به جای اینکه در مواجه با علوم جدید بیایند خودشان را در زمینه این علوم رشد دهند سمت و سوی این علوم را به طرف مباحث دینی ببرند عقب نشینی کردند و حوزه را کم کم به عقب بردند و حوزه را در دو علم فقه و اصول گذاشتند و تمام شد و رفت، حال جامعه با بقیه دارد می گردد سردمداران آن هم بقیه علوم هستند به خاطر همین کشور اسم اسلامی رویش می آید اما محتوا می شود محتوای غربی، محتوایی که بر اثر جهان بینی مادی گرایی بنا شده است.

استاد حمید رضا ابراهیمی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: در مراجعه‌ای که به سایت و سامانه جستجوی اساتید داشتم مشکلی نبود خوب بود و الان مشکلی به ذهنم نمی رسد بیان کنم، سامانه جستجوی اساتید و سایت نشست دوره ای اساتید بسیار کار خوبی است و باید با قوت ادامه پیدا کند و هم اساتید و هم طلاب به این سایت رجوع می‌کنند و این سامانه جستجوی اساتید بسیار لازم است و اطلاع رسانی خوبی است، این لزوم نسبت به اساتید هم هست زیرا که اطلاع رسانی دروس آنها خیلی راحتتر انجام می شود و برای طلاب هم اینکه بین اساتید جستجو کنند که کدام بهتر هستند و کدام سابقه بیشتری دارند از این جهت خیلی مفید است.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه با بیان مشکلات آموزشی حوزه و به خصوص مباحث علوم عقلی، اظهار داشت: امروز در حوزه خیلی از دروس دارند مثله می شوند یعنی حوزه را دارند به فقه و اصول تقلیل می دهند، این بد است در عین حالی که فقه و اصول اصل است ولی تقلیل حوزه به فقه و اصول با سیاست هایی که hست خیلی مناسب نیست، بنده چون بیشتر مباحث علوم عقلی را تدریس می کنم می بینم که مباحث علوم عقلی تقریبا دارد به حاشیه رانده می شود در حالی که نیاز امروز به قول یکی از آقایان در حد «اکل میته» که دیگر هست اهمیت آن را از حد «اکل میته» هم دارند پایین تر می آورند.

وی با ذکر مثالی ادامه داد: نهایه دارای حضور و غیاب بوده است آن را برداشته اند حال اصل در درس حضور و غیاب نیست ولی طلبه ها همان قدر هم که می آمدند الان دیگر نمی آیند و این آمدن سر کلاس باعث می شد تا بعضی به این زمینه گرایش پیدا می کردند، این حضور و غیاب را که از دروس علوم عقلی برداشتند بعد حتی کم کم به نظر می رسد می خواهند دروس علوم عقلی را کنار بگذارند ولی به صورت نرم دارند عمل می کنند، نهایه یا شرح تجرید گذاشتند به نظرم در مباحث علوم عقلی دارد جفا می شود با اینکه مباحث علوم عقلی نیاز جدی امروز است، واقعا هم مباحث علوم عقلی یکی از ابعداد معرفتی اسلام است نمی‌دانم چرا با آن این گونه رفتار می کنند، مباحث کلامی هم باید باشد، همه مباحث باید باشد حالا اگر این را توجه کنند و علوم عقلی این گونه در حاشیه قرار نگیرد خیلی خوب است.

استاد حوزه علمیه قم یادآور شد: حس می کنم این عدم توجه به مباحث علوم عقلی از سطوح بالای حوزه است حضور و غیاب را که برداشتند، دروس را هم جایگزین کردند یعنی به جای نهایه نهایه یا شرح تجرید گذاشتند هر کدام را که دوست داری بخوانی، قبلا در پایه هفت خود بدایه بود و در پایه نه و ده نهایه بود الان هم نهایه هست ولی به جای آن دارند شرح تجرید را می گذارند، شرح تجرید روال کلامی است درست است که کلام فلسفی است ولی مباحث کلامی است ولی نمی دانم چه شده است.

وی خاطرنشان کرد: مشکل همین است با این وضعیت آموزشی در حوزه یک تقلیل دارد صورت می گیرد یعنی تقلیل علوم به یک بحث فقه و اصول واقعا برای حوزه خطرناک است مثلا اسم جنبی گذاشتن بر درس‌های غیر فقه و اصول خود مشکلی است، همین اسم جنبی که می‌آید طلبه یک مقدار از این دروس فاصله می گیرد حتی راجع به تفسیر هم این گونه است، حوزه در گذشته به صورتی بود که تمام علوم در آن خوانده می شد درست است که امروز متولی علوم جدید کسان دیگری شدند اما با این حال بی اطلاع بودن حوزه نسبت به خیلی از مسائل بسیار بد است حال نمی دانم جهت گیری حوزه چیست و به کدام سمت و سو می رود.

استاد سطح عالی حوزه در مباحث علوم عقلی تصریح کرد: در حالی که روایات ما تفقه در دین را توصیه می کنند و این تفقه مربوط به احکام شرعی دین نمی شود بلکه تفقه در دین است و تفقه در دین یعنی همه مباحث معرفتی که باید در آنجا بحث شود یعنی خود مباحث دینی جلوه های معرفتی متعددی دارد حتی مباحث عرفانی که خواستگاه آن خود دین است، آن زمانی که دین شروع شد دین یک ظاهر و یک باطن داشت، مباحث باطنی دین را عرفان عهده دار بود، مباحث عقلی دین را فلسفه عهده دار است، مباحث شرعی دین را فقه بر عهده دارد.

وی متذکر شد: کل آیات احکام ما مگر چه قدر است؟ پانصد آیه، بقیه آیات در چه مباحثی است، نمی دانم حوزه فقط باب اجتهاد را در فقه و اصول باز کرده است با اینکه اهمیت دارد باید باشد و ما هم می گوییم یکی از علل شکست مسیحیت این بود که شریعت و احکام را کنار گذاشت اما با همه اینها آیات قرآن را ببینیم، این همه آیه داریم راجع به چه چیزی مثلا پانصد تا آیات احکام ما بقیه راجع به علوم دیگر است، حضرت آیت الله جوادی آملی می فرمایند ما در بحث اصول یک «لا تنقض الیقین» داریم یک علم اصول برای آن تشکیل دادیم، حالا مباحث معرفتی در بحث های عرفانی، فلسفی مطرح است چه قدر آیات داریم باب اجتهاد در این زمینه ها بسته شد صرفا آیات احکام مد نظر است حالا اگر کسی بخواهد نظر دهد راجع به مبحثی یا کلامی، یا معرفتی، یا عرفانی، یا فلسفی و حتی طبیعی بخواهد نظر بدهد یک قلمی می زند و می رود یا اگر بخواهد مطلبی عنوان کند.

استاد ابراهیمی اضافه کرد: اگر یک آیات احکام بود چگونه می دیدند، همه مباحث را راجع به آن می بینند، هر مبحثی که مربوط به علوم عقلی باشد آن را می بینند کنار هم می گذارند تا به یک استنباطی که راجع به یکی از احکام است برسند، اما راجع به بقیه آیات که مربوط به علوم دیگر هستند چرا این نگاه اجتهادی نیست و اینکه احتیاج جامعه امروز است در مباحث سیاسی، اجتماعی، آموزش و پرورش همه این ابعاد را ما می توانیم از قرآن استخراج کنیم اما ما باب اجتهاد را در مباحث دیگر بستیم فقط باب اجتهاد را در مسائل فقه و اصول باز کردیم این برای حوزه خطرناک است.

وی ابراز کرد: کل نیاز امروز به این سمت و سو می رود که از حوزه و دین انتظار دارند که در تمام مباحث اقتصادی، سیاسی، اجتماعی بتواند نظر داشته باشد ولی ما بعد از سی سال انقلاب چه داریم، همه اقتصاد ما تئوری اقتصادی غربی، همه تئوری سیاسی ما تئوری سیاسی غربی، همه تئوری آموزش و پرورش ما تئوری غربی است روند بر اساس آن تئوری ها دارد به پیش می رود حال ما خیلی تلاش کنیم بیاییم روی اینها یک مهر اسلامی بزنیم، بانک اسلامی فقط یک مهر رویش است ولی محتوایش که چیز دیگری است، این باب را بستند و اینها را مثله کردند و حوزه را به این سمت و سو کشیدند نمی دانم به کجا می انجامد ان شاء الله که این گونه نشود.

استاد سطح عالی و مباحث علوم عقلی حوزه علمیه قم در پایان یادآور شد: قبلا حوزه این گونه نبوده است ما تا صد سال پیش به این شکل نداشتیم، در حوزه همین علوم تدریس می شد از ریاضی، نجوم، هیئت، حکمت همه اینها تدریس می شد حتی دانشگاه ها تا صد سال قبل خودشان را وابسته به خیلی از مباحث حوزه می دانستند حتی علومی که آنجا خوانده می شد مثلا طبیعیات مطرح بوده و خوانده می شد اسم علوم هم این گونه بود، حالا به جای اینکه در مواجهه با علوم جدید بیایند خودشان را در زمینه این علوم رشد دهند سمت و سوی این علوم را به طرف مباحث دینی ببرند عقب نشینی کردند و حوزه را کم کم به عقب بردند و حوزه را در دو علم فقه و اصول گذاشتند و تمام شد و رفت، حال جامعه با بقیه دارد می گردد سردمداران آن هم بقیه علوم هستند به خاطر همین کشور اسم اسلامی رویش می آید اما محتوا می شود محتوای غربی، محتوایی که بر اثر جهان بینی مادی گرایی بنا شده است، همه اینها خطراتی است که واقعا حوزه را تهدید می کند و متأسفانه نمی دانم نظام حوزه چه وقت به فکرش بیفتد، حالا هم بحث هست و خوب است حتی بعضی جاها بحث های تخصصی گذاشته‌اند ولی نگاه چون این نگاه نیست نگاه جامعیت اسلام نیست این باعث می شود که کم کم کشیده می شویم به جاهایی که حتی خدای نکرده به مرور فقه و اصول را هم از دست بدهیم./220/21/20