مرحوم شرف الدین عاملی می فرماید که این دو خطبه به گونه ای بوده است که «کان اهل البیت یلزمون اولادهم بحفظهما» اهل بیت عصمت و طهارت فرزندانشان را ملزم می کردند که این دو خطبه را حفظ کنند «کما یلزمونهم بحفظ القرآن» همان گونه که آنها را به حفظ قرآن الزام می کردند.

استاد سید مهدی معلمی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: حضرت زهرا سلام الله علیها شخصیتی است که در میان بشر نظیر و مثلی ندارد؛ به همین خاطر شناخت این شخصیت برای غیر معصومین علیهم السلام، غیر ممکن است. در روایت داریم «سمّیت فاطمة بتولا لأنها بتلت عن النظیر» یعنی حضرت زهرا سلام الله علیها به خاطر این که نظیر و مانندی ندارند، بتول نامیده شده اند.

وی افزود: چندین روایت مسلم داریم که می شود از آنها استفاده کرد که مقام ایشان از تمام انبیا به جز پدر بزرگوارشان بالاتر بوده است. در روایتی که از نظر سندی هم درست است داریم، مضمون روایت این است که اگر حضرت علی علیه السلام نبودند هیچ کفوی برای حضرت زهرا سلام الله علیها پیدا نمی شد «مِن آدم و من دونه» از حضرت آدم گرفته تا کسانی که پس از ایشان هستند. زمانی که نام حضرت آدم آورده می شود و سپس گفته می شود و تمام کسانی که بعد از آن هستند، می شود از این اطلاق استفاده کرد که حتی انبیای مقرب الهی هم، کفو حضرت زهرا سلام الله علیها نبودند.

وی ادامه داد: در روایت دیگری از امیراالمومنین علی علیه السلام در کتاب بصائر الدرجات صفحه 220 داریم که زوجه ایشان علومی را دارا است که «ما لم یسبقها إلیه أحد خاصة من الله و رسوله» که هیچ کسی قبل از ایشان چنین علومی را از خداوند نگرفته است. واقعا شناخت شخصیت ایشان با توجه به این گونه روایات برای افراد عادی غیر ممکن است.

استاد حوزه علمیه قم گفت: دو یادگار از سخنان ایشان داریم که همان دو خطبه مشهور است؛ مرحوم شرف الدین عاملی می فرماید که این دو خطبه به گونه ای بوده است که «کان اهل البیت یلزمون اولادهم بحفظهما» اهل بیت عصمت و طهارت فرزندانشان را ملزم می کردند که این دو خطبه را حفظ کنند «کما یلزمونهم بحفظ القرآن» همان گونه که آنها را به حفظ قرآن الزام می کردند به حفظ این دو خطبه هم الزام کردند، واقعا هم این اهتمام ائمه اطهار علیهم السلام به این که این خطبه ها بدون تحریف حفظ شود و آنها را در کنار قرآن گذاشتند و فرزندانشان را هم به حفظ آن الزام کردند، نکته های بسیاری دارد؛ این چیزی است که امروزه در جامعه مخصوصا در خانواده های طلاب نسبت به آن باید بیشتر اهتمام ورزید.

وی افزود: در این خطبه چند نکته زیبا وجود دارد که در حقیقت به همان مسأله ولایت و احقاق حق امیرالمومنین علیه السلام برمی گردد. حضرت به طور بسیار منطقی و ظریف به مهم ترین مسأله اسلام و زندگی بشر که مسأله توحید است اشاره می کنند؛ ابعاد توحید را می فرمایند، ویژگی های قرآن را می گویند و ضرورت عمل به مقررات قرآن را می گویند و سپس وارد مسأله ای مثل عقب ماندگی جوامع می شوند که شما چه می خوردید و چه می کردید و قرآن باعث احیای شما شد، برخی فلسفه احکام و مقررات را می فرمایند که زکات برای چیست، حج برای چیست و...

وی ادامه داد: ایشان در ادامه خطبه زندگی جاهلیت را ترسیم می کنند که به خاطر کارهایی که انجام می دادند دچار چه ابتلائاتی شده بودند و دین اسلام آمد و آنها را احیا کرد و بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم این جا مطرح می شود و هدف بعثت را می فرماید و سپس بحث رعایت حقوق انسان ها را در روابط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مطرح می فرمایند و این مطلب را متصل می کنند به حق امیرالمومنین علیه السلام و جایگاه امامت اهل بیت علیهم السلام و فلسفه آن را می گویند و می فرمایند که بعد از این حوادث صدر اسلام مسلمان ها با این کارهایی که کردند آینده تاریکی در انتظار دارند مگر این که دوباره به خاندان عصمت و طهارت رجوع کنند.

استاد معلمی گفت: توجه به این نکته لازم است که این خطبه به چه شکلی مطرح شده است و چقدر متقن بوده است که ابن ابی الحدید در شرحش در مورد خلیفه اول وقتی که خطبه را شنید، می گوید: «شقّ علیه» یعنی بلند شد، سخن حضرت زهرا سلام الله علیها را قطع کرد «و صعد المنبر» و شروع کرد به فحاشی به امیر المومنین و حضرت زهرا علیهما السلام، فحش های عجیبی می دهد که واقعا انسان تعجب می کند که کسی که سنی هم از او گذشته این قدر کنترل خودش را از دست می دهد که بالای منبر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می رود و به دختر و داماد ایشان فحاشی می کند.

وی افزود: هیچ کس غیر از ام سلمه نسبت به این مسأله اعتراض نمی کند، ام سلمه بلند می شود و می گوید: آیا تو به مثل فاطمه بنت رسول الله «یقال هذا القول» آیا تو داری چنین حرف هایی را به فاطمه بنت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم می زنی و «هی والله الحوراء بین الانس» به خدا قسم او حوریه ای است بین انسان ها «ربیت فی حجور الاتقیاء» که در حجره انسان های با تقوا تربیت شد «و تناولتها ایدی الملائکه» و دستان ملائکه و فرشتگان ایشان را غذا دادند. ام سلمه این دفاع را می کند و به خاطر همین دفاع صاحب کتاب الدر النظیم می گوید: «فحرمت امّ سلمه عطاها تلک السنه» کلا مقرری بیت المالش در آن سال به خاطر این دفاعش از حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها قطع می شود.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: واقعا برخورد خلفا سیاست مشت آهنینی بوده است که هر کس کوچکترین حرفی می زده است با او برخورد می کردند، خود مسأله فدک مسأله کوچکی نیست، اما فدک یک بهانه است، وقتی به امام موسای کاظم علیه السلام می گویند که حدود فدک را مشخص کنید حدود کل جهان اسلام را بیان می کنند که اشاره به غصبی بودن خلافت دارد که بازگشت این حق به معنای کنار رفتن هارون از مقام خلافت است البته جاه طلبی خلفا هیچ گاه به آنها اجازه نداد که این حق را به ائمه علیهم السلام برگردانند./260/21/20