در عالم هیچ موجودی از نظر فیزیکی غیر از گستره خود نمی تواند در جای دیگر تجلی کند؛ یک کوه کوه است و هر چقدر بزرگی داشته باشد به اندازه خودش هست و فقط انسان است که می تواند به وسعت هستی گستره داشته باشد.

استاد اسماعیل احمدی منش در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: از آن جایی که در دنیای امروز زندگی می کنیم؛ دنیای که  رسانه ای شده است، رسانه یک معنایش این هست: «واسطه رساندن»  مثلا می گویند فلان سیم رسانه است، باعث انتقال نور می شود. خداوند متعال در قرآن خود را به نور مثل زده: «اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» و این نور اگر بخواهد به خلائق برسد که انسان ها را از ظلمت نجات بدهد؛ وجود مقدس انبیا نور است و کتاب خداوند نور است که خداوند در سوره تغابن می فرماید: «فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا» و خداوند پیغمبر را به عنوان رسانه قرار داده است که پیغمبر این نور الهی را در دل مردم بگرداند. چقدر زیبا فرمود که حبیب من تو را فرستادم که: «لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ»

وی ادامه داد: انسان اگر نورانیت پیدا کرد جهان را نورانی می کند؛ وای به روزی که انسان ظلمت پیدا کند، انسان اگر ظلمت پیدا کرد، روی به فساد پیدا کرد، عالمی را فاسد می کند چقدر قرآن زیبا بیان می کند: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ» و یکی از بزرگترین وظایفی که ما داریم رسانه بودن است که این رسالت را برای مردم داشته باشیم و نمی توانیم رسانه باشیم مگر آن که اول عبد باشیم و مطیع باشیم و انسان اگر عبودیت نداشته باشد به او رسالت نمی دهند. و این عبودیت ما در رفتار متجلی می شود که از رفتار تعبیر به اخلاق می شود. در عالم هیچ موجودی از نظر فیزیکی غیر از گستره خود نمی تواند در جای دیگر به اصطلاح تجلی کند؛ یک کوه کوه است و هر چقدر بزرگی داشته باشد به اندازه خودش هست. ولی فقط انسان است که خداوند متعال در او این لیاقت را قرار داده است که می تواند به وسعت هستی گستره داشته باشد. امیرالمؤمنین علیه السلام چقدر زیبا بیان می کنند:

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم گفت: از این زیباتر تعبیر قرآن است که انسان را خلیفه خدا بیان می کند: «إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً» و این خلیفه بودن در همه اقتضا هست و یعنی همه این لیاقت را دارند؛ می توانند به اندازه حسب وجود خودشان می توانند خلیفه الله باشند و این در درون انسان نهاده شده و انسان خوبی ها را دوست دارد و از بدی ها بدش می آید که از صفت انسان به حسن و قبح عقلی تعبیر می کنند و خداوند در درون انسان حسن و قبح را قرار داده است. حسن همان اخلاق است همان زیبایی است و برای تجلی اخلاق انسان خداوند از نظر گفتاری قرآن را و از نظر عملی پیامبر را فرستاده است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیهم السلام اگر تبدیل به کتاب بشوند می شوند قرآن، اگر قرآن تبدیل به انسان بشود می شود پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و چقدر جالب است پیامبر هم می فرمایند: «انّما بعثت لاتمّم مکارم الاخلاق» مبعوث شدم که اخلاق را به کمال برسانم اخلاق مجموعه رفتار ما انسان ها است.

وی خاطرنشان کرد: خداوند متعال قرآن را برای تجلی اخلاق ما انسان ها قرار داده است ما اگر بتوانیم با استفاده از قرآن متجلی به این اخلاق شویم جهان گیر می شویم و به تعبیر آقا امام صادق علیه السلام که فرمودند: «کونوا لنا زینا» هر کجا این اخلاق را از ما ببینند؛ می گویند این اخلاق از آن کدام مکتب است؟ مردم عادی دنیای امروز راحت تر به ما نگاه می کنند و این اخلاق ما هست که آنها را جذب می کند و اخلاق ما هست که می تواند آنها را به سوی ما سوق دهد. آن طور که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم با اخلاقش دنیا را گرفته است. «انک لعلی خلق عظیم» اخلاق گاهی در راه رفتن ما هست قرآن تعبیری دارد؛ اخلاق در راه رفتن انسان گاهی راه رفتنش مغرورانه است و قرآن تعبیری دارد: «وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا» این اخلاق هست.

این استاد حوزه علمیه در ادامه افزود: اعتقاد ما این است که این تنها راه رفتن فیزیکی نیست اعتقاد ما باید محکم باشد؛ مغرورانه نباشد؛ فریب کارانه نباشد خودمان را فریب ندهیم. این دنیای غرور است و ما را مغرور نکند «فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ » و یا تعبیری دارد قرآن «وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ» اینها باعث نشود انسان مغرور شود راه رفتن ما باید عاقلانه باشد. اعتقاد ما همین طور یک راه رفتن و مسلک هست.

استاد احمدی منش ابراز داشت: باید اعتقاد داشته باشیم بر مبنای منطق عقل و قرآن که مانند کوه ها استوار باشیم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در وصف امیرالمؤمنین علیه السلام  فرمودند: «الجبال یزول» ولی مومن کنده نمی شود یا قرآن می فرماید، از نظر اخلاقی در خانواده در مورد نسبت زن و شوهر: «هُنَّ لباسٌ لکم و أنتُم لباسٌ لهنّ» یک انسان با اخلاق یک انسان الهی یک انسان وارسته باید طوری زندگی کند؛ چطور وقتی یک خانم لباس فاخری دارد فخر می کند در مقابل زنان دیگر می گوید من چنین لباسی دارم باید شوهر طوری زندگی کند همسر او فخر کند که چنین شوهری دارد زن باید از لحاظ اخلاقی طوری رفتار کند که در نگاه شوهر خود به عنوان یک لباس فاخر که بتواند او را به جامعه بشریت نشان داده باشد.  

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه گفت: قرآن کریم می فرماید «به آن غذایی که می خورید ب نگاه کنید.» در روایت داریم که طعام به علم نیز گفته می شود. شما ببینید چه تفکری به درون خودتان وارد می کنید چه غذایی می خورید. انسان بعضی مواقع بعضی غذاها را می خورد مریض می شود آدم وقتی مریض شد گاهی از راه رفتن باز می ماند. گاهی خواب او از او گرفته می شود گاهی شیرینی غذاها را انسان درک نمی کند مزه غذا را انسان درک نمی کند. آری گاهی ما تفکری در درونمان وارد می شود که لذت عبادت را فراموش می کنیم لذت حلال را فراموش می کنیم و بلکه ذائقه ما بهم می خورد لذت «یا ایها الذین آمنوا» را درک نمی کنیم.

وی خاطرنشان کرد: قرآن کریم می فرماید: «أوفُوا بالعُقُود» به عهدتان وفا کنید به عقدتان وفا کنید؛ انسان ببیند با خدا چه عهدی بسته است؛ «لا اله الا الله» را با خدا عهد بسته است که بر شیطان بندگی نکند «أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَنْ لَا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ» گاهی ما انسان ها بر اثر عملکردهایمان اخلاقمان ما را به جایی می رساند که شیطان را بندگی می کنیم و گاهی نه خویش را بندگی می کنیم. «افریت من اتخذ الهه هوی» آری اگر انسان از این ها خود را بگسلاند و بداند او عبد است و او تکلیف دارد خدا رحمت کند حضرت امام رضوان الله تعالی علیه را فرمود: «ما مکلف به تکلیفیم» بدانیم ما در اینجا یک تکلیفی داریم عبدیم اخلاق ما این است که ما پا فراتر از عبودیت نگذاریم ما تکلیفمان عبودیت هست امروز وقتی یک مسؤول جایگاه خودش را بشناسد و بداند؛ مثلا فلانی رئیس است فلان کس معاون هست این دفتردار است پا را از حد خود فراتر نمی گذارد چرا ما از نظر اخلاقی پا را از حد خود فراتر می گذاریم یا اگر انسان دقت کند و به این مرحله اخلاقی برسد آن موقع جهان گیر خواهد شد درخت انسان در آن زمان است که به همه عالم ثمر می  دهد اگر شما امروز می بینید مراجع ما یا مثلا مقام معزز رهبری وقتی لب به سخن می گشاید یک عده در عالم شیفته سخن ایشان می شوند چون با فطرت آنها صحبت می کنند قرآن یک تعبیری دارد در رابطه با اخلاق «و قُولُوا لِلنّاسِ حُسنَا» آن طور که گل زیبایی دارد و ما ناخواسته آن را  به خانه خود می بریم.

این استاد حوزه های علمیه در ادامه بیان کرد: اگر ما سخن خوب بگوییم و رفتارمان خوب باشد ناخواسته رفتار ما را نیز به خانه می برند خیلی ها امام را ندیده عاشق او شدند شاید خیلی ها در زندگی خود عکس آیت الله بهجت را در خانه خود دارند ولی شاید عکس پدر بزرگ خود را هم در خانه خود نداشته باشند. شاید در عمرشان آیت الله بهجت را ندیدند اما  اخلاق ایشان بوده است؛ که در آنها اثر کرده است. خیلی ها امام را ندیده عاشق شدند خیلی ها در دنیا مقام معظم رهبری را ندیدند اما شما در رسانه آنها و در تلفن همراه آنها  وقتی آن را باز می کنند عکس مقام معظم رهبری را می بینید این اخلاق هست انسان باید به جایی برسد که آیینه عالم هستی باشد و به این آیینه بودن عالم هستی نمی توانیم برسیم مگر در آینه قرآن خویش را بنگریم و در این نگاه به قرآن هم راهی نمی یابیم جز آن که باید بیماری های درونی خود را درمان کنیم و برای درمان این بیماری ها طبیبی لازم است که خود بیمار نباشد. امیرالمؤمنین در وصف پیامبر فرمود: «طبیب دوّار بطبّه» و این طبیب درمانش چیست قرآن و کلام او درمانش هست. فرمود: در این قرآن «فیه دواء داء قلوبکم» انسان اگر این دردها را درمان کرد؛ آن گونه می شود که او فرمان می برد و از او فرمان می برند نفس او از او فرمان می برد او دیگر فرمان بر نفس نخواهد شد انسان در آن زمان هست که به خدا عبد می شود وقتی به خدا عبد شد؛ فرمود: «بنده من اگر تو من را بندگی کردی همه اشیا را بنده تو می کنم.»

وی ادامه داد: ما به وسیله اخلاق می توانیم دل ها را تسخیر کنیم و شیطان چون علم داشت ولی اخلاق نداشت رانده شد و لذا خدا در شأن پیغمبرش فرمود: «وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ» اصلا خود اخلاق بهشت هست. اخلاق در یک کلمه در قرآن خلاصه می شود اگر ما یک کلمه داشته باشیم فرزندان ما از ما یاد می گیرند و خانواده ما از ما یاد می گیرند. و همسایه ما از ما یاد می گیرد.

این استاد حوزه های علمیه در پایان افزود: یک طبیب نمی تواند همه بیمارهای دنیا را خوب کند. ما وظیفه داریم طبابت کنیم آری داروی ما با داروی دیگران تفاوتش در این هست که آنها برای هر بیماریی یک داروی خاصی دارند اما قرآن ما به عنوان درمان کننده  همه دردها است. چون خدا در قرآن فرمود: «إِنَّ اللَّهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا» و این وعده خداوند است «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ» و این وعده خداوند است شما اگر تقوای الهی را داشته باشید و رعایت این اخلاق را کردید برای شما بن بست معنا ندارد «وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا» امید است ما اگر به این اخلاق رسیدیم ما را به حریم حرم راه می دهند و افتخار سربازیِ ولی الله الاعظم علیه السلام را، سردوشی و سربازیِ  حضرت را بر دوش ما می زنند ما همه چشم انتظار آن دست با برکت و اخلاق نیکویی هستیم که عنایتی کرده سردوشی و سربازی را بر دوش ما زده است. ان شاءالله ما به عنوان رسانه پیام اهل بیت علیهم السلام بتوانیم از نظر اخلاقی خدمت کنیم./260/21/20