آنهایی که احساس می کنند ماندنشان در قم فقط رفاه اجتماعی را برایشان فراهم می آورد اما علمیتی برایشان نمی آورد و تاثیری از جهت تبلیغی برای دیگران ندارند، اگر این چنین است رفتن این افراد بهتر از ماندن آنها است. قم باید مرکز باشد و کسانی هم باشند که این علمیت و مرکزیت علمی قم را حفظ کنند.

استاد علی اعلائی بنابی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: طلبه ها اگر پایه های یک تا شش را با تاخیر طی کنند و شوق به قم آمدن را در خود ایجاد نکنند بعید است که بیایند در قم و موفق شوند. طلبه ها باید در همان پایه های ابتدایی و نخستین شوق به قم آمدن را در خود ایجاد کنند. این شوق آمدن با شناخت قم ممکن می شود. طلاب زمینه های رشد و افق هایی که در قم می تواند فراهم شود را باید شناسایی کنند و وقتی به قم آمدند خودشان را در مسیر هایی قرار دهند که برای رشد شان بسیار مفید خواهد بود. معمول طلبه ها قبل از این که به قم بیایند شناخت خوبی از قم ندارند.

وی افزود: فرض کنیم که قم دریای علم و فقاهت و معرفت است یعنی از هر افقی وارد شوند می توانند یک مجهولی را معلوم کنند چه از جهت علمی، چه از جهت معرفتی و همچنین از جهات مختلف قم می تواند زمینه رشد طلبه را فراهم کند. پایه های یک تا شش پایه های اساسی و زیربنایی یک ساختمان را دارد. این پایه ها اگر سست باشد رغبت به قم آمدن برای طلبه ها پیدا نمی شود، رغبت ادامه تحصیل در آنها پیدا نمی شود و قاعدتا در جایی که باید مثمر ثمر باشند حتی اگر در ادارات هم بخواهند مشغول به کار شوند آن چنان که باید مثمر ثمر نخواهند بود و آن ظرفی را که باید در مخاطبین خود پرکنند، چه بسا خالی کنند و بدون تاثیر در آنها مخاطب را رها می کنند.

استاد حوزه علمیه قم گفت: برای طلبه هایی که مشغول مقدمات هستند، تبلیغ در اولویت های بعدی می باشد. در ایام تبلیغ ایراد ندارد و برای هر طلبه ای وظیفه است در ایام تبلیغ، تبلیغ کند ولی در ایام تحصیل خودش را مکلف و موظف کند که من برای تاثیر در دیگران باید تبلیغ انجام دهم این مسئله در ایام تحصیل مفید نخواهد بود.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: شاید تبلیغ برای برهه کوتاهی مفید باشد منتهی ضررش را طلبه در طول زمان متوجه خواهد شد، آن تبلیغی که انجام داده در دراز مدت بی تاثیر بودنش را خواهد دید. در ایام تبلیغی ضروری و قطعی است که طلبه خودش را ملزم به تبلیغ کند و حضرت امام رحمة الله علیه هم می فرمودند: «کسی که در ایام تعطیلی درس بخواند به جایی نمی رسد.» منظور از ایام تعطیلی تعطیلات تابستان و تعطیلات دراز مدت نیست، تعطیلات تبلیغی مانند ماه مبارک رمضان و ماه محرم و یا روز جمعه که هر هفته تعطیل است منظور است و شیوه ای که بزرگان هم داشتند بر این منوال نبوده است.

استاد اعلائی بنابی گفت: طلبه ها وقتی وارد قم می شوند با چالش هایی روبه رو می شوند. اولا تعداد اساتید بسیار زیاد است و با شدت و ضعف علمیت آنها مواجه می شوند، اگر قرار باشد یک هفته برای درسی پیش فلان استاد درس بخوانند و یک هفته پیش استاد دیگری درس بخوانند وقتشان ضایع می شود، می توانند قبل از آمدن به قم مقداری از اوایل رسایل را با صوت یک استاد معروف و مشهور گوش دهند و همین کار را نسبت به درس های دیگر انجام دهند. فایده  این کار برای طلبه ای که به قم می آید این است که اساتید متفاوت را با بیان های متفاوت و شدت و ضعف علمیتشان می بیند و می تواند مناسب و به موقع تصمیم گیرد که به درس کدام یک از اساتید رود.

وی ادامه داد: برای در قم ماندن هم از حیث فقهی و اصولی، هم از حیث نقلی، عقلی و عرفانی محیط و زمینه فراهم است که طلبه ها رشد کنند. برای تحصیل فقه خواندن اصول و رجال لازم است. تقریبا پایه های اصلی و اساسی فقه را اصول و رجال تشکیل می دهند. البته قواعد فقهیه هم برای فقه لازم است. البته رجال عنوان است و علم نیست و سند شناسی موضوع بحث علوم نظری نیست، بلکه موضوع آن علوم کاربردی با رویکرد عملی است. طلبه ها باید وارد اسناد کافی و اسناد من لایحضره فقیه شوند و در اسناد کتب اربعه لا اقل تورقی کنند و اسناد را بشناسند.

استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: شناختن این اسناد و افرادی که در سلسه اسناد وجود دارند در جلسات خارج فقه بسیار مفید خواهد بود و تا پایه ده در این سه، چهار سال باید استادی در سندشناسی پیدا کنند و به کلاس های رجال کاربردی روند.

وی افزود: واضح و بدیهی است که طلبه ها اصول را باید خوب کار کنند. در بحث های فقهی هم دقت به بیان استاد و دقت در حواشی کسانی که دقت نظر دارند در کنار آن اندوخته های اصولی و رجالی مفید خواهد بود. این بحث در قم با همین رویکرد فقهی و اصولی، در فلسفه و عرفان هم است. کسانی که وارد قم می شوند نباید جوهای علمی که ایجاد می شود بر علیه دیگر علوم آنها را مغلوب کند مثلا کسانی جوسازی می کنند بر ضد فلسفه و عرفان و افراد دیگری بر ضد اصول جوسازی می کنند، همه این مباحث به طلبه ای که وارد قم شده است، آسیب جدی می زند.

استاد اعلائی بنابی گفت: همواره بزرگانی چون امام خمینی رحمة الله علیه و حضرت علامه طباطبایی رحمة الله علیه حضرت استاد جوادی آملی و آیت الله حسن زاده آملی این بزرگان و معمول افرادی که جامع معقول و منقول هستند هم فقه را خوب خوانده اند، هم اصول خوانده اند، هم فلسفه و عرفان خوانده اند در عین حال که جامعند همه علوم را فهمیده اند و در عین حال برای همه علوم در جایگاه خودشان اهمیت و ارزش قائلند و این ارزشمند است. اگر کسی از طلبه ها که فلسفه می خواند و فقه یا اصول را بکوبد این از اعتدال خارج شده است و همین مسأله راجع به بقیه علوم هم هست. اعتدال و تمسک به سیره بزرگانی که جامع معقول و منقول بوده اند در ابتدا و میانه راه مفید خواهد بود و طلبه ها را از چالش هایی که به آسیب تبدیل می شود مصون می دارد.

وی افزود: برای عمق دادن به مباحث ایجاد صمیمیت با اساتید بسیار اثرگذار است چه بسا اگر استادی مشاهده کند یک طلبه ای مصر به فهمیدن و ایجاد رابطه علمی است، همین اصراری که از طلبه و شاگردش می بیند همین باعث ایجاد رابطه علمی می شود و چه بسا به رابطه خانوادگی هم تبدیل شود و یک رابطه عمیق علمی، عاطفی ایجاد می شود. این در دراز مدت راهگشا و به نفع طلبه است. یعنی در آن زمانی که طلبه به شهرستان بر می گردد، می تواند مسایل علمی  خود را از طریق تلفن و تماس گرفتن حل کند. اگر طلبه نسبت به استاد خود حسن خلق داشته باشد و استاد صداقت را در چهره و عمل شاگرد مشاهده کند این رابطه را پذیرا خواهد بود و این صمیمت ایجاد می شود.

استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در قم ماندن برای طلبه ها برای همیشه مطلوب نیست چون آیه نفر می فرماید که کوچ کنید. منتهی باید عده ای بمانند تا قم از علمیت و مرکزیت علمی خودش خارج نشود باید عده ای بمانند. آنهایی که در راس علمی هستند، آنهایی که در حول محور علم و علمیت و نزدیک به هسته علمی حرکت می کنند باید بمانند ولی آنهایی که احساس می کنند ماندنشان در قم فقط رفاه اجتماعی را برایشان فراهم می آورد اما علمیتی برایشان نمی آورد و تاثیری از جهت تبلیغی برای دیگران ندارند، اگر این  چنین است رفتن این افراد بهتر از ماندن  آنها است. قم باید مرکز باشد و کسانی هم باشند که این علمیت و مرکزیت علمی قم را حفظ کنند.

وی افزود: تبلیغ یک وظیفه است و طلبه ها زمانی که در قم هستند و مشغول تحصیل هستند اگر ایام تبلیغ را به شهرستان ها و ترجیحا به مناطق خودشان روند این تاثیرش بیشتر خواهد بود و برکتی در مسیر علمی، مسیر معرفتی و مسیر عبودیت فراهم می شود.

وی ادامه داد: بعضی از طلبه ها تا پایه نه و ده، حتی بعد از یکی دوسال از درس خارج را گذرانده اند اما منبری نرفته اند و خیلی اشتیاق رفتن به منبر ندارند. تبلیغ فقط منبر نیست، انجام کارهای تبلیغی در مدارس یا نشست و برخاست با جوانان و ایجاد یک رابطه عاطفی، مذهبی و ورزشی هم تبلیغ به حساب می آید.

وی در پایان سخنانش بیان داشت: نشر دین به وسیله نوشتن کتاب و تدریس هم صورت می پذیرد، اما تبلیغ راه بسیار مهم برای نشر دین است. البته این هم یک آسیب دارد، اگر تبلیغ برای افرادی وضعیت مادی و امکاناتی را فراهم کند چه بسا این باعث شود که ادامه درس و بحث را رها کنند و کار تبلیغ را انجام دهند. این هم یک آسیب است که تا وقتی که ظرفیت علمی این شخص در حد خودش پر نشده باشد نباید فضای علمی و مرکزیت علمی قم را رها کند و بصورت دائم به تبلیغ بپردازد./260/21/20