استاد محمد ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «گوشه هایی از سیره عملی حاجی نورمحمد ابراهیمی، از عارفان گمنام دیار بشاگرد» پرداخت.

/270/260/21/

اطعام در شبهای قدر    

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: یکی از ویژگی هایی که در منابع دینی ما نسبت به آن تأکید شده و آثار فراوانی برای آن ذکر شده، إطعام و غذا دادن به مومنین و برادران دینی است که چند نمونه از این روایات ذکر می  شود:

1- «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ مَنْ أَشْبَعَ مُؤْمِناً وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ؛ کسی که مومنی را سیر کند بهشت بر او واجب می شود» (الكافی، ج: 2؛ ص: 200)

2- «عَنْ عَلِی بْنِ الْحُسَینِ (ع) قَالَ مَنْ أَطْعَمَ مُؤْمِناً مِنْ جُوعٍ أَطْعَمَهُ اللَّهُ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّة؛ هر کس مومنی را از گرسنگی سیر کند خداوند او را از میوه‌های بهشتی سیر می کند» (وسائل‏الشیعة؛ ج: 5؛  ص: 114)

3- «عَنْ زُرَارَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ (ع) یقُولُ إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ إِطْعَامَ الطَّعَامِ وَ إِفْشَاءَ السَّلَامِ؛ «زراره می گوید از امام باقر علیه السلام شنیدم می ‌فرمود: خداوند غذا دادن و (به همه ) سلام کردن را دوست دارد» (وسائل‏الشیعة ج : 24  ص :  288)

4- «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ مَنْ أَطْعَمَ مُؤْمِناً حَتَّى یشْبِعَهُ لَمْ یدْرِ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ مَا لَهُ مِنَ الْأَجْرِ فِی الْآخِرَةِ لَا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِی مُرْسَلٌ إِلَّا اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِین؛ كسی كه مؤمنی را اطعام كند تا سیر شود احدی از خلق خدا نمی داند، چقدر در آخرت پاداش دارد، نه فرشتگان مقرب الهی و نه پیامبران مرسل، جز خداوند كه پروردگار عالمیان است» (الكافی ج: 2؛ ص: 201)

وی افزود: یکی از کارهایی که «حاجی» در طول سالیان متمادی انجام می ‌داد، این بود که در شب های قدر یعنی شب نوزدهم، شب بیست و یکم و شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان، مردم را جهت شب زنده داری به مسجد دعوت می  کرد و علاوه بر اینکه اعمال شب های قدر را انجام می  داد، از مردم نیز با هزینه شخصی خود با شربت و شیرینی و چای پذیرایی می ‌کرد، و هنگام سحر نیز با  غذا از آنها پذیرایی به عمل می آورد، با اینکه تمکن مالی چندانی نداشت و زندگی خود را در ابتدا با کشاورزی، و سپس با یک مغازه کوچک اداره می ‌کرد.

استاد ابراهیمی اضافه نمود: جهت پی بردن به اهمیت إطعام فقرا، قضیه‌ ای را که «حاجی» برای حقیر نقل کرد را ذکر می کنم؛ در روستای ما پیرمردی بود بسیار مؤمن و نورانی، به نام «مشهدی حسن» که حقیر در کودکی و نوجوانی او را دیده بودم، غالبا در حال نماز یا تلاوت قرآن بود، و ایشان کسی بود که قبل از انقلاب رفیق و همسفر «حاجی» بود و هر سال همراه او، دو نفری با سختی فراوان به مشهد مقدس سفر می کردند. «حاجی» از قول ایشان نقل می  کرد که خودش این قضیه را دیده بود یا از قول کسی دیگر نقل کرده بود؛ که در زمان قدیم (سال ها قبل از انقلاب) که بین شهرستان میناب و بشاگرد جاده ‌ای نبود و مردم با حیوان رفت و آمد می  کردند و چندین روز طول می کشید تا این مسیر را طی کنند، قافله‌ای از بشاگرد به میناب رفته بود و شخصی در هیئت سادات پیش آنها آمده بود و گفته بود شما اهل بشاگرد هستید؟ گفته بودند: بله. گفته بود: جنازه «رحمت الله کلاتی» الآن همراه ملائکه بود و او را به کربلا بردند. (ایشان از اجداد آقایان دادستانی که در روستای خمینی شهر بشاگرد ساکن هستند بوده و قبر ایشان نیز در این روستا می باشد.) آنها ناراحت شده بودند که چرا چنین حرفی می ‌زنید!، ما چند روز قبل از بشاگرد آمدیم و ایشان صحیح و سالم بود و مشکل خاصی نداشت. وقتی آن قافله به بشاگرد برگشته بود، دیده بودند همان روز که آن شخص خبر داده بود «رحمت الله کلاتی» اینجا به رحمت خدا رفته بود و او را دفن کرده بودند. طبق تحقیقاتی که حقیر انجام دادم و از چند نفر در مورد ویژگی‌ های این شخص مؤمن سؤال کردم، یکی از ویژگی ‌های بارز او این بوده که بسیار اهل إطعام بوده، به نحوی که خانه او دو درب داشته و سفره او دائما پهن بوده، فقرا و نیازمندان از یک درب وارد می ‌شدند و و پس از پذیرایی، از درب دیگر خارج می  شدند؛ و خودش و خانمش هم دائما در حال پخت نان و غذا و پذیرایی از فقرا و نیازمندان بودند. همینطور اگر کسی قصد ازدواج داشته هر مقدار پول یا طعام که نیاز داشته به او قرض می  داده تا هر زمانی که خودش بتواند برگرداند.

زیارت قبور مؤمنین

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: یکی از مستحباتی که در روایات سفارش أکید شده، رفتن به زیارت قبور مؤمنین، بویژه قبر پدر و مادر است؛ جهت نمونه چند روایت در این زمینه ذکر می ‌شود:

1- «قَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ (ع): زُورُوا مَوْتَاكُمْ فَإِنَّهُمْ یفْرَحُونَ بِزِیارَتِكُمْ وَ لْیطْلُبْ أَحَدُكُمْ حَاجَتَهُ عِنْدَ قَبْرِ أَبِیهِ وَ عِنْدَ قَبْرِ أُمِّهِ بِمَا یدْعُو لَهُمَا؛ امیرمؤمنان علی (ع) فرمود: مردگان خود را زیارت كنید، زیرا آن‌ها به زیارت شما خوشحال مى‌شوند و هر كدام از شما در كنار قبر پدر، یا مادر خود همزمان با دعایى كه بر ایشان مى‌كند، حاجت خود را نیز بخواهد.» (الكافی (ط - الإسلامیة)؛ ج‏ 3؛ ص230)

2- «قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ (ص) : زُورُوا مَوْتَاكُمْ وَ صَلُّوا عَلَیهِمْ وَ سَلِّمُوا عَلَیهِمْ فَإِنَّ لَكُمْ فِیهِمْ عِبْرَةً؛ رسول خدا (ص) فرمود: اموات خود را زیارت كنید و بر آنها درود و سلام بفرستید كه همانا براى شما پند و اندرزند» (تنبیه الخواطر و نزهة النواظر (مجموعة ورّام)؛ جلد ۱؛ صفحه ۲۸۸)

3- «عَنِ النَّبِی (ص) أَنَّهُ قَالَ‏ مَنْ‏ زَارَ قَبْرَ أَبَوَیهِ‏ أَوْ أَحَدِهِمَا فِی كُلِّ جُمُعَةٍ غُفِرَ لَهُ وَ كُتِبَ بَرّا؛ هرکس قبر پدر و مادرش یا یکی از آنها را در روز جمعه زیارت کند، آمرزیده می ‌شود و نوشته می ‌شود که به آنها نیکی کرده است» (مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل؛ ج‏ 2؛ ص 365)

وی افزود: یکی دیگر از ویژگی های «حاجی» این بود که هر پنج شنبه به زیارت اهل قبور می رفت و برای آنها فاتحه می خواند و با اینکه قبر پدرش در قبرستان دیگری و دور از روستا بود، ولی هر پنج شنبه با پای پیاده به زیارت مزار پدرش می رفت و برای او و همه اهل آن قبرستان طلب آمرزش می کرد؛ حتی در سن پیری که راه رفتن برای او بسیار سخت بود نیز این کار را ترک نمی کرد.

فاتحه خواندن بعد از هر غذا و هدیه آن به ارواح مؤمنین

استاد ابراهیمی در ادامه بیان کرد: یکی از ویژگی‌ های «حاجی» که در طول زندگی بر آن استمرار داشت، این بود که بعد از خوردن هر غذایی (صبحانه، نهار، شام) دوبار فاتحه می خواند، بار اول را به روح همه انبیا، اوصیا و معصومین علیهم السلام، بویژه حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و شهدای کربلا هدیه می کرد؛ و بار دوم را به ارواح همه مومنین و مومنات بویژه پدر و مادر و اجداد خویش هدیه می کرد. فاتحه‌ای که برای مؤمنین و مؤمنات می خواند، به این صورت بود که علاوه بر خواندن یکبار سوره حمد و سه بار قل هو الله، دعاهای دیگری هم می خواند از جمله این دعا «اللّهم اغفر للمومنین و المومنات و المسلمین و المسلمات، الأحیاء منهم و الأموات؛ تابع اللّهم بیننا و بینهم بالخیرات؛ إلهنا قریب أجیب الدعوات و ولیّ الباقیات الصّالحات و أنت علی کل شیء قدیر، فروح و ریحان و جنّت نعیم؛ فادخلی فی عبادی و ادخلی جنّتی؛ علی الله توکّلنا، ربّنا افتح بیننا و بین قومنا بالحق و انت خیر الفاتحین برحمتک یا أرحم الرّاحمین»؛ همینطور دعاهای دیگری که جهت طولانی نشدن از ذکر آنها صرف نظر می شود.

خواندن نماز وحشت برای مؤمنین و علما

وی تصریح کرد: یکی از ویژگی های ایشان این بود که هرگاه یکی از علما یا مومنی از دنیا می رفت، حتی اگر اهل روستا یا شهرهای دیگر بود، اگر مطلع می شد، نماز لیلة الدفن او را می خواند و برای او طلب آمرزش می کرد.

ختم قرآن و هدیه به روح علما

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت:یکی از ویژگی های ایشان این بود که هرگاه یکی از علما یا مراجع تقلید از دنیا می رفت، چندین جزء قرآن، بلکه گاهی کل قرآن را ختم می کرد و به روح آن عالم هدیه می کرد.