استاد محمد تقی شفیعی از اساتید حوزه علمیه قم و از فعالان عرصه جوانی جمعیت، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «عواقب کاهش جمعیت، و هشدارهای پی در پی رهبر انقلاب مد ظله» پرداخت.

/270/260/20/

دبیر میز تخصصی جمعیت در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: یکی از بحران هایی که در آینده، پیش روی کشور است، بحران جمعیت است. مردم گمان می کنند که مسأله جمعیت، صرفا در حوزه فرزند آوری و در حوزه حاکمیت تعریف می شود؛ از این رو می گویند حاکمیت باید موانع و مشکلات اقتصادی را برطرف کند تا این بحران حل بشود.

وی افزود: البته حاکمیت باید و یقینا ورود کند و ما از حاکمیت خواهش داریم و نسبت به اجرای کامل قانون جوانی جمعیت و اعطای زمین، سه برابر شدن یارانه و رایگان شدن درمان ناباوری تا نود درصد مطالبه داریم و خواهش داریم موانع فرزندآوری را برطرف کنند.

استاد شفیعی خاطرنشان کرد: مردم باید متوجه باشند که فرزندآوری صرفا یک مسأله برای حاکمیت نیست و مسأله ای است که در آینده ما را دچار بحران های عدیده سیاسی و امنیتی می کند. همین الآن سرباز کافی باری حراست از مرزها نداریم. در گذشته خانواده ای شش پسر داشت، اما برای فردا می بینیم که خانواده ای تنها یک دختر دارد یا اصلا فرزند ندارد؛ در این حالت، امنیت همان خانواده را قرار است چه کسی تأمین کند. در جنگ اخیر و دفاع دوازده روزه عده ای دفاع کردند و به شهادت رسیدند؛ اگر آنها نباشند، دشمن به حریم زندگی ما ورود خواهد کرد.

وی اضافه نمود: در حوزه مسائل اجتماعی هم دچار آسیب خواهیم شد. طبق پیش بینی های سازمان ملل متحد، حدود بیست سال بعد، دچار بحران دهشتناکی به نام «سالمند سر راهی» مواجه خواهیم شد. در گذشته، پدر و مادرها شش بچه داشتند، و در پیری هر کدام از فرزندان، مدتی پدر و مادر را نگهداری و حمایت می کردند؛ اما امروز پدر و مادری که تنها یک فرزند دارد، آیا آن فرزند به تنهایی می تواند هم از پدر و هم از مادر مراقبت و نگهداری کند؟

این فعال عرصه رسانه در ادامه بیان کرد: نسبت به تربیت فرزندان هم دچار بحران خواهیم شد. بلوغ جنسی از مسائل مهم است. بلوغ جنسی در خانواده هایی که کم جمعیت هستند، در حال رشد است. بچه هایی هستند که عمده مراودات و  تعاملاتشان با انسان های بزرگ سال است و از این رو زودتر پا به عرصه بلوغ می گذازند و از لحاظ شخصیتی، یک پله جلوتر حرکت می کنند و از این رو زودتر به بلوغ جنسی می رسند. در گذشته در پانزده سالگی بالغ می شود و  در هجده سالگی ازدواج می کرد؛ امروز در ده سالگی بالغ می شود و در سی سالگی تازه فکر می کند که ایا باید ازدواج کند یا خیر.

استاد محمد تقی شفیعی تأکید کرد: اگر یک رابطه ارزان قیمت و بدون مسئولیت در خارج از چارچوب خانواده برای او تعریف شود و به آن سمت برود، آیا به راحتی تن به ازدواج می دهد یا اگر ازدواج کند، موفق خواهد بود؟ اینها هم از مسائل مهم جمعیت است و باید نسبت به آنها به جامعه هشدار داد و تبیین کرد. مسأله سالمندی واقعا مسأله دهشتناک و وحشتناک است.

وی اظهار داشت: امیدواریم با همت مسئولین و مردم، سرمایه های دنیوی و معنوی که فرزندان هستند، زیاد بشوند و میوه های دل زندگی را به دنیا بیاورند و برکت زندگی شان بشود. خداوند هم رزق آنها را تأمین خواهد کرد. خداوند متعال در سوره مبارکه نور می فرماید:
«وَ أَنْكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَ إِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ؛ [مردان و زنان] بی همسرتان و غلامان و کنیزان شایسته خود را همسر دهید؛ اگر تهیدست اند، خدا آنان را از فضل خود بی نیاز می کند؛ و خدا بسیار عطا کننده و داناست.» (نور: 32)

وی افزود: در سوره مبارکه اسراء می خوانیم: «وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كانَ خِطْأً كَبيرا» (اسراء: 31)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مقام معظم رهبری بارها و بارها بر خطر کاهش جمعیت هشدار داده اند.  معظم له در دیدار کارآفرینان، تولیدکنندگان و دانش بنیان‌ها گفتند: «ما امروز در کشورمان جوان خیلی داریم؛ امّا آیا فردا هم همین اندازه جوان خواهیم داشت؟ معلوم نیست. با این وضعی که من مشاهده می کنم، با این‌‌همه تأکیدی هم که کردیم، در عین حال نتایج، خیلی نتایجِ دلگرم‌ کننده ‌ای نیست؛ ممکن است فردا این‌همه جوان نداشته باشیم؛ ما باید کشور را برای آن روز ثروتمند کنیم. اگر آن روزی که ما جوان کم داریم، کشور ثروتمند نباشد، نمی تواند دیگر ثروتمند بشود. این هم دلیل چهارم برای اینکه امروز باید رشد ایجاد کنیم تا کشور ثروتمند بشود برای اینکه فردای محتمَل که این‌قدر جوان نداریم، واقعاً کشور بتواند خودش را اداره کند.»

استاد شفیعی تأکید کرد: آیت الله خامنه ای مدّ ظله در پیامی به فعالان حوزه جمعیت گفتند: «با سلام به همه‌ کسانی که دلسوزانه و عاقبت‌ اندیشانه به فعالیت در حوزه‌ جمعیت روی آورده‌ اند، و با تشکر از مسئولانی که در مجلس و دولت به چاره‌جوئی برای نجات کشور از آینده‌ هولناک پیری جمعیت می پردازند، بار دیگر تأکید می کنم که تلاش برای افزایش نسل، و جوان شدن نیروی انسانی کشور و حمایت از خانواده، یکی از ضروری‌ ترین فرائض مسئولان و آحاد مردم است. این فریضه درباره‌ی افراد و مراکز اثرگذار و فرهنگ‌ساز، تأکید بیشتر می ‌یابد. این یک سیاست حیاتی برای آینده‌ی بلندمدت کشور عزیز ما است. کاوش های صادقانه‌ علمی نشان داده است که این سیاست را می توان با پرهیز از همه‌ آسیب های محتمل یا موهوم پیش برد و آینده‌ کشور را از آن بهره‌مند ساخت. به دست‌اندرکاران این حسنه‌ ماندگار توصیه می کنم که در کنار تدابیر قانونی و امثال آن، به فرهنگ ‌سازی در فضای عمومی و نیز در نظام بهداشتی اهمیت دهند.»

این فعال عرصه جمعیت افزود: مقام معظم رهبری در کلام دیگر می فرمایند: «یک چیزهایی هم هست که نیازهای آینده است؛ اینها را خیلی‌ها تشخیص می دهند و انجام می دهند، بعضی ‌ها هم غفلت می کنند. مراد من از این نیازهای مربوط به آینده نیازهایی است که اگر شما امروز به فکر نیفتید و برایش کاری انجام ندهید، فردا درخواهید ماند؛ یعنی فردا گیر می کنید؛ اگر امروز به فکرش نباشید، فردا مشکل برای شما درست می شود... مسئله‌ فرزندآوری و تکثیر نسل که من این همه روی آن تأکید می کنم، از این قبیل است. امروز اگر ما به فکر تکثیر نسل نباشیم، مسئله‌ فرزندآوری را امروز اگر چنانچه برایش فکر نکنیم، پانزده سال دیگر، بیست سال دیگر، دیر خواهد بود؛ کشوری خواهیم شد که عنصر لازم برای حرکت پیشرفت را، یعنی جوان را، به قدر کافی در اختیار نخواهد داشت. امروز باید به فکر فردا بود.»

وی افزود: معظم له در کلامی دیگر می فرماید: «عادات غلطی در بین ما مردم وجود دارد که با اینها بایستی برخورد کرد. با نصیحت و توصیه و راه‌حل‌های جزئی نمیشود کار کرد، یک کار تحوّلی لازم است؛ مثلاً فرض کنید قضیّه‌ اسراف. در کشور ما اسراف وجود دارد؛ اسراف آب، اسراف موادّ غذائی، اسراف برق. مسابقه‌ی تجمّل؛ که حالا ما اشرافیگری را نفی کردیم و زشت شمردیم که به جای خود مطلبِ کاملاً درستی است لکن مشکل اینجا است که ریخت‌و‌پاش‌های اشرافی‌گرانه به طبقات غیراشرافی هم در واقع سرایت کرده و متأسّفانه مسابقه‌ی تجمّل در ازدواجها، در خانواده‌ها و کارهای گوناگون وجود دارد و باید با آن مبارزه کرد. یا بالا رفتن سنّ ازدواج، یا پیری جمعیّت کشور و همین مسائلی که در بیانات بعضی از دوستان هم بود.»

استاد شفیعی تأکید کرد: حضرت آیت الله خامنه ای در کلامی دیگر دارند: «این مسائل بایستی ترویج بشود. ازدواج بهنگام و بدون تأخیر یکی از کارهای لازم و واجب است؛ فرزندآوری و تکثیر نسل یکی از آن وظایف مهم و اساسی است که بایستی انجام بگیرد که هر دو‌ی اینها -هم ازدواج زودهنگام و بهنگام، و هم تکثیر نسل- جزو نیازهای حیاتی امروز کشور و فردای کشور است. خب، این مفاهیم بایستی در مدّاحی شما عزیزانِ مدّاح جایگاه شایسته‌ای را داشته باشد.»

وی افزود: مقام معظم رهبری در کلامی دیگر دارند: در مقوله‌ی مسائل اجتماعی و غیره ... مسئله‌ی فرزندآوری و مسئله‌ی نسل بسیار مهم است؛ این موضوعی است که بنده بارها در این چند سال اخیر تکیه کرده‌ام و تأکید کرده‌ام، [ولی] متأسّفانه حالا که انسان نتایج را نگاه می کند، معلوم میشود که خیلی این تأکیدها تأثیر زیادی نداشته. اینها احتیاج دارد به قانون، احتیاج دارد به دنبال ‌گیری جدّی دستگاه‌ های اجرائی و بایستی بِجِدْ مسئله‌ی فرزندآوری را مهم دانست و از پیری جمعیّت ترسید. حالا خارجی ‌ها را کار نداریم؛ دشمن، دشمن است؛ امّا بعضی کج‌ سلیقگی ‌ها را متأسّفانه آدم در داخل مشاهده می کند -یک جایی خواندم- که می گویند «آقا! پیری جمعیّت اشکالی ندارد»! چطور اشکالی ندارد؟ یکی از پُرفایده‌ترین ثروت های یک کشور، جمعیّت جوان در یک کشور است که ما بحمدالله از اوایل انقلاب تا امروز برخوردار بوده‌ایم و اگر بنا باشد بعداً برخوردار نباشیم، یقیناً عقب خواهیم ماند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم ابراز داشت: رهبر انقلاب بارها و بارها بر جمعیت و خطر کاهش آن هشدار دادند؛ در کلامی دیگر فرمودند: «قوی شدن کشور جزو هدف های ما است. این هم از خطوطِ اصلیِ نسخه‌ی بعثت است؛ این هم از بعثت گرفته شده؛ این هم از قرآن گرفته شده. قرآن می فرماید که «وَ اَعِدّوا لَهُم مَااستَطَعتُم مِن قُوَّة»؛ هر چه می توانید قوّت را زیاد کنید. حالا این قوّت در وهله‌ی اوّل، در نگاه اوّل، ممکن است قوّت نظامی به نظر برسد، لکن ظاهراً خیلی وسیع‌تر از دامنه‌ قوّت نظامی است. ابعاد قوّت ابعاد وسیعی است؛ ابعاد اقتصادی دارد، قوّت اقتصادی، قوّت علمی، قوّت فرهنگی، قوّت سیاسی -که زمینه ‌سازِ قوّت سیاسی، استقلالِ سیاسی است- و قوّت تبلیغی. با گذشت زمان، عرصه‌های دیگری برای تقویت کشور و ملّت به وجود می ‌آید. فرض کنید امروز حفظِ جمعیّتِ جوانِ کشور یکی از ابزارهای قوّت است؛ اینکه بنده زیاد روی موالید تکیه می کنم، به خاطر این است. کشور ما امروز کشور جوانی است؛ اگر چنانچه موالید در این کشور به قدر لازم و به قدر کافی تولید نشوند - که الان به قدر کافی نیست - چند صباح دیگر، چند سال دیگر نسل جوان در کشور کمیاب خواهد شد. آن وقت کشوری که در آن جوان کم است، پیشرفتش [هم] کم است. یکی از ابزارهای قدرت حفظ اکثریّت جوان در جامعه است.»

وی افزود: حضرت آقا در در دیدار مداحان اهل‌بیت علیهم‌السلام گفتند: «امروز یکی از مشکلات جامعه‌ ما مسئله‌ جوان ها: مسئله‌ اشتغال جوان ها، ازدواج جوان ها. دختران و پسران جوان فراوان، [امّا] ازدواج دشوار و گاهی ناممکن است. خب باید کمک کنند؛ باید افراد در این زمینه‌ها کار کنند، تلاش کنند، باید فرهنگ‌سازی بشود. وقتی با تبلیغات چندجانبه و همه‌جانبه روی فرزندآوریِ کمتر تبلیغ می شود، میرسیم به وضعیّت فعلی که آدمهای وارد، هشدار میدهند نسبت به بیست سال دیگر، سی سال دیگر، از لحاظ پیر شدن کشور، پیر شدن جامعه. جامعه‌ی پیر نمی تواند به آن قلّه‌ها برسد؛ همه‌ی پیشرفت های ما تا امروز به برکت حضور جوانها بوده. بنده گفته‌ام که پیرها بلاشک نقش ایفا می کنند، امّا موتور، جوان هایند. اگر این جامعه محروم بماند از یک جمعیّت قابلِ جوان، دشمن بر این جامعه مسلّط خواهد شد. خب این فرهنگ‌سازی لازم دارد؛ فرهنگ‌سازی دست شما است. تشکیل خانواده فرهنگ‌سازی می خواهد، ازدواج آسان فرهنگ‌سازی می خواهد، سخت‌گیری نکردن در امر ازدواج فرهنگ‌سازی لازم دارد؛‌ این فرهنگ‌سازی از شما برمی‌آید،‌ این کار شما است. جامعه‌ی مدّاح خیلی کار می تواند انجام بدهد.»

استاد شفیعی تأکید کرد: مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از تولیدکنندگان، کارآفرینان و فعالان اقتصادی گفتند: «ما بیست سال این فرصت (جمعیت جوان کشور) را داریم؛ اگر در این بیست سال توانستیم پایه‌های کار خودمان را محکم کنیم که بُرد کردیم؛ اگر غفلت کردیم و این بیست سال فرصت از دستمان رفت و کشور وارد عرصه‌ی سالمندی و فرسودگی شد، دیگر کاری نمیشود کرد. خب در این بیست سال از این فرصت چه استفاده کنیم؟ دو مطلب اساسی هست: یکی مسئله‌ی جمعیّت که نگذاریم جمعیّت کاهش پیدا کند، نگذاریم جمعیّت جوان کاهش پیدا کند، موالید را افزایش بدهیم؛ دوّم ایجاد ثروت پایدار برای کشور؛ این دو کار باید انجام بگیرد. اینکه بنده نسبت به موالید و مسئله‌ی فرزندآوری و مانند اینها این همه اصرار میکنم، معنایش این است؛ یعنی اگر چنانچه به این مسئله بی‌توجّهی بشود -که متأسفانه در بُرهه‌ی طولانی‌ای بی‌توجّهی شده- اگر این بی‌توجّهی ادامه پیدا کند و همه به فکر فرزندآوری نیفتند و این حرکت عظیمی که در کشور لازم است انجام بگیرد، انجام نگیرد، بیست سال آینده -که مثل برق خواهد آمد؛ بیست سال زمان زیادی نیست- وارد یک مسیری خواهیم شد که دیگر کار برایمان بسیار مشکل خواهد شد. یکی هم مسئله‌ی ثروت‌آفرینی [است].

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آیت الله خامنه ای حفظه الله تعالی در دیدار دانش‌آموزان و دانشجویان گفتند: «سیاستی وجود دارد که این نعمت را از ملّت ایران سلب کند؛ نعمت وجود جوانان انبوه و فراوان را. نتیجه‌ی این مسئله‌ی تحدید نسل، ده سال دیگر، پانزده سال دیگر این خواهد بود که شما دیگر کشور را متراکم از نسل جوان مشاهده نخواهید کرد؛ و اینکه بنده این همه تکرار می کنم، تأکید می کنم، هشدار می دهم، به خاطر این است. بعضی از خطرات و اقدامات خطرناک هست که اثر آن بعد از ده سال، بیست سال ظاهر خواهد شد، آن وقتی که دیگر کاری هم نمی شود کرد. البتّه مسئولین محترم به بنده قول داده‌اند که با جدّیّت این مسئله را دنبال کنند، مشکلات را برطرف کنند، که ان‌شاءالله همین کار را هم باید بکنند و خواهند کرد؛ [ما هم] تعقیب می کنیم موضوع را.»

وی افزود: رهبر عزیز انقلاب حفظه الله در دیداری با جمعی از زوج‌های جوان گفتند «این حدیثی که من خواندم از قول پیغمبر اکرم که «تَناکَحوا تَناسَلوا تَکثُروا»، خدای متعال از مسلمان ها خواسته که زیاد بشوند، افزایش پیدا کنند. واقعاً هم این جور است که اگر چنانچه عدد ملّت مسلمان -حالا در یک کشور اسلامی مثل کشور ایران یا در فضای اسلامی مثل امّت اسلامی- زیاد باشد، این زمینه و امکان برای رشد و تعالی در آنها وجود دارد؛ یعنی وقتی که عدّه زیاد است، افراد صالح در آن قهراً زیادترند، توانایی‌ها قهراً بیشتر است، نیروی انسانی قهراً راقی‌تر  است؛ این چون طبیعی است اگر چنانچه جمعیّت زیاد باشد. جمعیّت کم، مقهور واقع می شود. امروز در دنیا آن کشورهایی که جمعیّت‌های زیادی دارند، به برکت آن به خیلی امکانات دست یافته‌اند؛ چین یک نمونه‌ است، هند یک نمونه‌ است؛ با اینکه مشکلاتی هم دارند امّا در عین حال خود این جمعیّت زیاد به عنوان یک ارزش اجتماعی، ارزش سیاسی، یک ارزش بین‌المللی برای آنها توانسته موفّقیّت هایی را به وجود بیاورد. بنا بر این نسل باید افزایش پیدا کند؛ اینکه من تکرار میکنم، تأکید میکنم، به خاطر این است.

و البتّه امروز در کشور ما مردم گوش می کنند، حرفی ندارند؛ آن کسانی که این حرف به آنها می رسد، حرفی ندارند و گوش می کنند منتها مسئولینی که بایستی عملاً دنبال کنند و زمینه‌ها را فراهم کنند، آن کار لازم را انجام نمی دهند. البتّه مسئولین [رده] بالا می گویند قبول داریم، امّا مسئولین میانی درست عمل نمی کنند؛ به هر حال افزایش فرزند باید به صورت یک فرهنگ دربیاید. شما ببینید، در بعضی از کشورهای غربی ــ مثلاً در آمریکا ــ خانواده‌ای پانزده تا بچّه دارند، بیست تا بچّه دارند و از این قبیل، تشویق [هم] میشوند و هیچ کس مذمّتشان نمی کند. امّا نوبت به کشور ما که می رسد، این طرف قضیّه تشویق می شود، [یعنی] کم‌ فرزندی و مانند اینها. بنابراین این هم یک نکته است که ان‌شاءاللّه باید مورد توجّه باشد.»