استاد ناصر ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «مختصات اقتصاد سالم از نظر اسلام» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: اسلام، دین جامعی است که تمامی ابعاد زندگی انسان را پوشش می‌ دهد و یکی از مهمترین حوزه‌ هایی که در آن توجه ویژه‌ ای به اصول و قواعد دارد، حوزه‌ی اقتصادی است. در اسلام، اقتصاد نه ‌تنها به ‌عنوان یک موضوع مالی، بلکه به‌عنوان یک بخش اساسی از زندگی انسانی و اجتماعی مطرح است که تاثیرات عمیقی بر رفاه و سعادت فرد و جامعه دارد.

۱. عدالت اجتماعی و اقتصادی

استاد ابراهیمی افزود: یکی از اصول بنیادین اقتصاد سالم در اسلام، «عدالت» است. قرآن کریم در آیات مختلف تأکید دارد که ثروت نباید در دست طبقات خاصی از جامعه متمرکز شود. خداوند در سوره‌ی حشر می‌فرماید: «تَتَجَاوَزُ أَيْدِيَكُمْ فِي بَيْنِكُمْ» (سوره حشر، آیه 7) در اقتصاد اسلامی، توزیع عادلانه‌ی منابع و ثروت در جامعه باید صورت گیرد تا فقر و نابرابری اقتصادی از میان برداشته شود و همه‌ی افراد جامعه، اعم از فقیر و غنی، از امکانات و منابع بهره‌مند شوند.

۲. حلال بودن منابع و کالاها

وی یادآور شد: اقتصاد اسلامی بر اساس اخلاق و اصول الهی بنا شده است و یکی از ویژگی‌های بارز آن «حلال بودن» درآمدها و کالاها است؛ چه اینکه کسب درآمد از راه‌های نامشروع، مانند دزدی، ربا، یا سایر فعالیت‌های غیر اخلاقی، در اسلام ممنوع است. رسول‌الله (صلى‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) فرمودند: «هرچه که از راه حلال بدست بیاید، برکت دارد و هرچه از راه حرام باشد، در آن برکت نیست.» این موضوع نشان می‌دهد که در اسلام، برکت اقتصادی در گرو رعایت اصول اخلاقی و قانونی است.

۳. تعاون و همبستگی اجتماعی

این استاد حوزه علمیه قم گفت: در اقتصاد اسلامی، تعاون و همکاری میان افراد جامعه یک اصل اساسی است. قرآن کریم در سوره مائده، آیه 2 می‌فرماید: «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ» این آیه تأکید دارد بر اینکه باید در امور خیر و نیکو همکاری کنیم و از همکاری در امور ناشایست پرهیز کنیم. این اصل نشان می‌دهد که در اقتصاد اسلامی، افراد و گروه‌ها موظف به هم‌افزایی و کمک به یکدیگر هستند.

۴. عدم اتلاف منابع و مصرف بهینه

وی ابراز داشت: اسلام از مسلمانان می‌خواهد که در مصرف منابع دقت کنند و از اسراف پرهیز کنند. در قرآن کریم آمده است: «إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُورًا» (سوره اسراء، آیه 27) در این آیه، به وضوح اعلام می‌شود که اسراف و اتلاف منابع نه‌تنها از نظر اقتصادی ناپسند است بلکه از نظر اخلاقی و دینی نیز نادرست است.

۵. توجه به کار و تلاش فردی

استاد ناصر ابراهیمی اظهار داشت: اسلام بر اهمیت کار و تلاش فردی تأکید زیادی دارد. پیغمبر اسلام (صلى‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) فرموده‌اند: "يد الله مع الجماعة" (دست خداوند با جماعت است) این جمله به اهمیت جمع‌گرایی و همکاری در کارها اشاره دارد و همچنین تأکید می‌کند که هر فرد باید در تأمین نیازهای خود و جامعه تلاش کند.

۶. نقش دولت در نظارت و تنظیم بازار

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم تصریح کرد:  اسلام همچنین بر این باور است که دولت باید در تنظیم بازار و نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی نقش مهمی ایفا کند. نظارت بر قیمت‌ها، جلوگیری از گران‌فروشی، و حفظ حقوق مصرف‌کنندگان از وظایف دولت در اسلام است. اقتصاد سالم از نظر اسلام، اقتصادی است که در آن اصول عدالت، اخلاق، همبستگی اجتماعی، کار و تلاش فردی، و نظارت دولت رعایت شود. در چنین اقتصادی، جامعه به رفاه و سعادت می‌رسد و همگان در آن به‌طور عادلانه بهره‌مند می‌شوند. امیدوارم که ما بتوانیم این اصول را در زندگی خود پیاده کنیم و اقتصاد سالمی را هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی تحقق بخشیم.