نام حضرت معصومه سلام الله علیها فاطمه کبری بوده است، این لقب معصومه را امام رضا علیه السلام به ایشان داده اند. حضرت معصومه سلام الله علیها دارای مراتبی از عصمت بوده اند.

استاد محمد باقر طاهری آزاد در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره‌ای اساتید ابراز داشت: بنده در مقابل شخصیت حضرت معصومه سلام الله علیها خودم را مانند کاهی می بینم که می خواهد عظمت کوهی را بیان کند و یا قطره ای که بخواهد عظمت دریا را بیان کند، اما به قول معروف «آب دریا را اگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید»

استاد حوزه علمیه قم گفت: پدر بزرگوار حضرت معصومه سلام الله علیها حضرت موسی ابن جعفر علیه السلام امام هفتم هستند که آن حضرت را ابوالحسن اول می گویند و از القاب دیگر ایشان کاظم و باب الحوائج و صالح گفت شده است و همچنین آن حضرت بیش از همه ائمه علیهم السلام اولاد داشته اند. شیخ مفید فرموده اند که ابشان 37 فرزند داشته اند. مادر بزرگوار حضرت معصومه سلام الله علیها با مادر امام رضا علیه السلام یکی بوده است و نامهای متعددی مانند خیزران، ام البنین و نجمه برای ایشان ذکر شده است. بعد از اینکه حضرت رضا علیه السلام متولد شدند، به مادر ایشان طاهره گفته می شد. روز ولادت حضرت را روز اول ذیقعده سال 173 هجری در مدینه بوده است با توجه به ولادت امام رضا علیه السلام که در 11 ذیفعده سال 147 است و این دهه را با عنوان دهه نور یاد می کنند و کار بسیار خوبی است که یاد آن بزرگوراران تجدید شود.

وی افزود: ایشان در سال ربیع الثانی سال 201 هجری در قم چشم از جهان فروبستند و رحلت شهادت گونه داشتند. البته وفات ایشان در تاریخ های متعددی مانند دهم ربیع الثانی، دوازدهم ربیع الثانی و هشتم شعبان آورده شده است و الان دهم تا دورازهم ربیع الثانی را به عنوان سوگواری معصومیه سلام الله علیها برگزار می نمایند.

وی ادامه داد: سوالی که راجع به حضرت معصومه وجود دارد این است که با اینکه ایشان 28 سال سن داشتند و با تاکید زیادی که ائمه معصومین در مورد ازدواج داشتند اما چرا ایشان ازدواج نکردند؟ دو جواب برای این مطلب گفته شده است. یکی اینکه دختران امام کاظم علیه السلام و از جمله حضرت معصومه سلام الله علیها در سطحی از کمالات بودند که کفوی برای ایشان نبود تا با آنها ازدواج کند، چرا که امام صادق علیه السلام در مورد حضرت زهرا سلام الله علیها فرمودند که اگر خداوند حضرت علی علیه السلام را نیافریده بود، از زمان حضرت آدم و بعد از او کفوی برای ایشان نبود.

استاد محمد باقر طاهری آزاد  گفت: مشکل دیگر وجود خفقان زیاد در حکومت هارون بود و کسی جرات نمی کرد تا با دختر امام کاظم علیه السلام ازدواج کند. متاسفانه دشمنان اسلام شرایط بدی را به وجود آورده بودند که خاندان نبوت از مواهب زندگی معمولی نیز بی بهره بودند، فلذا حضرت معصومه سلام الله علیها و خواهرانشان ازدواج نکردند.

وی ادامه داد: مامون عباسی در سال 200 هجری قمری نامه ها و پیامهایی را برای امام رضا علیه السلام فرستاد و حضرت را به خراسان دعوت کرد و حضرت نیز از روی اکراه و اجبار مجبور به پذیرش شدند و با کاروانی به طرف خراسان آمدند. یک سال بعد در سال 201 هجری حضرت معصومه سلام الله علیها به شوق دیدار برادر و به خاطر پشتیبانی از ولایت به طرف خراسان با گروهی از برادران و خدمتکاران حرکت نمودند تا اینکه به ساوه رسیدند و حضرت بیمار شدند. از همراهان پرسیدند که چه اندازه تا قم فاصله است گفتند ده فرسخ. ایشان به همراهانشان گفتند که به طرف قم حرکت کنیم. ایشان در قم به منزل موسی ابن خزرج ابن سعد اشعری تشریف آوردند که از اصحاب امام رضا علیه السلام بود. گروهی می گویند که اشعریون یمنی بودند و شیعیان مخلصی بودند . یک مقداری از آنها به کوفه آمدند و با مختار همکاری کردند و شهید شدند و مقداری هم به قم آمدند و تشیع را در قم راه اندازی کردند. اشعریون از اصحاب ائمه و برخی از اصحاب چند امام بودند کسانی مانند زکریا ابن آدم اشعری که از یاران امام رضا علیه السلام بود.

استاد محمد باقر طاهری آزاد  متذکر شد: وقتی حضرت به قم رسیدند مردم قم با احترام به استقبال آمدند و موسی ابن خزرج ابن سعد اشعری زمام شتر حضرت را گرفت و در منزل خودش از ایشان پذیرایی کرد. بعد از 17 روز حضرت رخت از جهان فروبستند. در چند روز آخر حیات، حضرت بسیار آزرده بودند و از فراغ برادر گریه می کردند و عبادتگاهی در منزل موسی ابن خزرج برای خودشان درست کرده بودند که الان هم وجود دارد و حجره های زیادی در آن مکان درست شده است و به مناسبت حضور حضرت معصومه سلام الله علیها در آنجا به نام مدرسه سبطیه معروف شده است. با توجه به تاریخ وفات، ورود ایشان باید در 23 ربیع الاول باشد.

استاد حوزه اظهار داشت:  حضرت وقتی با برادران و برادر زادگان که به ساوه آمدند مردم ساوه در آن زمان بسیار مخالف اهل بیت علیهم السلام بودند و با این کاروان جنگیدند. گفته می شود هارون ابن موسی ابن جعفر علیهم السلام به همراه دو سه نفر وارد ساوه شدند و در این حال دشمنان ایشان را شهید کردند و تعدادی که همراه ایشان بودند مجروح شدند وقتی حضرت اجساد پاره پاره شده آنها را دید مریض شد. برخی هم معتقدند که در غذای حضرت زهر ریختند و این سبب مریضی حضرت شده بود.

وی بیان نمود: مساله دیگر در مورد دفن ایشان است.گفته می شود که وقتی ایشان فوت کردند مردم ندانستند که چه کسی باید ایشان را دفن کند. برخی گفتند که کسی به نام قادر هست که انسان خوب و سید شریفی است به سراع او برویم. در همین حین دیدند که دو نفر نقاب دار سوار بر اسب پیدا شدند و از اسب پیاده شدند و بر آن حضرت نماز خواندند و جنازه را دفن کردند و رفتند. و کسی نفهیمد که ایشان چه کسانی هستند. برخی احتمال داده اند که این دو نفر امام رضا و امام جواد علیهما السلام بوده اند. موسی ابن خزرج سایبانی از بوریا برای قبر ایشان درست کرد تا آنکه وقتی زینب دختر امام نهم علیهما السلام وارد قم شدند قبه ای برای ایشان بنا کردند.

استاد حوزه علمیه قم مطرح کرد: در کنار حضرت معصومه سلام الله علیها بانوانی از امام زادگان عظیم الشان مدفون هستند. روایات زیادی در مورد شخصیت حضرت معصومه از ائمه علیهم السلام وجود دارد. امام رضا علیه السلام فرموده اند: «مَنْ زارَها عارِفاً بِحَقِّها فَلَهُ الْجَنَّةُ» اگر کسی در حالی که حقش را بشناسد زیارت کند، بهشت بر او واجب می شود. یا در قسمتی از زیارت نامه حضرت معصومه سلام الله علیها که از امام رضا علیه السلام نقل شده است داریم: «و ان لا یسلبنا معرفتکم انه ولی قدیر» یعنی خدایا معرفت به شأن ایشان را از ما سلب نکن. این را امام رضا علیه السلام می فرماید. باید این شخصیت های بزرگ و مقامات معنوی و ملکوتی را شناخت. ایشان فرزند روح و جسم پیامبر و حضرت زهرا و امام معصوم سلام الله علیهم هستند.

استاد سطوح عالی حوزه گفت: نام حضرت معصومه سلام الله علیها فاطمه کبری بوده است، این لقب معصومه را امام رضا علیه السلام به ایشان داده اند و فرموده اند: «مَنْ زَارَ الْمَعصُومَةَ بِقُمْ كَمَنْ زَارَنى» اگر کسی حضرت معصومه را زیارت کند مانند این است که مرا زیارت کرده است. پاداش هر دو مانند هم است، از این کلام امام علیه السلام می فهمیم که حضرت معصومه سلام الله علیها دارای مراتبی از عصمت بوده است و یکی از قرائن هم این است که باید معصوم را معصوم دفن کند و حضرت معصومه سلام الله علیها را امام رضا و امام جواد علیهما سلام دفن کرده اند.

وی بیان کرد: قم از همان روز های اول به عنوان مرکز شیعه شناخته شده بوده است. بعد هم که حضرت معصومه سلام الله علیها تشریف آوردند بیشتر مورد توجه مشتاقان علم و ایمان شد. این شهر تاریخ زیادی در برپایی حوزه های علمیه دارد. البته کسانی که اولین مدارس را در قم ایجاد گردند محدثین اشعری بودند که کم کم حوزه ای را تشکیل دادند که رونق خوبی داشته است. البته زمانهایی هم بوده است که این امر از رونق می افتاده است. در قرن ششم تا زمان صفویه حوزه قم رونقی نداشت. در اوایل قرن یازدهم چند شخصیت مثل صدر الدین شیرازی و فیض کاشانی و فیاض لاهیجی و میرزای قمی به درس گفتن پرداختند و مدتی هم چراغ را روشن نگه داشتند. بعد دوباره رو به خاموشی می رفت تا اینکه آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی وارد شهر شدند و از وضع حوزه متاثر شدند و دیدند که  مدارس فیضیه و دارالشفا به جای درس به انبار و محل اقامت زائرین تبدیل شده است. ایشان در سال ۱۳۰۱ شمسی به قم مهاجرت کردند و به شوکت قم افزودند. کم کم ۱۰۰۰ نفر طلبه در قم جمع شدند و ایشان به تامین معاش برای آنها پرداختند و پایگاه مستحکمی برای اسلام بنا نهادند. این حوزه توانست تا رقیب جدی برای حوزه نجف شود و جان تازه ای به کالبد تشیع در ایران داده شد. در نهایت نیز امام خمینی بر بیگانگان پیروز شد. خداوند همه را غریق رحمت خود بدارد. امام رحمت الله علیه اشعاری را در وصف شیخ عبدالکریم حائری بیان کردند که به این مضمون است:

راستی‌! این آیت اَلله گر در این سامان نبودی‌                   کشتی‌ اسلام را، از مِهر پُشتیبان نبودی‌

دشمنان را گر که تیغ حِشمتش بر جان نبودی‌            اسمی‌ از اسلامیان و رسمی‌ از ایمان نبودی‌

حَبّذا از یزد، کزوی‌، طالعْ این خورشید جان شد

وی در پایان سخنانش بیان داشت: کلاممان را با این جمله از امام رضا علیه السلام به پایان می بریم که در زیادت حضرت معصومه فرمودند: «يَا فَاطِمَةُ اشْفَعِي لِي فِي الْجَنَّةِ فَإِنَّ لَكِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْنا مِنَ الشَّأْنِ» در مورد رفتن به بهشت مرا شفاعت کن چرا که تو در پیشگاه خداوند دارای مقام و منزلتی بس بلند و ارجمند هستی. ما که ریزه خوار آن حضرت و پابوس زائرین آن حضرت هستیم، نمی دانیم که خداوند را چگونه شکر کنیم که ذره ای از این دریا هستیم. /۲۵۰/20/20   210