روحیه حریت طلبه، مناعت طبع و زهد طلاب باعث می شود در مقابل صاحبان ثروت و صاحبان مقام خضوع نکنند، وقتی که چنین چیزی باشد سختی ها را تحمل می کند. وقتی طلبه ای مناعت طبع را رعایت کند به طبقات ضعیف جامعه توجه می کند، در معاشرت ها و در سلام کردن هایش، در رفت وآمدهایش این طور نیست که با سرمایه دارها و صاحبان قدرت نسبت به طبقات ضعیف بیشتر گرم گیرد. 

استاد غلامرضا مغیسه در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: هر انسانی یک هویت فردی دارد و یک هویت اجتماعی. طلبه در هویت اجتماعی خود هم بر جامعه تاثیرگذار و هم تاثیرگیرنده است و لازم است در این رابطه به نکاتی توجه کند، نکته ای از قرآن استفاده می شود که خداوند می فرماید «و ما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه» یعنی هیچ رسولی نفرستادیم مگر این که این پیامبر هم زبان با قومش بوده است، این هم زبانی در قسمت های مختلف موثر است.

وی ادامه داد: به عبارتی پیامبران فرهنگ مردم و مشکلات مردم را درک می کردند. روحانیون و طلاب هم از این قاعده مستثنی نیستند، هم زبانی تاثیراتی دارد: اول اینکه می تواند فرهنگ و آداب قوم را شناسایی کند وقتی که انسان هم زبان با قومی باشد می تواند فرهنگ و آداب آن قوم را بهتر بشناسد، دوم این که این هم زبانی در شناخت و رفع مشکلات آنها موثر است، و سوم اینکه زمانی که می خواهد محتوای دین را از مسیر تبلیغ در بین مردم ابلاغ کند این هم زبانی و شناخت آداب و رسوم در انتقال محتوای دین به جامعه بسیار موثر و تاثیر گذار است که در این رابطه در بین مردم بودن و همراه مردم بودن هم تاثیر بسیاری دارد.

استاد حوزه علمیه قم گفت: از مرحوم امام نقل شده زمانی که در اراک بودند مرحوم شیخ و بزرگواران دیگری هم بودند، بعضی از خانواده های علما در آن جا خدم و حشم و سرمایه و تشکیلاتی داشتند و با تشریفات زندگی می کردند. امام می فرماید مرحوم شیخ می آمد و گاه عبایش را زیر بغل می کرد و بین مردم می رفت. مردم به مرحوم شیخ توجه بیشتری نسبت به کسانی که با تشریفات زندگی می کردند داشتند.

وی افزود: راجع به مرحوم حاج ابراهیم نجف آبادی نقل شده است که چطور حوزه علمیه نجف آباد را تاسیس کردند و گاهی در ساختن حوزه خود ایشان نیز کار می کردند. از مرحوم نجف آبادی نقل شده نیمه های شب اگر دعوایی بین زن و شوهری پیش می آمد، با این که آقا خواب بود در می زدند و از خواب بیدارش می کردند، تا ایشان دعوای زن و شوهر را حل کنند. شیخ با چهره بشاش وارد می شدند، بدون این که چهره گرفته ای داشته باشند که چرا نیمه های شب آمدید مزاحم من شدید، این مسایل اصلا نبود، می گفتند چایی درست کنید سماور را آتش می کردند و بعد می نشستند کنار سماور یک چایی خودشان می خوردند و یک چایی هم برای آن مرد و زن می ریختند، و بعد صحبت هایشان را گوش می کردند، بعد از این که بین آنها صلح ایجاد می کردند، نیمه های شب به منزل برمی گشتند و مردم این چنین مسائل و مشکلاتشان را برای ایشان بیان می کردند.

استاد مغیسه گفت: در بین مردم بودن تاثیرات بسیار زیادی دارد، سیره مستمره علمای ما در طول تاریخ این بوده است که مرجع مردم بودند و مردم در مسایل و مشکلاتی که نسبت به فهم دین و عقاید داشتند به روحانیت مراجعه می کردند و روحانیون نفوذ موثری در جامعه داشتند لذا طلبه از زمانی که در حوزه علمیه است باید خودش را از نظر علمی و اخلاقی مجهز کند، از لحاظ علمی باید مجهز شود چون مرجع می شود برای بیان احکام، بیان عقاید، پاسخگویی به شبهات، و برای این مهم طلبه باید به درس و مباحثاتش اهمیت بسیار دهد.

وی ادامه داد: از جنبه اخلاقی هم توجه به الگوهای عملی بسیار موثر است. از مرحوم شهید بهشتی نقل شده که به خدمت مرحوم آیت الله گلپایگانی رسیدند و پرسیدند در ایام طلبگی در حوزه استاد درس اخلاق شما چه کسی بودند؟ مرحوم آیت الله گلپایگانی روی مسأله الگوهای عملی بسیار تاکید داشتند و فرمودند ما درس اخلاق نمی رفتیم ولکن الگوهای عملی ای در حوزه بودند که آنها در ما بسیار موثر بودند، من جمله مرحوم آیت الله ابوالقاسم قمی که این عالم ربانی رفتارش، معاشرتش با طلبه ها، با مردم همه درس بود و در روحیه ما بسیار موثر و کارساز بود.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: طلبه در بیان باید فصاحت و بلاغت داشته باشد. فصاحت مربوط به الفاظ و بلاغت مربوط به این می شود که شرایط را بسنجیم که در این شرایط چه سخنی بگوییم تا موثر باشد. لذا چون طلاب مبلغ هستند و باید محتوای دین را به جامعه برسانند بلاغت در این رابطه بسیار موثر است لذا شبهاتی که برای جامعه پیش می آید نه تنها باید برای آنها جواب داشته باشیم بلکه اگر شرایط اعتقادی جامعه را با توجه به معنای وسیع بلاغت نگاه کنیم باید روحانیت با جلسات هم اندیشی و آینده نگری ای که دارد نه تنها فقط شبهات روز بلکه شبهات آینده جامعه را بررسی کند که چند سال دیگر چه سوالاتی برای جوانها پیش می آید که ما از قبل خودمان را برای آن چه که در آینده پیش خواهد آمد آماده کنیم.

استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: طلبه ها برای تاثیرگذاری در جامعه باید به نکته ای در رابطه با اخلاق توجه داشته باشند، مساله حریت طلبه، مناعت طبع و زهد طلاب است. این روحیه باعث می شود که طلبه در مقابل صاحبان ثروت و صاحبان مقام خضوع نکند، وقتی که چنین چیزی باشد سختی ها را تحمل می کند. وقتی طلبه ای مناعت طبع را رعایت کند به طبقات ضعیف جامعه توجه می کند، در معاشرت ها و در سلام کردن هایش، در رفت وآمدهایش این طور نیست که با سرمایه دارها و صاحبان قدرت نسبت به طبقات ضعیف بیشتر گرم گیرد. 

وی افزود: برای مثال روزی کشاورزی بار خربزه ای برای مرحوم آیت الله حائری آورد. ایشان با این که نیاز داشت اما فقط یک خربزه برداشت و گفت بقیه را ببرید بین طلبه ها تقسیم کنید، بی توجهی به رفاه و آسایش نکته بسیار مهمی برای طلبه ها است. همچنین راجع به آیت الله شیخ مرتضی حائری هم نقل شده است که روزی یکی از مریدها صندوق میوه تازه نوبری را برای ایشان آورد، اما ایشان قبول نکردند و گفتند ما باید سطح زندگی مان در سطح افراد متوسط جامعه باشد و این طور نیست که همه از این میوه ها بهره مند باشند و در احوالات ایشان نقل شده است که وقتی کشاورز داشت صندوق میوه را می برد در بین راه به روحانی دیگری برخورد کرد، آن روحانی وقتی صندوق میوه را دید رو کرد به آن آقا و گفت از آن میوه هایی که هر سال برایمان می آوردید نیاوردید، این آقا هم به واسطه روحیه پست و نداشتن مناعت طبع آن روحانی نه تنها میوه ای به او نداد بلکه حتی تعارف هم نکرد. توقع نداشتن از مردم باعث می شود که رفتار، کردار، سخنان، منبر و تبلیغ ما موثر واقع شود.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: راجع به احوالات شیخ انصاری نقل شده است که فردی پول آورد که شیخ خانه کوچکی با آن خریداری کنند تا مستاجر نباشند. این آقا به مکه رفت و برگشت بعد مرحوم شیخ انصاری به او گفتند با پولی که شما دادید خانه نخریدم و آن را برای مسجد خرج کردم راضی باشید. مرحوم آیت الله شیخ حبیب الله گلپایگانی در مشهد زندگی می کردند و مستاجر بودند. مبلغی پول به ایشان دادند و گفتند شما خانه ای برای خودتان تهیه کنید، امتناع کردند، به ایشان عرض کردند: آقا شما این پول را به فقرا دهید، گفتند: من مستحقی نمی شناسم شما خودتان این پول را به فقرا دهید.

استاد غلامرضا مغیسه گفت: در طول تاریخ انبیا هیچ وقت تقاضای مادی از مردم نکردند. طلبه ها و مبلغین هر جا که می روند بسیار کار شایسته و خوبی است که اصلا سخنی از پول نکنند. منتهی اگر قصد قربت داشته باشند و آنها کمکی کردند این حسابش جداست لکن خودشان اول سخن از پول نکنند تا منبر و سخنشان بی ارزش نشود.

وی افزود: ظاهر آراسته و مرتب و مناسب طلبه در تاثیر گذاریش بسیار مهم است. لذا مسئولین حوزه در ابتدا باید بسیار دقیق باشند. راجع به مرحوم آیت الله فلسفی نقل شده است ایشان می گفتند: طلبه ای را دیدم که صورت سوخته ای داشت. وقتی از احوالش مطلع شدم دیدم قبل از طلبگی در آتش افتاده و صورتش سوخته است. گفتم که تو برای طلبگی مناسب نیستی، تو اگر با این صورت سوخته بالای منبر روی و تبلیغ کنی چه طور می خواهی در بین مردم تاثیر گذار باشی؟

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: طلبه باید رابطه خود را با خدای خودش و امام زمانش درست کند که از نظر معنوی بسیار موثر است و در جامعه قلب ها را متوجه طلبه می کند. طلبه با صدق نیت عهدی را با امام زمانش می بندد و این صداقت باعث می شود که گوش، چشم و حتی ذهنش از گناه و سوءظن دور باشد. زبانش از غیبت دور باشد. زمانی که خداوند را ناظر بر اعمالش بداند و عهد و پیمانش را رعایت کند شکی نیست که در بیان، کلام و رفتار او اثر عجیبی می گذارد. امیدواریم که خداوند تبارک و تعالی به همه ما توفیق دهد نکاتی که موثر واقع می شود در بیان دین و رسالت الهی به مردم، ان شاءالله همه این نکات را در ظل توجهات آقا و مولایمان حضرت بقیة الله الاعظم بتوانیم رعایت کنیم./260/21/20