وقتی زمینه تحمل نظر مخالف نباشد طبیعتا مخالفین هم جرأت اظهار نظر نمی کنند مخصوصا این که در مواجهه با نظریات جدید برخی ها با تندی برخورد می کنند و گاهی بوی تحقیر، تکفیر و انحراف از این برخوردها به مشام می رسد و با برچسب ها و اهانت ها از طرق مختلف سعی می شود آن نظریه خاموش شود و شخص گوینده و نظریه پرداز مجبور به سکوت شود.

استاد سید مسعود نجم الهدی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: طبیعی است که حوزه علمیه به عنوان یکی از مراکز مهم نشر علم و تحقیق و پژوهش مطرح است. در همه زمان ها حوزه علمیه مرکز علم و تحقیق و انتشار علم در جامعه و هدایت مردم بوده است البته علوم مختلفی سابقا در حوزه علمیه مطرح بوده است که بعدا به سوی بعضی از علوم منعطف شده اند و البته امروز دانشگاه ها هم نقش و جایگاه خود را دارند که به نوعی می توان با تهذیب و تقریب و ایجاد توازن و تعادل در دانش های حوزوی و دانشگاهی به خصوص در علوم انسانی فضای جدید و بهتری ایجاد کرد.

وی افزود: نکته ای که وجود دارد این است که پیشرفت هر علمی به خصوص در علوم انسانی در گرو نقد و بررسی و مورد بازخورد قرار دادن و پیدا کردن و رفع نقایص و نتیجتا پیشرفت آن است؛ تضارب آرا یکی از مسائلی است که در پیشرفت هر علمی و خصوصا در بحث علوم انسانی بسیار حائز اهمیت است که در علوم اسلامی هم که بحث اجتهادش از این مقوله مستثنی نیست؛ مطرح است.

استاد حوزه علمیه قم گفت: امروز یکی از چیزهایی که مورد توجه است و از طرف مقام معظم رهبری بارها مورد تاکید قرار گرفته است کرسی های نظریه پردازی است که قطعا زمینه ای برای پیشرفت علوم و پیشرفت میزان درک و فهم است و همین طور زمینه ای برای نشر نظریات جدید و پیشبرد تفکر حوزه های علمیه در دانشگاه ها است؛ منتهی نکته ای که مورد غفلت قرار می گیرد این است که کرسی های آزاد اندیشی که زمینه ای برای تضارب آراء و نزدیک کردن تفکرات و اصلاح تفکرات است پیش زمینه هایی را لازم دارد که یکی از آنها ایجاد فضای مناسب است که کمتر به آن توجه شده است و متاسفانه علی رغم این که سال ها است که نسبت به این کرسی ها تبلیغ انجام می شود و سمینار گرفته می شود حاصلی در پی نداشته است.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: نظر بنده این است که در این رابطه زمینه مناسب فراهم نیست. یکی از زمینه های لازم برای تضارب آراء و کرسی های آزاداندیشی این است که ما میزان تحملمان را در مقابل نظرات مخالف بالا بریم و با وجود این که سابق بر این علمای بزرگ ما اسوه هایی برای تحمل نظریات مخالف بودند اما اکنون این روحیه قدری کم رنگ شده و مورد غفلت قرار گرفته است مع الاسف  این مسأله در افرادی که باید جلودار و پیشتاز این روحیه باشند هم مشاهده می شود.

استاد نجم الهدی گفت: اندیشمندان باید بررسی کنند که چرا قدرت تحمل ما کم شده است مگر یک اندیشمند و یک عالم اطلاعاتش صد در صد درست است و معلوماتش قطعی و مصاب است؟ چرا گمان می کنیم آن چه که ما فهمیدیم عین حق و حقیقت است و هر گونه نظر مخالف و جدید و نویی صد در صد باطل است؟

وی افزود: وقتی زمینه تحمل نظر مخالف نباشد طبیعتا مخالفین هم جرأت اظهار نظر نمی کنند مخصوصا این که در مواجهه با نظریات جدید برخی ها با تندی برخورد می کنند و گاهی بوی تحقیر، تکفیر و انحراف از این برخوردها به مشام می رسد و با برچسب ها و اهانت ها از طرق مختلف سعی می شود آن نظریه خاموش شود و شخص گوینده و نظریه پرداز مجبور به سکوت شود، طبیعی است که این مسائل به مرور زمان نظریات جدید را خفه می کند و راه تفکر را می بندد و به جای این که تشویق کنیم و زمینه را بیشتر فراهم کنیم تا صاحبان این نظریات برای ارائه تفکرات جدید احساس امنیت و آرامش کنند ولو این که نظرشان خطا باشد، این راه را سد می کنیم.

استاد حوزه علمیه قم گفت: به هر حال در علوم مختلف حتی در علومی مثل فقه و اصول نیازی به علوم محوری حوزه های علمیه است؛ مگر همه نظریاتی که ارائه می شده است و ارائه می شود درست است؟ طبیعی است که نظریات باید ارائه شود و مورد نقد قرار گیرد حتی نظریاتی بوده است که در دوران هایی مورد بی توجهی قرار می گرفته و نقد می شده است اما بعدها معلوم شده است که آن نظریه درست بوده است.

وی افزود: این مسأله باید از طریق بزرگان حوزه و دانشمندان ما و کسانی که نفوذ کلام دارند و کسانی که فرمایش و منش آنها در حوزه های علمیه اثر گذار است پیگیری شود اگر چه مع الاسف در سده های مختلف این عدم سعه صدر را شاهد هستیم که یک معزل و دردی است و به هر حال این مشکل باید سریعا درمان شود در غیر این صورت در آینده ما شاهد رکود خواهیم بود که این رکود را همین الان هم در بعضی از علوم شاهد هستیم.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: امیدواریم که با بالا بردن سعه صدر و تحمل، قدرت شنیدن و متقابلا نقد و بررسی عالمانه و مودب به آداب اسلامی را شاهد باشیم و در آینده شاهد رونق و کمال بیشتر مراکز علمی باشیم که به تبع این اتفاق در جامعه هم این سعه صدر رواج پیدا کند طبیعی است که عالمان و حوزه های علمیه همان طور که مروج علم هستند، مروج فرهنگ هم هستند و تعدیل کننده جامعه چه به صورت مستقیم و چه غیر مستقیم می باشند که اگر منش آنها درست باشد، جامعه هم اصلاح خواهد شد و اگر نقصی باشد به صورت شدیدتر در جامعه هم شاهد آن مشکل خواهیم بود که امیدواریم این نقیصه برطرف شود./20/21/260