استاد ناصر ابراهیمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «عزت الهی در کربلا» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: یکی از کلیدی‌ترین مفاهیمی که قرآن کریم بر آن تأکید دارد و در سیره اهل بیت (ع) به اوج رسید، مفهوم عزت در برابر ذلت است.

وی افزود: قیام امام حسین (ع) را می‌ توان دانشگاهی تمام ‌عیار برای تعریف عزت الهی و تمایز آن از ذلت دنیوی دانست. در کربلا، هر دو سوی میدان، مدّعی عزّت بودند؛ بنی ‌امیه با تکیه بر قدرت نظامی و امام (ع) با اتکا به ایمان و توکل بر خدا؛ امّا تاریخ نشان داد عزّت حقیقی کدام سو بود. تحلیل این واقعه برای جامعه امروز که در معرض تهاجم فرهنگی و فشار استکباری است، درس‌های حیاتی دارد.

تعریف قرآنی عزت: نفوذناپذیری، نه ثروت

استاد ابراهیمی ابراز داشت: در فرهنگ قرآن و اهل بیت (ع)، عزّت به معنای دارایی یا قدرت ظاهری نیست. بلکه عزت به معنای نفوذناپذیری در برابر تهدید، تطمیع و زورگویی است. از این رو یک فرد، با کمترین امکانات را می توان عزیز برشمرد، اگر با هیچ عاملی از مسیر حقّ منحرف نگردد؛ در مقابل، کسی با ثروت کلان که با تهدیدی کوچک از مواضعش کوتاه بیاید، با همه دارایی‌اش، ذلیل است. منشأ همه عزت‌ های راستین، تنها خداست: «إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا»؛ بنابراین عزت ‌طلبی از غیر خدا، ذاتاً باطل و ذلیل ‌کننده است.

عزت، ارزش محوری در تربیت اسلامی

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: اسلام برای حفظ کرامت و عزّت انسان، دستورات دقیقی صادر کرده است. حرام بودن غیبت، توهین، تحقیر و افشای اسرار دیگران، به دلیل شکستن عزّت افراد است. حتّی ستایش نابجای ستمگران، چون باعث عزیز نمودن نااهلان می ‌شود، نکوهش شده است. در مقابل، سفارش به صبر، قناعت و عدم چاپلوسی، برای حفظ عزّت نفس فرد است. امر به تشییع جنازه، عیادت بیمار و کمک به فقرا نیز برای حفظ عزت و کرامت انسانی است. این نگاه نشان می ‌دهد عزّت، یک ارزش محوری در نظام تربیتی اسلام است.

آزمون عملی عزت: تسلیم در برابر حق

استاد ناصر ابراهیمی تصریح کرد: در میدان عمل، مهم‌ترین آزمون عزّت، موضع‌گیری در برابر حقّ و باطل است. فروتنی در برابر حقّ، بزرگ‌ترین عزّت است. همان‌گونه که حضرت علی (ع) فرمود: «العزّ أن تذلّ للحق». در نقطه مقابل، سرکشی در برابر حقّ،  نهایت ذلّت را آورد. کربلا صحنه نمایش این انتخاب بود. امام حسین(ع) فرمود: «هیهات منّا الذلّة» و ذلّت در نگاه ایشان، بیعت با حاکم ظالمی چون یزید بود، حتی اگر به حفظ جان می‌انجامید. عزّت، ایستادن در برابر باطل و شهادت در این راه بود. این منطق را حضرت قاسم (ع)، نوجوان سیزده ساله، زیبا بیان کرد: «اگر حاکمان جامعه یزید باشند، مرگ برای من از عسل شیرین‌تر است».

پشتوانه قرآنی عزت حسینی (ع)

استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: قرآن کریم به صراحت هرگونه سلطه ‌پذیری کفار بر مؤمنان را نفی می‌ کند: «وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا». همچنین، پذیرفتن ظلم را هم‌سنگ ظلم کردن می‌ داند: «لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ». این آیات کریمه، پشتوانه محکم مکتب عزت‌محور امام حسین (ع) است.

وی افزود: عزّت مکتب حسینی (ع) را در خطبه های آتشین حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) می تواد دید؛ همان بزرگوارانی که اساس حکومت بنی امیه را به لرزه انداختند. آنها ثابت کردند شکست نظامی، به معنای شکست عزت نیست؛ بلکه گاهی شکست در میدان جنگ، مقدمه پیروزی بزرگ‌تر در میدان فرهنگ و اندیشه است.

استقلال و مقاومت؛ ثمره عزّت حسینی (ع)

استاد ناصر ابراهیمی افزود: عزّت ملّی و دینی ما، در گرو استقلال و مقاومت در برابر زورگویی استکبار است. ملّتی که ارزش‌هایش را فدای منافع مادّی کند، راه ذلت را انتخاب کرده است. در مقابل، ملّتی که مانند شهدای دفاع مقدس یا شهید سلیمانی، حاضر باشد جان بدهد ولی زیر بار زور نرود، وارث عزت حسینی است.

وظیفه حوزه‌های علمیه در ترویج فرهنگ عزت

وی ابراز داشت: حوزه‌ های علمیه به عنوان پاسداران معارف اسلامی، وظیفه دارند این فرهنگ عزّت‌محور را تبیین و ترویج کنند. باید به نسل جوان آموخت که عزّت واقعی در ثروت و مقام نیست، بلکه در ایمان، استقلال و عمل به تکلیف است. ترویج فرهنگ قناعت، تولید داخلی و تقویت روحیه علمی و دفاعی، مصادیق امروزی همان عزت حسینی است؛ و برپایی مراسم برای مرتبط با امام حسین (ع) باید ما را به بازتعریف و تقویت عزّت فردی و جمعی بر اساس معیارهای الهی رهنمون سازد.