استاد حمیدرضا آلوستانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «اهمیّت دادن به سنّت های پیشین از دیدگاه اهل بیت (ع)» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: یکی از سنّت های که در گذشته مرسوم بوده و نسل به نسل تا به امروز حفظ شده  است، شب یلدا می باشد. شب یلدا که به عنوان سنّت مشترک میان جمهوری اسلامی ایران و افغانستان در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده، در طول تاریخ مورد هجمه قرار گرفته است. دشمنان اسلام و افراد کج سلیقه، باعث به وجود آمدن اختلاف نظرهایی میان مردم متدیّن در مورد چنین سنّت  هایی شده اند؛ تا جایی که در بعضی از موارد گفتگوهای نادرستی صورت می گیرد. متأسّفانه افرادی که دچار این اختلاف نظرها می شوند؛ نه تنها از بستری که فراهم شده، استفاده لازم را که نمی برند؛ بلکه استفاده های معکوس و منفی را نتیجه می گیرند و آنها را در زندگی های خود به عنوان دست آویز قرار می دهند.

وی افزود: مرحوم شیخ صدوق در این زمینه روایتی را از رسول مکرّم اسلام (ص) نقل نموده و می فرمایند: «قَالَ النَّبِي (ص) مَنْ‏ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْتَقِصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْ‏ءٌ؛ یعنی هر شخصی که سنّت حسنه ای را پایه گذاری نماید، ثواب آن سنّت و ثواب کسی که به آن عمل کرده، بدون اینکه چیزی از پاداش یکدیگر کم شود، برای شخص پایه گذار می باشد.» (الخصال، ج 1، ص 240)

استاد آلوستانی خاطرنشان کرد: مطابق این روایت، تنها مسیر پایه گذاری سنّت، بیان صریح قرآن کریم یا روایات نمی باشد؛ بلکه هر سنّتی که از آثار و ویژگی های نیکو و پسندیده برخوردار باشد را می توان به عنوان سنّت پایه گذاری نمود؛ مثلا اگر شخصی متعهّد شود که بعضی از خانواده ها را قانع نماید تا برای جهیزیه عروس تا حدّ امکان کمک نمایند، بدون تردید چنین سنّتی حَسَن و نیکو می باشد که مورد تأیید شرع نیز قرار خواهد گرفت.

وی یادآور گردید: شب یلدا از جمله سنّت های نیکو و پسندیده ای است که مورد تأیید شرع مقدّس نیز قرار گرفته است. پویش یلدایی، مهمانی رفتن یا مهمانی دادن، رفع مشکلات همدیگر در صورت امکان، عیادت از سالمندان و بیماران، بخشی از آثار و ویژگی های پسندیده  ای است که در این شب انجام می شود. البته ناگفته نماند که عناوینی مانند تجمّل گرایی نه تنها در این سنّت پسندیده نیست؛ بلکه در طول زندگی انسان، مورد تأیید شرع قرار نگرفته است؛ به همین جهت معنا ندارد که این گونه عناوین وارد این سنّت نیکو شود؛ بلکه همانند نیاکان خویش هر چقدر شب یلدا ساده برگزار گردد، بهتر می باشد.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم تصریح کرد: یکی از بارزترین ویژگی  شب یلدا، صله رحم و دید و بازدیدها می باشد. پیامبر مکرّم اسلام (ص) در حدیثی فرموده اند: «صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ لَوْ بِالسَّلَامِ‏» (بحار الأنوار، ج 74، ص 160). روشن است که این روایت، حدّأقلّ حدّ از صله رحم را بیان می کند و طبیعتا مهمانی رفتن یا مهمانی دادن در شب یلدا به عنوان بالاترین حدّ از صله رحم می باشد. در روایتی از امام باقر (ع) آمده ست: «تَزَاوَرُوا فِي‏ بُيُوتِكُمْ‏ فَإِنَّ ذَلِكَ حَيَاةٌ لِأَمْرِنَا رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً أَحْيَا أَمْرَنَا؛ در خانه هایتان به ملاقات یکدیگر بروید چراکه این عملکرد باعث زنده نگه داشتن امر ما اهل بیت (ع) خواهد شد و خداوند نیز رحمت نماید شخصی را که امر ما را زنده کند. (الخصال، ج 1، ص 22)

وی افزود: مرحوم شیخ حرّ عاملی در این زمینه حدیثی را نقل نموده و می فرمایند: « ... وَ أَنْ‏ يَتَلَاقَوْا فِي‏ بُيُوتِهِمْ‏ فَإِنَّ لُقِيَّا بَعْضِهِمْ بَعْضاً حَيَاةٌ لِأَمْرِنَا رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَحْيَا أَمْرَنَا الْحَدِيثَ» (وسائل الشیعة، ج 14، ص 587)

استاد آلوستانی خاطرنشان کرد: قطعا این گونه دید و بازدیدها فائده های فراوانی را به دنبال دارد به عنوان نمونه گفته می شود که اگر میان برادر و خواهری یا زن و شوهری، دل آزردگی و کدورتی باشد، شب یلدا بهانه خوبی است که این نوع رنجش ها کنار گذاشته شود؛ یا اینکه اگر شخصی اهل سخاوت نباشد، شب یلدا بهانه خوبی برای پذیرایی کردن از مهمان ها و تغییر دادن بعضی از خصلت های ناپسند درونی است؛ یا اینکه اگر شخصی در این هوای سرد زمستانی، بخاری نداشته باشد یا بخاری خانه او نیاز به تعمیر داشته باشد، شب یلدا بهانه خوبی برای فهمیدن این دست از مشکلات و رفع آنها است؛ یا اینکه شب یلدا می تواند مصداقی برای شاد کردن برادر دینی باشد که در روایتی از رسول خدا (ص) آمده است: «مَنْ‏ سَرَّ مُؤْمِناً فَقَدْ سَرَّنِي وَ مَنْ سَرَّنِي فَقَدْ سَرَّ اللَّهَ» (الکافی، ج 2، ص 188)

وی خاطرنشان کرد: در روایتی از امام صادق (ع) خطاب به فضیل آمده است: «تَجْلِسُونَ‏ وَ تُحَدِّثُونَ‏ قَالَ نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ إِنَّ تِلْكَ الْمَجَالِسَ أُحِبُّهَا فَأَحْيُوا أَمْرَنَا يَا فُضَيْلُ فَرَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَحْيَا أَمْرَنَا ...» (بحار الأنوار، ج 44، ص 282) ای فضیل با هم می نشینید و گفتگو می نمایید؟ فضیل عرض کرد بله فدایت گردم؛ امام (ع) فرمودند: قطعا چنین مجالسی را دوست دارم؛ پس امر ما را احیا نمایید؛ سپس می فرمایند: ای فضیل خداوند رحمت کند کسی را که امر ما را زنده نماید. بنابراین مهمانی رفتن، مهمانی گرفتن، گفتگو نمودن و از احوال یکدیگر با خبر شدن، از آثار شب یلدا می باشد چون این نوع خصلت ها است که محبّت و دوستی را میان خانواده ها و حتّی در زندگی افزایش می دهد. قطع اینگونه ارتباط ها و نرفتن ها هیچ سودی را به دنبال ندارد و حتّی ارتباط از طریق فضای مجازی آنچنان که باید و شاید تأثیر ندارد.

وی گفت: در بخشی از نامه  ای که امیرالمؤمنین (ع) به نماینده خویش در مصر یعنی مالک أشتر نوشته اند آمده است: «وَ لَا تَنْقُضْ‏ سُنَّةً صَالِحَةً عَمِلَ بِهَا صُدُورُ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ اجْتَمَعَتْ بِهَا الْأُلْفَة وَ صَلَحَتْ عَلَيْهَا الرَّعِيَّة وَ لَا تُحْدِثَنَّ سُنَّةً تَضُرُّ بِشَيْ‏ءٍ مِنْ مَاضِي تِلْكَ السُّنَنِ فَيَكُونَ الْأَجْرُ لِمَنْ سَنَّهَا وَ الْوِزْرُ عَلَيْكَ بِمَا نَقَضْتَ مِنْهَا» (بحار الأنوار، ج 33، ص 602 و 603) یعنی سنّت نیکویی که بدنه جامعه به آن عمل می نمایند و باعث ایجاد ألفت، أنس و محبّت بین مردم می شود و مردم بر اساس این سنّت  های صالحه در مسیر اصلاح قرار می  گیرند را نقض نکن؛ همچنین سنّت دیگری که به سنّت های صالح پیشین ضرر می زند را پایه گذاری نکن چرا که ثواب و پاداش برای کسی خواهد بود که آن سنّت را پایه گذاری نموده است و معصیت به مقدار نقصی که بر آن سنّت وارد نمودی، بر عهده تو خواهد بود.

استاد آلوستانی خاطرنشان کرد: اگر امروز سنّت های پسندیده ای که از گذشتۀ دور وجود داشته و اسلام نیز آنها را نفی نکرده  و بلکه تأیید نموده است را نتوانیم به خوبی احیا نماییم و به آنها بهاء بدهیم، بدون شکّ دشمن در زمینه فرهنگی سنّت های غلطی را ایجاد می کند. ایجاد روزهای غلط، شب های غلط و یا جشن های بی اساس مانند ولنتاین از اموری است که دشمن به اشتباه میان جوان ها ترویج داده است. بله آنها در مقابل مناسبت هایی که به نام اهل بیت (ع) نهادینه شده است، روزهایی را هم مشخّص کردند مثلا در فرهنگ اسلامی روز ولادت حضرت معصومه (س) به عنوان روز دختر شناخته شده است؛ امّا دشمن روز دیگری را به عنوان روز جهانی دختر قرار داده است و ...؛ تنها هدف آنها انحراف ذهن جوان ها از مناسبت های دینی به مناسبت های بی اساس و پوچ می باشد.

وی اظهار داشت: استعمار در دنیا که هدف او به سلطه گرفتن همه جانبه ملّت های جهان است، گرچه از تمدّن چندانی نسبت به تمدّن اسلامی برخوردار نیست ولی به این رسیده   که اگر سنّت هایی بر خلاف سنّت های اسلام قرار بدهد، ضربه سنگینی به فرهنگ مردم وارد می نماید به گونه ای که جوان ها احساس کنند که این استعمار است که به جوان ها از طریق این سنّت های غلط شادی می دهند و این اسلام است که شادی را از این جوان ها گرفته است.

استاد حوزه علمیه قم افزود: وظیفه ما نه تنها همکاری با مردم در جهت حفظ سنّت های پسندیده ای مثل شب یلدا است بلکه باید در جهت ترویج اینگونه سنّت ها نیز با مردم همیاری داشته باشیم. مردم باید احساس نمایند که اسلام و دین شادی بخش می باشد.