺍﻥ ﺳﺨﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؛ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺩﻧﯿﺎﭘﺮﺳﺘﺎﻥ ﺍﺳﺖ.

وی افزود: ﺍﻣﺎﻡ علیه السلام ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﺪ ﮐﻪ «ﻻ ﺗﮑﻦ ﻣﻤﻦ ﯾﺮﺟﻮ». «ﯾﺮﺟﻮ» ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺍﻣﯿﺪ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺍﺳﺖ. ﭼﻮﻥ ﻭﺍﻗﻌﯿﺖ ﺩﺍﺭﺩ، ﺍﻣﯿﺪﻭﺍﺭﻧﺪ. ﺍﮔﺮ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻪ ﭼﯿﺰﯼ ﮐﻪ ﻭﺍﻗﻌﯿﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎشد، ﺍﻣﯿﺪ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎشد، می گویند «یرجو» ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﺮﯾﻢ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ﮐﻬﻒ ﺁﯾﻪ ۱۰ ﻭ ۱۱۰ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﺪ ﮐﻪ «ﻓﻤﻦ ﮐﺎﻥ ﯾﺮﺟﻮ ﻟﻘﺎﺀ ﺭﺑﻪ ﻓﻠﯿﻌﻤﻞ ﻋﻤﻼ ﺻﺎﻟﺤﺎ» ﭘﺲ ﻫﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ ﻟﻘﺎﯼ ﺭﺣﻤﺖ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭﺵ ﺍﻣﯿﺪﻭﺍﺭ ﺍﺳﺖ، ﺑﺎﯾﺪ ﻧﯿﮑﻮﮐﺎﺭ ﺷﻮﺩ. ﻫﻤﺎﻥ ﭼﯿﺰﯼ ﮐﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺻﻠﯽ ﻭ ﻗﺼﺪ ﺍﺻﻠﯽ ﺑﺤﺚ ﻟﻘﺎﯼ ﺍﻟﻬﯽ ﻭ ﺭﺅﯾﺖ ﺍﻟﻬﯽ اﺳﺖ.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ﻣﺎ ﺭﺅﯾﺖ ﺍﻟﻬﯽ را ﻟﻘﺎﯼ ﺍﻟﻬﯽ ﻭ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﯿﻢ. ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺍﺷﺎﻋﺮﻩ، ﻣﺸﺒﻬﻪ ﻭ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﮐﻪ ﻗﺎﺋﻠﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎﻝ (ﺍﻟﻌﯿﺎﺫﺑﺎﻟﻠﻪ) ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﺑﺎ ﭼﺸﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﺩﯾﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ؛ ﻭ ﺍﺷﺎﻋﺮﻩ ﺍﺯ ﺍﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﮐﻪ ﻗﺎﺋﻠﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﭼﺸﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﺩﯾﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ. ﻋﯿﻦﺍﻟﻘﻀﺎﺕ ﻫﻤﺪﺍﻧﯽ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺯﺑﺪﺓ ﺍﻟﺤﻘﺎﯾﻖ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻗﺎﺋﻠﻨﺪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﺑﺎ ﭼﺸﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﺩﯾﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ، ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ: «ﺷﻤﺎ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﯾﮏ ﻣﺨﻠﻮﻕ ﺧﺪﺍ ﻣﺜﻞ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺭا ﺑﺎ ﭼﺸﻢ ﻏﯿﺮﻣﺴﻠﺢ ﻧﻤﯽ ﺗﻮﺍﻧﯿﺪ ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ. ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺍﺩﻋﺎﯼ ﮐﺬﺏ ﺩﺍﺭﯾﺪ ﮐﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎﻝ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﺑﺎ ﭼﺸﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﺩﯾﺪﻩ ﺷﻮﺩ.» ﺷﺒﻬﻪ ﺩﯾﺪﻥ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺩﺭ ﺩﻧﯿﺎ ﺍﺯ ﺷﺒﻬﺎﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺑﻨﯽ ﺍﺳﺮﺍﺋﯿﻞ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻮﻡ ﺑﻨﯽ ﺍﺳﺮﺍﺋﯿﻞ ﺍﯾﻦ ﺷﺒﻬﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻢ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ الآن ﻫﻢ ﻋﺪﻩ ﺍﯼ ﺍﯾﻦ مسأله ﺭﺍ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

استاد طباطبایی خاطرنشان کرد: ﺩﺭ ﺍﺩﻋﯿﻪ ﻣﺎﻩ ﺭﺟﺐ ﺍﺯ ﺍﻣﺎﻡ ﺑﻪ ﺣﻖ ﻧﺎﻃﻖ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻣﺎﻡ ﺻﺎﺩﻕ ﻋﻠﯿﻪ ﺻﻠﻮﺍﺕ ﺍﻟﻤﺼﻠﯿﻦ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ «ﯾﺎ ﻣﻦ ﺍﺭﺟﻮﻩ ﻟﮑﻞ ﺧﯿﺮ». ﺍﯼ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﮐﺎﺭ ﺧﯿﺮﯼ ﺍﺯ ﻣﻦ ﺳﺮ ﺑﺰﻧﺪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻣﯿﺪﻭﺍﺭﻡ. ﺩﺭ فقرات نوارنی ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺷﻌﺒﺎﻧﯿﻪ به این مطلب اشاره شده است. ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺷﻌﺒﺎﻧﯿﻪ ﺍﯼ ﮐﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﺭﺍﺣﻞ ﺭﺿﻮﺍﻥ ﷲ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ، ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻭ ﻋﻠﻤﺎ ﺍﺻﺮﺍﺭ ﺑﺮ ﻗﺮﺍﺋﺖ ﻭ ﺗﻼﻭﺕ آن را ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﻭ ﻏﯿﺮ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﻧﺪ. ﭼﻮﻥ ﺍﻣﺎﻡ ﺻﺎﺩﻕ ﻋﻠﯿﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺍﺯ ﺍﺋﻤﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﻘﺪﺱ ﺣﻀﺮﺕ ﻭﺻﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻧﻘﻞ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﻓﻘﺮﺍﺕ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺷﻌﺒﺎﻧﯿﻪ ﺭا ﺑﺨﻮﺍﻧﯿﺪ ﻭ ﻓﮑﺮ ﮐﻨﯿﺪ ﻭ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﻨﯿﺪ. ﺑﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻟﻄﯿﻒ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻓﺮﺯﺍﻧﻪ ﻣﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﻼﻣﻪ ﺁﯾﺖ ﷲ ﺍﻟﻌﻈﻤﯽ ﺟﻮﺍﺩﯼ ﺁﻣﻠﯽ ﺣﻔﻈﻪ ﷲ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ: ﺧﯿﻠﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺩﻋﺎﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺛﻮﺍﺏ ﻧﺨﻮﺍﻧﯿﻢ. ﺛﻮﺍﺏ ﻫﻢ ﺍﻥ ﺷﺎﺀ ﷲ ﺩﺭ ﺿﻤﻨﺶ ﻫﺴﺖ. ﺍﯾﻦ ﺩﻋﺎﻫﺎ ﺭﺍ ﻭ ﺍﯾﻦ ﻓﻘﺮﺍﺕ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻓﻬﻢ ﺑﺨﻮﺍﻧﯿﻢ، ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺨﻮﺍﻧﯿﻢ. ﻣﮕﺮ ﻧﻪ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻓﻘﺮﺍﺕ ﺯﯾﺎﺭﺕ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮐﺒﯿﺮﻩ ﺧﺪﻣﺖ ﺍﻣﺎﻡ ﻣﻌﺼﻮﻡ ﻋﺮﺽ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ: «ﻣﺤﻘّﻖ ﻟﻤﺎ ﺣﻘﻘﺘﻢ». ﺑﻪ ﻣﺎ ﺗﻮﻓﯿﻖ ﺑﺪﻩ ﺗﺎ ﻣﺤﻘﻖ ﮐﻮﯼ ﺷﻤﺎ ﺑﺎﺷﯿﻢ. ﻣﺎ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﻨﯿﻢ. ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﺑﯿﮕﺎﻧﮕﺎﻥ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻣﻄﺎﻟﺒﯽ ﺭﻭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺑﺒﺮﻧﺪ. در ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺷﻌﺒﺎﻧﯿﻪ ﻣﯽﺧﻮﺍﻧﯿﻢ: «ﺭﺍﺟﯿﺎ ﻟﻤﺎ ﻟﺪﯾﮏ ﺛﻮﺍﺑﯽ». ﺧﺪﺍﯾﺎ، ﭘﺎﺩﺍﺷﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻧﺰﺩ ﺗﻮﺳﺖ ﻣﻦ ﺍﻣﯿﺪﻭﺍﺭﻡ. ﻭ «ﺍﺭﺟﻮ ﻟﻌﺎﻗﺒﺘﯽ». ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﻋﺎﻗﺒﺘﻢ ﺍﻣﯿﺪﻭﺍﺭﻡ ﺍﻭﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﺪﻩ.

وی افزود: ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻓﻘﺮﻩ ﮐﻠﻤﻪ «ﻋﻤﻞ» ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ که ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺭﻓﺘﺎﺭ، ﮐﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﺟﻤﻊ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺍﺳﺖ. ﺟﻨﺎﺏ ﺭﺍﻏﺐ ﺍﺻﻔﻬﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﻣﻔﺮﺩﺍﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻭﺍﮊﻩ ﻋﻤﻞ ﻓﺮﻣﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ: ﺑﺮﺧﯽ ﺍﯾﻦ ﻋﻤﻞ ﺭا ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ ﻭ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺟﺎ ﻋﻤﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﺍﺯ ﺭﻭﯼ ﻋﻘﻞ ﻭ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪ ﺍﺳﺖ. ﯾﻌﻨﯽ ﺍﮔﺮ ﻣﺎ ﺩﺭ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﻗﺮﺁﻥ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ ﻭ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﺩﺭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻗﺮﺁﻥ، ﺍﮔﺮ ﮐﻠﻤﻪ ﻋﻤﻞ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺍﺯ ﺭﻭﯼ ﻋﻘﻞ ﻭ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪ، ﮐﺎﺭﯼ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺑﺪﻫﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﻗﺮﯾﻦ ﻋﻠﻢ ﺑﺎﺷﺪ. ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﮐﺎﺭ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺭﻭﯼ ﻋﻘﻞ ﻭ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﻋﻠﻢ ﺍﺳﺖ. ﮔﺮﭼﻪ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﻣﻄﻠﻖ ﮐﺎﺭ ﻫﻢ ﺍﻋﻢ ﺍﺯ ﺧﯿﺮ ﻭ ﺷﺮّ ﻭ ﺍﺧﺺّ ﺍﺯ ﻓﻌﻞ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﺮﯾﻢ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ، «عمل» در ﻫﺮ ﺩﻭ ﻣﻌﻨﺎ ﺁﻣﺪﻩ است. ﻫﻢ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ﻗﺼﺺ ﺁﯾﻪ ۱۵ ﮐﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ: « ﻗﺎﻝ ﻫﺬﺍ ﻣﻦ ﻋﻤﻞ ﺍﻟﺸﯿﻄﺎﻥ». ﻭ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ﻓﺎﻃﺮ ﺁﯾﻪ ۱۰ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﯿﻢ: «ﺍﻟﯿﻪ ﯾﺼﻌﺪ ﺍﻟﮑﻠﻢ ﺍﻟﻄﯿﺐ ﻭﺍﻟﻌﻤﻞ ﺍﻟﺼﺎﻟﺢ ﯾﺮﻓﻌﻪ.» در سوره مبارکه قصص می خوانیم: «وَ دَخَلَ الْمَدينَةَ عَلى‏ حينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِها فَوَجَدَ فيها رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلانِ هذا مِنْ شيعَتِهِ وَ هذا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغاثَهُ الَّذي مِنْ شيعَتِهِ عَلَى الَّذي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسى‏ فَقَضى‏ عَلَيْهِ قالَ هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبينٌ» (15) در سوره مبارکه فاطر می خوانیم:  «مَنْ كانَ يُريدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَميعاً إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ وَ الَّذينَ يَمْكُرُونَ السَّيِّئاتِ لَهُمْ عَذابٌ شَديدٌ وَ مَكْرُ أُولئِكَ هُوَ يَبُورُ» (10)

استاد سید محمد طباطبایی خاطرنشان کرد: ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻋﻤﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﮐﻪ ﺑﯿﺖﺍﻟﻐﺰﻝ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﺮﯾﻢ ﺍﯾﻦ ﺁﯾﻪ ﺷﺮﯾﻒ ﺍﺳﺖ: «ﺍﻥ ﺍﻟﺬﯾﻦ ﺁﻣﻨﻮﺍ ﻭ ﻋﻤﻠﻮﺍ ﺍﻟﺼﺎﻟﺤﺎﺕ»؛ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﻭ ﻋﻤﻞ ﺻﺎﻟﺤﯽ ﺭﻭ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ. ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻭ ﻋﻤﻞ ﺻﺎﻟﺢ ﯾﻌﻨﯽ ﺣﺴﻦ ﻓﻌﻠﯽ ﻭ ﺣﺴﻦ ﻓﺎﻋﻠﯽ. ﻫﻢ ﻓﺮﺩ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻫﻢ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺎﺭ ﻣﻮﺣﺪﺍﻧﻪ ﺍﯼ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﻫﺪ. ﭼﻮﻥ ﺷﺮﻁ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﺩﻭ ﭼﯿﺰ ﺍﺳﺖ. ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻣﻮﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﮐﺎﺭ ﻣﻮﺣﺪﺍﻧﻪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺑﺪﻫﺪ. ﺻﺮﻑ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﮐﺎﺷﻔﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺨﺘﺮﻋﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﮐﺎﺭﻫﺎﯼ ﻋﺎﻡﺍﻟﻤﻨﻔﻌﻪﺍﯼ ﺭﻭ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺑﺪﻫﺪ و مشکل مردم از طریق او حل بشود، ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﻠﮑﻪ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﯼ ﺷﺮﻁ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ. ﮔﺮﭼﻪ عمل بسیاری از مردم را می بینیم و نیت آنها را نمی دانیم؛ ﻭﻟﯽ ﺣﻖ ﻧﺪﺍﺭﯾﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﺣﺪﯼ ﺍﺯ ﺑﻨﺪﮔﺎﻥ ﺧﺪﺍ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﮐﻨﯿﻢ که وارد بهشت می شود یا نمی شود.

وی افزود: ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻋﻤﻞ ﻗﻠﺒﯽ اﺳﺖ. البته ﺍﺭﮐﺎﻥ ﻭ ﺟﻮﺍﺭﺡ ﻫﻢ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ آن ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﻋﺪﻩ ﺍﯼ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺑﻬﺸﺖ ﺭﻓﺘﻦ ﺣﺘﻤﺎ ﺑﺎ ﮔﻔﺘﻦ ﺷﻬﺎﺩﺗﯿﻦ، ﺷﺮﻁ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺘﺸاﻥ ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮﺩ که باید به این دسته از افراد گفت ﺑﯿﺖﺍﻟﻐﺰﻝ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﺮﯾﻢ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺖ: «ﺍﻥ ﺍﻟﺬﯾﻦ ﺁﻣﻨﻮﺍ ﻭ ﻋﻤﻠﻮﺍ ﺍﻟﺼﺎﻟﺤﺎﺕ». ﺍﯾﻦ ﻭﺍﻭ، ﻭﺍﻭ ﻋﺎﻃﻔﻪ ﺍﺳﺖ. ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﻭ ﻋﻤﻞ ﺻﺎﻟﺤﯽ ﻫﻢ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ.