در حالی که مغرب زمین در قرون توحش و جاهلیت به سر می برد جامعه اسلامی به خاطر امام صادق علیه السلام عصر طلایی و تمدن خود را سپری می کرد.

استاد عبدالجواد ابراهیمی فر در گفت و گو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: امام صادق علیه السلام یکی از بزرگ پرچم داران تمدن اسلامی در جهان بشریت بوده در حالی که مغرب زمین قرون وسطای خودشان را سپری می کردند. قرون توحش و جاهلیت را سپری می کردند جامعه اسلامی به خاطر امام صادق علیه السلام عصر طلایی و تمدن خود را سپری می کرد و از آن جا نور علم و مدنیت و انسانیت و اسلامیت به همه نقاط کره زمین تابیدن گرفته است.

این استاد در ادامه گفت: آن چه درباره ایشان مطرح بوده است یکی انتشار علم در زمینه های مختلف فلسفی و اعتقادی و فقهی و علوم تجربی طب، شیمی و امثال این ها که حضرت در میان شاگردانشان جابربن حیان را دارند پدر علم شیمی، در میان محدثین زراره، محمدبن مسلم را دارند و همین طور در سایر علوم در زمان خودشان به انتشار علوم و معارف پرداختند.

استاد حوزه علمیه قم گفت: عمده ترین کاری که در زمان حضرت صورت گرفت اصولِ شریعت اسلامی با پایه ریزی فقاهت و اجتهاد  آن هم اجتهاد پویا که «علینا القاء الاصول و علیکم  التفریع» بنیان آن را ساخته است در آن زمان شکل گرفت و لذا مذهب ما به عنوان مذهب جعفری شناخته می شود. از آن جهتی که ما پیرو امام جعفر صادق علیه السلام هستیم حضرت علاوه بر این که در انتشار علوم و معارف در دنیای آن زمان و برای همیشه تاریخ ید طولایی داشتند و توفیقاتی را خدای متعال به آن بزرگوار عنایت فرمود که مبدا بسیاری از علوم و معارف شدند و از این جهت در جهان بشریت درخشیدند آن بزرگوار در تطبیق علوم و معارف در میان جامعه اسلامی برای ساخت یک مجتمع متعالی زحمات زیادی کشیدند و در این زمینه  جا دارد در این زمان به شمه ای از زحمات آن بزرگوار و کارهایی که انجام دادند اشاره کنم آن بزرگوار اقدام کردند به یک تشکلی برای پایه ریزی جامعه اسلامی، در واقع جامعه اسلامی از آن زمان تحقق پیدا کرد و پایه های اصلی آن ساخته شد و از آن زمان جامعه اسلامی با یک اهداف  و ساختار ممتاز پا به عرصه وجود و فعالیت گذاشت.

استاد ابراهیمی فر در ادامه گفت: حضرت اهدافی را از ایجاد چنین جامعه ای تعقیب می کردند یکی این که می خواستند مجمتع و امت واحده در زمان خودشان با الگوهای اسلامی شکل بگیرد و این کار را انجام دادند و برای این جهت به زمینه های اعتقادی مجتمع اسلامی اهتمام ورزیدند توصیه هایی که فرمودند در زمینه بزرگ شمردن نماز «علیکم بالصلوه فی المساجد و حسن الجوار للناس» که اشاره به یک جامعه مسالمت آمیز به یک جامعه ای که دارای یک ارزش های اخلاقی و اعتقادی هست که هم عقاید را و هم مبنای یک جامعه دینی و اسلامی را با بیان خودشان که «عليكم بالصلاة في المساجد، و حسن‏ الجوار للناس‏، و إقامة الشهادة، و حضور الجنائز»

وی افزود: این رابطه که باید انسان ها با هم داشته باشند و بی نیاز از هم نیستند را حضرت مورد تاکید قرار می دهند با پرپایی پایه های جامعه اسلامی حضرت تاکید داشتند که شریعت اسلامی را تحقق ببخشند علاوه بر این به قیادت و سیادت اسلامی تاکید داشتند و در این زمینه مبارزاتی را هم آغاز کردند.

این استاد حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: نهضتی که جناب زید عموی بزرگوارشان شروع کرده بودند آن حضرت مورد تایید قرار دادند و فلسفه  سیاسی حکومت اسلامی را در زمان خودشان تبیین کردند علاوه بر این که مایه ها و پایه های اصلی شریعت اسلامی در زمان ایشان از بیان ایشان مایه گرفت و تبیین شد در زمینه حکومت اسلامی و فلسفه سیاسی از طریق مطالب و احادیثی که فرمودند یک شکل جدید و تثبیت پیدا کرد.

وی گفت: اما در زمینه نقشی که حضرت بخصوصه در بنا و ساختار جامعه اسلامی و جامعه صالح داشتند، یکی استواری پایه های جهاد و شهادت و تحکیم مبارزات علیه حکومت های بنی العباس و بنی امیه در آن زمان بود.  

استاد ابراهیمی فر در ادامه گفت: در سالروز شهادت امام صادق علیه  السلام ذکر این نکته برای ایجاد روح حماسه در کالبد جامعه ضروری است که آن بزرگوار در تثبیت پایه های جامعه اسلامی سعی داشتند از نهضت امام حسین علیه السلام بهره بگیرند و آن نهضت را هم چنان در دل های مومن زنده نگه بدارند و لذا در بیانات امام صادق علیه السلام تاکیدات زیادی به زیارت امام حسین علیه السلام شده است. آن بزرگوار در بعضی از بیاناتشان می فرمایند: لو أن‏ أحدكم‏ حج‏ دهره‏ ثم لم يزر الحسين بن علي لكان تاركا حقا من حقوق الله و حقوق رسول الله لأن حق الحسين فريضة من الله واجبة على كل مسلم؛ اگر کسی همه روزگار خودش را به حج سپری کند ولی به زیارت امام حسین نرود حقی از حقوق رسول خدا را رعایت نکرده و همین طور اشاره می کنند به مجالسی که باید برای اباعبدالله الحسین علیه السلام برپا شود در عزا و در رثای آن بزرگوار مجالس با شکوه و با رونق بسیاری بر پا شود. خود آن بزرگوار هم به برپایی مجالس روضه و عزای امام حسین علیه السلام اقدام می کردند.

استاد ابراهیمی فر گفت: در روایتی دارد که حضرت به ابی هارون می فرمودند: «یا ابا ابراهیم انشدنی فی حسین» به تعبیر خودمان روضه امام حسین علیه السلام برای من بخوان در رثای آن بزرگوار اگر شعر و سروده ای داری برای من بسرای و همین جور تاکید داشتند بر گریه بر مصائب حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و روایاتی که از آن بزرگوار برای احیای بکاء بر امام حسین علیه السلام رسیده است فراوان است یعنی در واقع حضرت امام جعفر صادق علیه السلام هم از جهت علمی بنیان گذار یک تحول در جامعه اسلامی بودند و مبنای تمدن اسلامی را پایه ریزی کردند هم از جهت عاطفی و از جهت حماسی جامعه اسلامی را با عاشورای حضرت ابا عبدالله و حماسه ای که در کربلا حضرت اباعبدالله آفریدند با آن پیوند زدند بنابراین در زمان امام صادق علیه السلام تحولی بسیار بزرگ در راه رسیدن به آن تمدن درخشان اسلامی پایه ریزی و انجام شد در حالی که در همان زمان مغرب زمین قرون وسطای خودش قرون توحش قرون جاهلیت و بربریت را سپری می کرد امام صادق در این زمان به دستورات دینی تاکید داشتند و سعی می کردند جامعه اسلامی از یک الگوهایی هم برخوردار باشند.

وی افزود: در واقع برای تاریخ جامعه شیعی و ایرانی آن بزرگوار الگوهایی را تربیت کردند و آن الگو ها توانستند نقش بسیار خوبی را در تحولات اجتماعی و تاریخ اسلام پدید بیاورند توصیه هایی که آن حضرت می فرمودند باز به نماز در وقت خودش بود «امتحنوا شیعتنا عند مواقیت الصلوة»  اگر می خواهید شیعیان ما را امتحان کنید در وقت های نماز امتحان شان کنید که چقدر به این اوقات اهمیت می دهند. اگر می خواهید شیعیان ما را امتحان کنید ببینید چقدر آن ها راز دار مکتب اهل بیت علیهم السلام هستند و چگونه در مقابل دشمن مقاومت می کنند چگونه اموال خودشان را برای مواسات و برای برادری و برابری ایمانی در میان جامعه اسلامی خرج می کنند.  ببینید اغنیا در میانشان نسبت به فقرا چه جایگاهی دارند فقرا چه جایگاهی دارند کاملا با این بیانات آن حضرت در واقع پایه های یک جامعه پیشرفته عقیده مند و همین طور یک جامعه اخلاقی را بنیان گذاشتند و بنیان گذاری کردند بنابراین آن بزرگوار در میان ائمه معصوم سلام الله علیهم اجمعین نقش و فهم بسیار زیادی را در تحکیم و ترویج شریعت اسلامی و در تحکیم پایه های جامعه اسلامی و حکومت اسلامی داشتند.

استاد ابراهیمی فر افزود: گرچه در زمان خودشان موفق به حکومت اسلامی نشدند ولی پایه های حکومت اسلامی و مبانی سیاسی حکومت اسلامی را تبیین کردند و در بیان ایشان این مسائل زیاد بود سعی می کردند تشکل جامعه اسلامی کاملا حفظ شود حضرت سعی می کردند جامعه اسلامی از هم گسیخته نباشد دارای یک تشکیلات باشد فقط یک جامعه تشریفاتی نباشد لذا در توصیه های ایشان به این همگرایی و هم زیستی مسالمت آمیز به یک رفتارهای پسندیده اجتماعی دعوت شده تا جامعه شکل و انسجام خودش را به دست بیاورد.

این استاد حوزه های علمیه در انتها تاکید کرد: در جایی می فرمایند «اکثروا من الاصدقاء فی الدنیا» دوستانتان را در دنیا زیاد کنید به خاطر این که این ها هم مایه منفعت شما در دنیا هستند و برای آخرت شما هم سودمند هستند. در دنیا این ها به شما منفعت می رسانند به خاطر این که نیازهای انسان ها در پرتو همزیستی و همگرایی مرتفع می شود در آخرت این ها به خاطر این سودمند هستند اهل جهنم حرفشان این هست «فما لنا من شافعین و لا صدیق حمیم» این دعوت به این است که جامعه اسلامی از بودن در کنار هم از وجود سازمانی که آن ها را متحد می کند از این جهت نعمت خدا را قدر بداند حضرت در این جهت گام های زیادی در ایجاد یک چنین زمینه تشکلی برداشتند این حدیث شریف «مصافحة المومن بالف حسنة» که انسان در یک جامعه اسلامی با برادری و محبت زندگی کند تا از هم پاشیدگی و گسیختگی جامعه اسلامی را فرا نگیرد./260/21/20