از آن جا که روحانیت وارثان انبیا و اوصیای الهی هستند درصدی از مسئولیت های سنگین پیامبران و اوصیای الهی هم به دوش آنها است و اولین مسئولیت خطیر الگو بودن و اسوه بودن آنها برای جامعه است.

استاد سید محمد حسن موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: از آن جا که روحانیت وارثان انبیا و اوصیا الهی هستند درصدی از مسئولیت های سنگین پیامبران و اوصیای الهی هم به دوش آنها است و اولین مسئولیت خطیر الگو بودن و اسوه بودن آنها برای جامعه است و زمانی می توانند الگو باشند که در دو جهت علم و تهذیب نفس حداقل مراحلی را طی کرده باشند، انسان جاهل و گرفتار به انواع هوی و هوس های شیطانی هرگز نمی تواند برای دیگران الگوی شایسته ای باشد و از این جهت علم و دانش و داشتن نفس زکی و متخلق به اخلاق الهی و اخلاق پیشوایان دینی دو رکن اساسی فرد فرد جامعه روحانیت است و بدون این دو بال هرگز کاری از پیش نمی رود و خدمتی به خلائق و دین اسلام نمی شود.

وی افزود: اگر روحانیت دارای این خصائص نباشد، برعکس موجب هدم و ردم ارزش های دینی و اخلاقی می شود بنابراین هر جا نیاز به مبارزه با جهل و نادانی در جامعه است و هر جا نیاز به آرامش و سکون نفس باشد، نیاز به عالم دینی بیشتر است.

وی ادامه داد: عالم دینی اولین مسئولیتش تعلیم و ترویج معارف دینی در جامعه است و از این طریق جهل و نادانی را از جامعه بر می دارد و جامعه را به سوی صراط مستقیم انسانیت هدایت و راهبری می کند و بعد از تعلیم به پرورش و تربیت اخلاقی و روحی می پردازد و به این واسطه ارزش های دینی و معنوی را در جامعه زنده می کند البته بدیهی است که در طول زمان همیشه کسانی بودند که نفوس خبیثه ای داشتند و به تبع مانع گسترش معرفت دینی هم می شدند و از هیچ تلاشی هم فروگذار نمی کردند اما عالمان دینی باید سعی کنند که فرهنگ دینی و انسانی را زنده تر کنند تا مقابل این دیو صفتان مبارزه بهتری داشته باشند.

استاد حوزه علمیه قم گفت: از آن جا که مبارزه با چنین اشخاص و گروه هایی در بخش های مختلف نیاز به بینش بالایی دارد و عالمان دینی باید همیشه جلوتر از زمان روش های مقابله با ترفند های چنین گروه هایی را داشته باشند تا مبادا صدمه ای به دین و فرهنگ دینی وارد شود.

وی افزود: در مبارزه با این اشخاص گاهی اوقات نیاز به حمایت مالی و حضور قدرت ترویجیِ اجرایی و گاهی هم نیاز به قدرت دفاعی وجود دارد در این صورت باب ولایت اجتماعی باز می شود و زمام این ولایت را همین عالمان دوراندیش و دانشمندان تراز اول در علم و تقوی و ورع و بصیرت و اقتدار نفسی و روحی و مقبولیت عامه در بین توده های مردم برعهده می گیرند.

وی ادامه داد: علوم حوزوی باید در مباحث کلامی کاربردی شود چرا که علم کلام پایه ریز اعتقادات مردم است و نیاز به کاربردی کردن علم فقه هم وجود دارد چرا که این علم راه و روش بندگی و زندگی فردی و اجتماعی و حقوقی را ترسیم می کند و کاربردی کردن علم اخلاق هم یکی از ضرورت ها است، علم اخلاق راه و رسم فضیلت های اخلاقی و طریق پرورش نفس و نجات آن از رذایل اخلاقی است اما به نسبت علم کلام به حسب ظاهر کاربردی نیست هر چند که اصول دین باید جایگاهش را در قلوب مومنین پیدا کند و برای این مهم عالمان دینی باید در مدارس و مجالس و کردار و رفتار که به تعدیل و تصحیح و تقویت پندارهای اصولی دینی کمک می کند اهمیت ویژه ای برای این مباحث قائل شوند.

استاد موسوی بیان داشت: برای کاربردی کردن علم فقه در سطح نیازهای جامعه و طبقات مختلف مردم ابتدائا قبل از همه چیز باید ضرورت آموزشی که متناسب با نیاز هر یک از اقشار جامعه باشد را دریابیم و تا جامعه به این ضرورت ها پی نبرد شاید تعلم و یادگیری در این مورد هم سطحی باشد و در مدت زمان کوتاهی هم از بین رود و حتی فرد هیچ بهره و استفاده ای از این مطلب نکند. بخش هایی از فقه عمومی است و برای تمام طبقات لازم و ضروری است اما بخش هایی از آن خصوصی است و تمام طبقات جامعه به آن نیاز ندارند.

وی افزود: در بحث آموزش فقه باید به این نکته توجه کنیم که این آموزش نباید محدود به مجالس دینی و حوزه های علمیه باشد الان متاسفانه فقه در مدارس و دانشگاه ها جایگاهی ندارد و بخشی از درس های مدارس را به فقه اختصاص نمی دهند باید آموزش فقه در مقاطع ابتدایی و دبیرستان به صورت مختصرتر و در مقطع دانشگاه به صورت تفصیلی ارائه شود.

وی ادامه داد: در بحث های کلامی بعضی از کتاب های دینی دانشگاهی بیشتر در مباحث توحیدی زاویه فلسفی را زیر ذره بین قرار داده اند که باید بازنگری شوند و حوزه های علمیه به این جهات هم باید توجه کنند.

استاد حوزه علمیه قم گفت: آموزش فقه باید طبق نیازهای قشری جامعه تدارک شود هر چند بخش عمومی آن برای همه نیاز ضروری باشد، بخش خصوصی آن را هم باید برای هر طبقه متناسب با نیاز آنها تدوین کرد. فقه باید همگانی شود، فقه باید وارد همه عرصه ها شود و جزء ضرورت های اولی هر عرصه ای شود. نباید آموزش فقه محدود به یک دوره شود چرا که بعد از مدتی فراموش می شود بلکه باید دوره ها به صورت پیوسته و مکرر باشد. از رسانه های گروهی مختلف هم باید در این زمینه بهترین استفاده را کرد در این عصر باید تمام امکانات را به کار گیریم و از این طریق فقه اهل بیت را در دسترس مردم قرار دهیم.

وی افزود: نسبت به علم اخلاق کسی نمی تواند ادعا کند که متصدی تربیت و تزکیه نفوس است مگر این که قبل از آن زمان و مراحلی را مشغول اصلاح و تزکیه نفس خود باشد، آن هم نه با روش های من عندی و برگرفته از تجارب و بینش های غیر دینی بلکه یقینا باید تحت اشراف اساتید و بزرگان دینی و فقهای عصر باشد که برگرفته از تعالیم دینی و مخصوصا از قرآن و مکتب اهل بیت و سیره و سنت اهل بیت علیهم السلام باشد.

وی ادامه داد: در سابق کتاب هایی مثل جامع السعادات مرحوم شیخ مهدی نراقی یا معراج السعاده ملا احمد نراقی در حوزه معمول بوده است و مرحوم حسینقلی همدانی توصیه می کردند به کتاب کشف الغطا از مرحوم ملامحمد حسن قزوینی حائری شیرازی و می فرمودند که این کتاب را مباحثه کنند. این کتاب ها کتاب های ارزشمندی است، کتاب کشف الغطا برای اصلاح و نقد کتاب جامع السعادات ملامهدی نراقی نوشته شده است.

استاد موسوی بیان داشت: این کتاب ها دوره و وظیفه خودش را ادا  کرده است و خیلی از بزرگان از این کتاب ها بهره فراوان برده اند اما بنده احساس می کنم قبل از این کتاب ها نیازمند هستیم به این که سنت و سیره علمی و عملی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و پس از آن سیره عملی ائمه اطهار علیهم السلام را در یک کتاب تدوین کنیم و این کتاب را در بین طلبه ها ترویج کنیم و بعد از ترویج و آموزش عملی کنیم.

وی افزود: هر چند که ممکن است بیان شود که علامه طباطبایی کتاب سنن النبی صلی الله علیه و آله و سلم را تدوین کرده است اما این کتاب صرفا در حد جمع آوری است و کارهای علمی بر روی این کتاب نشده است خیلی از این مطالب شاید مستند به مدارک بسیار ضعیف و شاید بعضی مطالب مجعول باشد و اصل و اساسی ندارد.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: باید کتابی تدوین شود از سیره و سنت اهل بیت علیهم السلام که زیر نظر بزرگانی مثل آیت الله شبیری زنجانی یا استاد سید احمد مددی که رجالی و حدیث شناس درجه یک حوزه علمیه هستند، باید کتابی تدوین شود که جامع سنن عملی و رفتاری پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اهل بیت علیهم السلام باشد و می توان این کتاب را در سطوح مختلف حوزه علمیه تا درس خارج تدریس کرد و برای همه ما ضروری است که سیره و سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را وارد زندگی خود کنیم./260/21/20