وقتی در آیه شریفه «فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک» نظر می کنیم در می یابیم که اگر قرار باشد حوزه علمیه ما اخلاق محور نباشد یعنی فقط مباحث علمی به دور از مباحث اخلاقی جریان داشته باشد، کاربرد عملی ای برای خود حوزویان و برای مردم نخواهد داشت.

استاد علی مهدوی دامغانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: به نظر بنده حوزه به عنوان محوری ترین نهاد مقدس دینی باید به گونه ای باشد که تمام جهات دینی در آن رعایت شود در همین راستا توجه به این نکته هم لازم است که محور دین خاتم اخلاق مداری است، همان طور که حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «إنّی بعثت لأتمم مکارم الاخلاق» و در همین رابطه در ذیل آیه شریفه سوره مبارکه نجم که می فرماید: «إنک لعلی خلق عظیم» در روایت وارد شده است که حضرت می فرمایند: «أدبنی ربی فأحسن تادیبی» خدای عزّ اسمه من را ادب نمود و نیک ادب نمود «و قال: إنک لعلی خلق عظیم». توجه به این روایات هم موید همین مطلب است که محور دین خاتم اخلاق مداری است و طبیعتا اخلاق در حوزه هم باید محور اصلی باشد.

وی افزود: وقتی در آیه شریفه «فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک» نظر می کنیم در می یابیم که اگر قرار باشد حوزه علمیه ما اخلاق محور نباشد یعنی فقط مباحث علمی به دور از مباحث اخلاقی جریان داشته باشد، کاربرد عملی ای برای خود حوزویان و برای مردم نخواهد داشت.

استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: لینت در آیه شریفه یکی از مصادیق خلق عظیم رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است که اگر این خلق نبود مردم از حول ایشان پراکنده می شدند و این اخلاق است که مردم را به ایشان جذب نموده است و توسط این جذبه حضرت توانسته اند تمام آیات الهی و احکام الهی را برای مردم تبیین کنند ولی اگر این اخلاق نباشد، این تبلیغ تمام نیست پس «تخلّقوا بأخلاق الله» یعنی همه ما مخصوصا حوزویان باید متخلق به اخلاق خداوند تبارک و تعالی و رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه طاهرین علیهم السلام باشیم اگر اخلاق محور همه کارها شد باید دروس اخلاق نیز در حوزه خیلی بیش از آن چه موجود است، باشد یعنی واقعا باید توجه ویژه ای به دروس اخلاق در حوزه شود.

وی ادامه داد: بنده به خاطر دارم که در گذشته در تمام مدارس، ابتدای صبح درس ها را با درس اخلاق آغاز می کردند و یک مدرس نامی، یک متخلق به اخلاق کریمه، درس اخلاق می گفت و همه در آن درس شرکت می کردند اما متاسفانه در دروس امروزه این مطلب بسیار کم رنگ شده است. اخلاق را می توانیم به چند قسمت تقسیم کنیم، اول اخلاق نظری و علمی و قسم دوم اخلاق عملی، پس از فراگرفتن اخلاق نظری و علمی باید به سراغ پیاده کردن اخلاق عملی برویم و این اخلاق عملی است که می تواند در جامعه تاثیر بگذارد.

استاد مهدوی دامغانی بیان داشت: باید در ابتدای دروس اشاره ای به روایات باب عشرت کتب اخلاقی کرد در جاهایی که اساتید می توانند به مسائل اخلاقی گریز بزنند باید این مباحث را مطرح کنند. به عنوان مثال در مکاسب شیخ انصاری رحمة الله علیه در بحث وقف، وقف نامه حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام را می آورند و بیان حضرت را ذکر می کنند زمانی که استاد ما این مطلب را نقل می کرد، خودش گریه می کرد و همه شاگردان متاثر می شدند و گریه می کردند؛ این اخلاق نظری توام با اخلاق عملی اگر محقق شد در آن زمان است که این حوزه بارور می شود و می تواند تاثیر تام و کافی و وافی را بر جامعه داشته باشد و همان طوری که از قدیم این حوزه چشم و چراغ جامعه بوده است، ان شاء الله من بعد هم با توجه به این مسائل می تواند چنین باشد.

وی افزود: متاسفانه دروس اخلاق کما و کیفا باید بیش از اینها باشد و به همین دلیل طلاب ما به دور از این مباحث هستند و مع الاسف حتی اخلاق علمی و نظری را هم آن طوری که شایسته و بایسته است در نظر ندارند. امیدوارم که این توجهاتی که این نشست دارد و ایجاد داعی و انگیزه ای که در افراد می کند و راه کارهایی که نشان می دهد موثر واقع شود. امیدوارم که این بحث توسعه اخلاق در حوزه در بین طلاب و عموم افراد حوزوی و به تبع آنها در جامعه ان شاء الله ساری و جاری شود. باید به این مطلب توجه کرد که مهم ترین راهکار برای بهبود وضعیت کنونی این است که هر کسی از خودش شروع کند علی الخصوص بزرگان حوزه باید اخلاق مداری را در راس امورشان قرار دهند. اگر افرادی که جنبه محوریت برای حوزه دارند، اخلاق مدار باشند و در عمل هم پایبند به اخلاق عملی باشند، ان شاء الله در بقیه افراد حوزه و اجتماع تاثیر گذار خواهند بود.

استاد دامغانی در انتهای سخنانش بیان داشت: قرآن مجید در چند جا عبارت «یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه» را بیان کرده است؛ در سوره جمعه و در سوره آل عمران و در جای دیگر تزکیه را بر تعلیم مقدم داشته است و فقط در یک جا است که تعلیم بر تزکیه مقدم شده است که آن جا هم دعای حضرت ابراهیم علیه و علی نبینا و آله السلام است که می فرماید: «و ابعث فیهم رسولا یتلوا علیهم آیاته و یعلمهم الکتاب و یزکیهم» و الا آن چه که از لسان خداوند تبارک و تعالی وارد شده است این است که تزکیه بر تعلیم مقدم است که می شود از این مطلب این نکته را برداشت کرد که تعلیم بدون تزکیه آن اثری که باید داشته باشد را ندارد./260/21/20