امروزه تنها به درس اخلاق عمومی در حوزه نمی توان اکتفا کرد برای تربیت طلبه با اخلاق باید اخلاق در ناحیه عمل مجسم شود تا طلبه بتواند در آن راه قدم بردارد.

استاد سعید ملکی دیزیچه در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: از دیدگاه اسلام مساله اخلاق از ارزش بالایی برخوردار است و آیات و روایات فراوانی برآن تاکید دارند. عقل عرف هم بر این امر دلالت دارد که افراد برای داشتن زندگی سالم اخلاق را رعایت کنند. رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم هدف از بعثت را مسأله اخلاق و به مرتبه بالا رساندن اخلاق می دانند.

وی افزود: در حوزه اخلاق از جایگاه ویژه ای برخوردار است چون افرادی که در این مسیر آمده اند می خواهند برای مردم الگو، هادی و راهنما باشند پس در وحله اول طلاب باید علمای مهذبی باشند تا کلامشان در بین مردم نفوذ داشته باشد و بتوانند دنبال کننده راه انبیا و اولیا باشند.

وی ادامه داد: اگر بخواهیم مساله اخلاق در حوزه فعلی و گذشته را ارزیابی کنیم مشاهده می کنیم در گذشته افرادی که متخلق به اخلاق پسندیده و حسنه بودند کتاب هایی می نوشتند و در اختیار عمومِ غیر طلاب قرار می دادند و شاگردانی را هم تربیت می کردند. اساتید بر عمل کردن دستور العمل هایی که به شاگردان داده می شد، مراقبت می کردند. علاوه بر این شاگردها کارها و دستورات اساتید را انجام می دادند.

استاد ملکی دیزیچه در ادامه سخنانش بیان داشت: امروزه متاسفانه به صورت سابق نیست طلاب مسائل اخلاقی را پیگری نمی کنند. البته بعضی از اساتید و طلاب مهذب و دارای اخلاق حسنه هستند اما در آن حد وسیعی که سابق بوده است و استاد و شاگرد هم در این راستا اهتمام داشتند نیست و امروزه این مساله مقداری کم رنگ تر شده است. امروزه تنها به درس اخلاق عمومی در حوزه نمی توان اکتفا کرد برای تربیت طلبه  با اخلاق باید اخلاق در ناحیه عمل مجسم شود تا طلبه بتواند در آن راه قدم بردارد.

وی افزود: در سخنان معصومین علیهم السلام دستورالعمل های اخلاقی بیان شده است که کتب اخلاقی برگرفته شده از آنها نوشته شده است. طلاب باید در ارتباط با این کتب اخلاقی باشند و اساتید باید برای آنان این مطالب را بیان کنند اما صرف بیان کردن روایات هم کافی نیست که مثلا استادی هر هفته در کلاس درس فقط یک روایت اخلاقی را بخواند نه این که بگوییم بی اثر است ولی آن اثری که می خواهیم که با آن طلبه ای متخلق باشد به اخلاق و رفتارهای پسندیده ای که در اسلام دستورش آمده است، مقداری زحمت دارد و آسان به دست نمی آید.

وی ادامه داد: برای این مهم در مرحله اول اگر استاد روایتی را می خواند باید نشان دهد که خودش به آن عمل می کند، اگر چنین باشد در طلبه تاثیر می گذارد همان طور که در گذشته اساتیدی که ما در محضرشان بودیم و دروس سطح را تدریس می کردند چنین بودند. ما شرح لمعه را نزد آقای وجدانی فخر رحمة الله علیه خواندیم. ایشان گاهی درس اخلاق می گفتند، روزی در سر درس می گفتند: «طلبه ها اگر می توانید جوابگوی مردم باشید لباس بپوشید، عمامه به سر گذارید. با این لباس در بین مردم بودن خودش تبلیغ بزرگی برای اسلام است.» ایشان اهمیت این مساله را بیان می کردند و این نکته را اضافه می کردند و می گفتند: «طلبه ها بدانید اگر این لباس را پوشیدید و در این لباس قرار گرفتید مسئولیت شما بسیار سنگین می شود.»

استاد حوزه علمیه قم گفت: استاد وجدانی فخر این جمله را از استادشان نقل می کردند: «وقتی استادم خواست عمامه را برسر من بگذارد ایشان در گوش من گفت: فلانی این عمامه شاید 250 گرم بیشتر وزن نداشته باشد اما از نظر سنگینی به اندازه کوه احد سنگینی بر دوش شما گذاشته است.» اینها نکاتی بود که بر طلاب تاثیر می گذاشت و متفاوت بود با این که فقط نکته ای بیان شود و به صورت گذرا روایت اخلاقی ای خوانده شود.

وی ادامه داد: استاد باید در مرحله عمل اخلاق را به طلبه نشان دهد تا تاثیر بسزایی داشته باشد. مسائل اخلاقی مانند نظم، عفتِ کلام و نحوه برخورد اخلاق فردی طلبه را می سازد، که به اخلاق خانوادگی و اجتماعی طلبه ها هم ارتباط پیدا می کند که این طلبه در بین مردم چگونه باید رفتار کند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: بنده گاهی سر درس سابق می گفتم که طلبه ها و روحانیون زیر ذره بین مردم هستند و مردم انتظار زیادی از طلاب دارند. اگر طلبه ای در بین مردم مرتکب مکروهی شد عوام الناس اگر مرتکب حرام هم شدند نباید به آن ها چیزی گفت یعنی باید تا این حد نسبت به اعمال و رفتارمان مواظبت و مراقبت داشته باشیم./260/22/20